भोपालनगरम्, ३१ दिसम्बरमासः (हि.स.)। उज्जयिन्यां २०२८ तमे वर्षे आयोज्यमाने सिंहस्थ-महाकुम्भे मध्यप्रदेशस्य सांस्कृतिक-आध्यात्मिक-विकासात्मक-सामर्थ्यस्य वैश्विक-प्रदर्शनं भविष्यति। मुख्यमन्त्री डॉ.मोहन-यादवस्य नेतृत्वे एतादृश्या एव दृष्ट्या २०२५-वर्षं सिंहस्थ–२०२८ इत्यस्य पूर्वसज्जानाम् आधार-वर्षत्वेन निश्चितम्। अस्मिन् वर्षे शासनं योजनानां स्पष्टां दिशां, तीव्रां गतिं, भूमौ क्रियान्वयनेन च सहितं अग्रे निनाय। शिप्रा-नद्याः स्वच्छता, मार्ग-विस्तारः, यातायात-प्रबन्धनम्, नगरी-अधोसंरचना तथा महाकाल-लोकस्य विस्तारः—एते सर्वे निर्णयाः दर्शयन्ति यत् मोहन-शासनं सिंहस्थं स्थायी-विकासेन सह संयोज्य पश्यति।मुख्यमन्त्री डॉ.मोहन-यादवः स्वयमेव विविध-मञ्चेषु पुनः पुनः स्पष्टं कृतवान् यत् सिंहस्थ–२०२८ शासनस्य सर्वोच्च-प्राथमिकतासु अन्तर्भूतः अस्ति। तेन उक्तम्— “सिंहस्थः केवलम् आयोजनं न, अपि तु उज्जयिन्याः चेतना तथा मध्यप्रदेशस्य परिचयः। अस्माकं शासनस्य लक्ष्यं यत् सिंहस्थ–२०२८ कृते यानि विकास-कार्याणि भविष्यन्ति, तानि केवलं कतिपय-दिनात्मक-आयोजन-सीमायां न स्थास्यन्ति, अपि तु उज्जयिन्याः स्थायी-विकासस्य अधि ष्ठानं भविष्यन्ति।” अस्मिन् कथने शासनस्य दूरदर्शी-चिन्तनं स्पष्टं दृश्यते।सिंहस्थस्य प्राण-नाडी इव मन्यमाना शिप्रा-नदी २०२५ तमे वर्षे विशेषतया केन्द्रे स्थापिता। मोहन-शासनम् उद्घोषितवान् यत् अस्यां वार्षिक्यां शिप्राया: स्वच्छता केवलं प्रतीकात्मकं न भविष्यति, अपि तु स्थायी-समाधानैः सुनिश्चितं करिष्यते। मल-जल-शोधन-व्यवस्था, प्रदूषित-जलस्य शिप्रायां प्रवेशन-निरोधः, बैराज-निर्माणं, घटानां सौन्दर्यीकरणं च तीव्रतया प्रवर्धितम्। मुख्यमन्त्रिणा अत्रोक्तम्— “शिप्रायाः निर्मलता प्रवाहश्च सिंहस्थस्य गरिमया सह सम्बद्धौ स्तः। अस्माभिः एतादृशी व्यवस्था क्रियते यया शिप्रा वर्षपर्यन्तं स्वच्छा भवेत्, न तु केवलं सिंहस्थ-काले।” एतद्वचनं पर्यावरण-श्रद्धा-सन्तुलनं प्रति शासनस्य गम्भीरतां सूचयति।मार्ग-यातायात-व्यवस्थायाः विषये अपि २०२५ तमे वर्षे निर्णायक-चरणाः स्वीकृताः। इन्दौर–उज्जयिनी-मार्गस्य षट्-पंक्ति-रूपेण विस्तारः, वैकल्पिक-संयोजक-मार्गाणां निर्माणं, नगरे प्रमुख-मार्गाणां विस्तारकरणं च सिंहस्थ–२०२८ काले आगम्यमानानां विशाल-श्रद्धालु-सम्मर्दं दृष्ट्वा क्रियते। एतासां परियोजनानां फलतः श्रद्धालूनां सुगम-आवागमनं भविष्यति, अपि च उज्जयिन्याः आर्थिक-पर्यटन-क्रियाकलापाः स्थायी-वेगेन वर्धिष्यन्ते। मुख्यमन्त्री डॉ.मोहन-यादवः स्पष्टतया अवदत्— “सिंहस्थ-काले श्रद्धालूनां केनापि प्रकारेण असुविधा न भवेत्; तस्मात् मार्ग-, यातायात- तथा संयोजक-व्यवस्थायां वयं किमपि सहनं न करिष्यामः।”नगर-अधोसंरचना-क्षेत्रे अपि २०२५ उज्जयिन्याः कृते परिवर्तन-वर्षत्वेन अभवत्। नूतन-सेतवः, आपदा-प्रबन्धन-केन्द्राणि, अस्थायी-आवासीय-संरचनाः, जल-आपूर्ति-व्यवस्था, स्वच्छता-प्रबन्धनं च सुदृढीकृतम्। सहस्रशः जैव-शौचानि, कठोर-अपशिष्ट-प्रबन्धनं, आधुनिक-नियन्त्रण-कक्षाः—एताः योजनाः दर्शयन्ति यत् शासनं सिंहस्थ–२०२८ं स्वच्छं, सुरक्षितं, सुव्यवस्थितं च आयोजनं कर्तुम् इच्छति। तन्त्रज्ञान-आधारित-प्रबन्धनेन सम्मर्द-नियन्त्रणं तथा सुरक्षा-व्यवस्था नूतन-बलं प्राप्स्यति।सिंहस्थ–२०२८ इत्यस्य पूर्वसज्जासु २०२५ तमे वर्षे अन्यतमः महत्त्वपूर्णः आयामः महाकाल-लोकस्य विस्तारः तथा विस्तारकरणम् आसीत्। विश्वप्रसिद्धः श्री-महाकालेश्वर-ज्योतिर्लिङ्गः उज्जयिन्याः परिचयस्य केन्द्रत्वेन अस्ति, सिंहस्थ-काले च अत्र श्रद्धालूनां संख्या बहुगुणिता भवति। महाकाल-लोकस्य प्रथम-चरणः उज्जयिनीम् अन्ताराष्ट्रिय-धार्मिक-पर्यटन-मानचित्रे प्रतिष्ठापितवान्; अधुना तस्य विस्तार-योजना सिंहस्थ–२०२८ं दृष्ट्वा निर्मिता। दर्शन-मार्गाणां विस्तारः, पादचारी-पथानां संवर्धनं, सुरक्षा-व्यवस्था, सौन्दर्यीकरणं च श्रद्धालु-सुविधां सर्वोपरि मत्वा क्रियते।डॉ.यादवः महाकाल-लोक-विस्तार-विषये अवदत्— “महाकाल-लोकः अस्माकं आस्था-संस्कृतेः प्रतीकः। सिंहस्थ–२०२८ काले कोटिशः श्रद्धालवः आगमिष्यन्ति; तस्मात् दर्शनं सहजं, सुरक्षितं, स्मरणीयं च भवेत्—एतादृशी व्यवस्था वयं निर्मामः।” महाकाल-लोकस्य विस्तारकरणेन पार्श्व-क्षेत्रेषु यातायात-वेग: न्यूनः भविष्यति, पादचारी-श्रद्धालूनां गमनागमनं च अधिक-सुरक्षितं भविष्यति। शासनस्य योजना अस्ति यत् सिंहस्थ-काले वाहन-यातायातं पादचारी-यातायातात् पृथक् प्रबन्धयेत्, येन अव्यवस्था न्यूनतमा भवेत्। एषा व्यवस्था सिंहस्थोत्तर-काले अपि उज्जयिन्याः धार्मिक-पर्यटनं नूतन-उन्नतिं नेष्यति।पूर्व-सिंहस्थैः तुलनया मोहन-यादव-शासनस्य पूर्वसज्जा अधिकं समयबद्धा, संगठिता, दूरदर्शिनी च दृश्यते। यत्र पूर्वं बहूनि कार्याणि आयोजन-समीपे एव क्रियन्ते स्म, तत्र अधुना २०२५ तमे वर्षे एव स्थायी-संरचनाः निर्मीयन्ते। अस्य लाभः केवलं सिंहस्थ–२०२८ पर्यन्तं न सीमितः भविष्यति, अपि तु उज्जयिन्याः नागरिकाः तथा भविष्ये आगन्तुका: श्रद्धालवः अपि लाभं प्राप्स्यन्ति।समग्रतया २०२५-वर्षं सिंहस्थ–२०२८ इत्यस्य पूर्वतैयारीषु विश्वासस्य, विकासस्य, संकल्पस्य च वर्षत्वेन उपतिष्ठते। शिप्रा-नद्याः स्वच्छता, मार्ग-यातायात-सुधारः, नगर-अधोसंरचनायाः विस्तारः, महाकाल-लोकस्य भव्य-विकासः—एतेषु सर्वेषु क्षेत्रेषु मोहन-शासनस्य ठोस-प्रयासाः एतत् सूचयन्ति यत् सिंहस्थ–२०२८ सफलतमम् आयोजनं भविष्यति। तेन सह उज्जयिनी तथा मध्यप्रदेशः विकासस्य नूतनं परिचयं निर्मास्यतः। अतः स्पष्टं दृश्यते यत् मुख्यमन्त्री डॉ.मोहन-यादवस्य नेतृत्वे क्रियमाणाः एते प्रयासाः प्रदेशं धार्मिक-सांस्कृतिक-दृष्ट्या नूतन-शिखराणि प्रति नेतुं दृढम् आधारं रचयन्ति।

हिन्दुस्थान समाचार / अंशु गुप्ता