इतिहास–पृष्ठेषु १५ जनवरीमास: : भारत–नेपालयोः भीषण–भूकम्पस्य हृदयविदारकं स्मरणम्
१५ जनवरीमास: इतिहास-पृष्ठेषु भारत–नेपालयोः दुःखद–त्रासदी–दिवसत्वेन अंकित: अस्ति। वर्षे १९३४ अस्मिन् दिनाङ्के विनाशकारी–भूकम्पः आगतः, यस्य केन्द्रं भारतस्य बिहारप्रदेशः तथा नेपालस्य सीमावर्तिनी क्षेत्राणि आसन्। रिक्टर–मापने तस्य तीव्रता ८.४ मापिता।भ
45f1a4b4a2f6bdfa31838a823064389f_1266417646.jpg


१५ जनवरीमास: इतिहास-पृष्ठेषु भारत–नेपालयोः दुःखद–त्रासदी–दिवसत्वेन अंकित: अस्ति। वर्षे १९३४ अस्मिन् दिनाङ्के विनाशकारी–भूकम्पः आगतः, यस्य केन्द्रं भारतस्य बिहारप्रदेशः तथा नेपालस्य सीमावर्तिनी क्षेत्राणि आसन्। रिक्टर–मापने तस्य तीव्रता ८.४ मापिता।भूकम्पस्य तीव्र-आघातै: नगरग्रामेषु भवनानि भग्नानि अभवन्। बिहारस्य विभिन्नेषु भागेषु मार्गा:, सेतव:, गृहाणि च सम्पूर्णतया नष्टानि। नेपालदेशे अपि जनधनस्य महती हानिः अभवत्। अस्यां प्राकृतिक–आपदायाम् ११,००० जनानां मृत्यु: अभवत्, असंख्यजनाः आघातिता: गृहविहीना: वा अभवन्।१९३४ भूकम्पः तदनीन्तन प्राकृतिक–आपदासु अत्यन्तं भयावहः इति गण्यते। संसाधनानाम् अभावात् तथा संचार–व्यवस्थायाः अभावात् उद्धार–कार्यम् अत्यन्तं कठिनम् अभवत्। एषा त्रासदी न केवलं तत्कालीनं जनजीवनं प्रभावितवती, अपितु भूकम्प-रोधी निर्माणनैपुण्यस्य तथा आपदा–प्रबंधनस्य आवश्यकता अपि उद्घाटिता।इदानीम् अपि १५ जनवरीमासस्य दिनं प्रकृतेः अद्भुतशक्तिम्, सतर्कता, वैज्ञानिक–चिन्तनम्, तथा दृढ–आपदा–प्रबंधन–तन्त्रस्य महत्वं स्मर्तुं प्रेरयति।

महत्वपूर्णंघटनाचक्रम्

१७५९ – लण्डन–नगरस्थे मोंटेगुवे–हाउसमध्ये ब्रिटिश–संग्रहालयस्य स्थापना।१७८४ – एशियाटिक–सोसायटी–ऑफ–बंगालस्य स्थापना।१९३४ – बिहारे भूकम्पे लगभग २०,००० जनानां मृत्यु:।१९४९ – के.एम.करियप्पा भारत–थलसेना–प्रधान कमांडर गति निर्मित: ; तेन १५ जनवरीमासं सेना–दिवसः घोषितः।१९६५ – भारतीय खाद्य निगमस्य स्थापना।१९७५ – पुर्तगालः अंगोला–स्वातंत्र्य–सन्ध्यां हस्ताक्षरम्।१९८६ – फील्ड–मार्शल–के.एम.करियप्पाय प्रथम-थलसेना–कमांडर–इन–चीफ सेवानिवृत्तः पदवी।१९८६ – भारतीय एयरलाइन्स–इत्यस्य वाणिज्यिक–यात्री–उड्डयनं केवलं महिला–चालक–दलैः संचालितम्।१९८८ – भारतस्य क्रिकेट–क्रीडक: नरेन्द्र: हिरवानी, वेस्टइंडीजविरुद्धं प्रथम–टेस्टमध्ये १६ विकेट्स स्वीकृतवान्।१९९२ – बुल्गारिया, बाल्कनदेश–मैसिडोनियां मान्यता।१९९८ – ढाका, त्रिदेशीय–भारतम्, बांग्लादेश:, पाकिस्तान-शिखर–सम्मेलनम्।१९९९ – संयुक्त–राष्ट्र–महासचिवः कोफी अन्नान:, ‘एनी फ्रैंक घोषणा पत्रे’ हस्ताक्षरम्।२००१ – विकिपीडिया-प्रारम्भ:।२००८ – गैस अथोरिटी ऑफ़ इंडिया लिमिटेड, महाराष्ट्र–दाभोल–बंगलुरु-गैस–पाइपलाइन-परियोजना अनुमोदिता।२०२० – आईसीसी, रोहित शर्मा वर्ष–सर्वोत्तम वनडे–क्रिकेटक्रीडक:; विराटकोहली ‘स्प्रिट ऑफ क्रिकेट’।

प्रसिद्धजनानां जन्म

१८५६ – अश्विनीकुमारदत्त: – राजनीतिज्ञ:, सामाजिक–कार्यकर्ता।१८८८ – सैफ़ुद्दीनकिचलू – स्वतंत्रतासैनिक:।१९२१ – बाबासाहेबभोसले – महाराष्ट्र–पूर्वमुख्यमंत्री।१९३२ – जगन्नाथपहाडिया – राजस्थान–पूर्वमुख्यमंत्री।१९३४ – वी.एस.रमादेवी – भारत–प्रथम महिला मुख्य–निर्वाचन-आयुक्त।१९८२ – नीलनितिनमुकेश: – भारतीय–अभिनेता।

प्रसिद्धजनानां निधनम्

१७६१ – सदाशिवराव: भाऊ – मराठावीर:।१९९८ – गुलजारीलाल: नन्दा – भारत–पूर्व कार्यकारी प्रधानमंत्री।२००९ – तपनसिन्हा – फिल्म–निर्देशक:।२०१५ – रामेश्वरठाकुर:– भारतीयराष्ट्रीय कांग्रेस–वरिष्ठ-नेता।

महत्वपूर्णदिवसः

थलसेना–दिवसः (१५ जनवरी)

हिन्दुस्थान समाचार / अंशु गुप्ता