नवदिल्ली, १२ जनवरीमासः (हि.स.)।भारतीय–इतिहासे १२ जनवरीमास: स्वामी–विवेकानन्दस्य जन्मदिन–दिवसः स्मरणीयः अस्ति। स्वामी–विवेकानन्दः भारतीय–विद्वान्, संन्यासी समाज–सुधारकः चल आसीत्, यस्य जीवनं मानव–सेवायै सर्वोच्चं धर्मं आचरितम्। सः केवलं आध्यात्मिक–गुरुः न, किन्तु एषः विचारकः अपि आसीत् यस्य उद्घोषे भारतम् आत्म–गौरव–आत्मविश्वास–दर्शनेन विश्वे परिचितम् अभवत्।अमेरिकादेशे शिकागो–नगरे आयोजिते विश्व–धर्म–महासम्मेलने स्वामी–विवेकानन्देन प्रदत्तं ऐतिहासिकं भाषणं तस्मै अन्ताराष्ट्रिय–ख्याति: दत्ता। तेन भारतीय–संस्कृतेः, वेदान्तस्य तथा सहिष्णुतायाः सन्देशः विश्वे प्रसारितः।स्वामी–विवेकानन्दस्य जन्म १२ जनवरी १८६३ तमे वर्षे बंगाल–प्रदेशे जातः। तस्य मूल–नाम नरेंद्रनाथ–दत्तः आसीत्। सः ओजपूर्णै: निर्भीकै: प्रेरकैश्च भाषणै: यूनां मध्ये अतिशय: लोकप्रियः अभवत्। सः यून: राष्ट्रस्य महान् शक्तिं इति मन्यते स्म, तान् आत्मविश्वासेन, चरित्र–निर्माणेन तथा कर्मशीलतायाः सन्देशेन प्रेरयति। तस्मात् तस्य जन्मदिनं सम्पूर्णे राष्ट्रे “राष्ट्रीय–युवा–दिवस:” इति नाम्ना आचर्य्यते।मानव–सेवायै परोपकाराय च स्वामी–विवेकानन्देन १८९७ तमे वर्षे रामकृष्ण–मिशनसंस्था संस्थापिता। एतां संस्थां तेन गुरोः रामकृष्ण–परमहंसस्य नाम्ना समर्पितम्। एषा संस्थाअद्यापि शिक्षायां, स्वास्थ्ये च समाज–सेवायाम् महत्वपूर्णं योगदानं ददाति।

महत्वपूर्णा: ऐतिहासिकघटनाः१७०८ — शाहू–जीमराठा–शासकस्य सिंहासनं प्राप्तवान्।१७५७ — ब्रिटेन–देशेन पश्चिम–बंगालस्य बंदेल–प्रदेशं पुर्तगालात् अधिगृहीत:।१८६६ — लन्दन–नगरि “रॉयल एयरोनॉटिकल सोसायटी” संस्थापिता।१९२४ — गोपीनाथ–साहः कोलकाता–नगरे आरक्षी–आयुक्तं चार्ल्स ऑगस्टस टेगार्ट् इति मत्वा एकस्य जनस्य हत्यां कृतवान्। तदनन्तरं स: गृहीत:।१९३४ — सूर्य–सेनः भारत–स्वतन्त्रता–संग्रामे क्रान्तिकारी, चटगांव–विद्रोहस्य नेता।१९५० — १२ जनवरीमास: “संयुक्त–प्रदेश:” इत्यस्य नाम परिवर्तनं “उत्तर–प्रदेश:” इति कृतम्।१९८४ — स्वामी–विवेकानन्दस्य जन्मदिनस्य अवसरं राष्ट्रिय–युवा–दिवसः इति घोषितम्।१९९१ — अमेरिकी–संसदे कुवैते इराक–विरोधी सैनिक–कार्यवाही अनुमोदिता।२००१–२०२० — भारते विदेशे च बहवः राजनैतिका:, सैन्या:, वैज्ञानिका: तथा सांस्कृतिक–घटनाः सम्पन्नाः।

प्रसिद्धजन्मानि१८६३ — स्वामी–विवेकानन्दः, भारतीय–दार्शनिकः।१८६९ — भगवान–दासः, भारत–रत्न–पुरस्कृतः स्वतंत्रता–सैनिकः।१८८६ — नेली–सेनगुप्ता, महिला–क्रांतिकारी।१९०१ — उमाशंकर–दीक्षितः, स्वतंत्रता–संग्राम–नेता।१९१७ — महर्षि–महेश–योगी, अध्यात्मवादी।१९५८ — अरुण–गोविलः, अभिनेता।१९७२ — प्रियंका–गांधी, राजनीतिज्ञा।१९९१ — हरिका–द्रोणावल्ली, शतरंज–खिलाड़ी।

प्रसिद्धनिधनानि१९३४ — सूर्य–सेनः, स्वतंत्रता–सैनिकः।१९९२ — कुमार–गंधर्वः, शास्त्रीय–संगीतकारः।

महत्वपूर्णदिवसाःराष्ट्रीय–युवा–दिवस:अन्ताराष्ट्रिय–चलचित्र–समारोह–दिवस: (दश–दिवसीय:)राष्ट्रीय–सड़क–सुरक्षा–सप्ताहः (११–१७ जनवरी)

हिन्दुस्थान समाचार / अंशु गुप्ता