Enter your Email Address to subscribe to our newsletters
भारतस्य राजनैतिक-इतिहासे १९ जनवरी-दिनाङ्कः विशेषं महत्त्वं धारयति। अस्मिन्नेव दिने १९६६ संवत्सरे इन्दिरा-प्रियदर्शिनी-गान्धी प्रधानमन्त्री-पदस्य शपथं गृहीत्वा भारतस्य प्रथमा महिला-प्रधानमन्त्री अभवत्। एषा दायित्व-स्वीकृतिः तस्मिन्काले अभवत्, यदा तत्कालीन-प्रधानमन्त्री-लालबहादुर-शास्त्रिण: आकस्मिक-निधनात् देशः शोकाकुलः आसीत्।शास्त्री-महाभागस्य निधनानन्तरं कांग्रेस-नेतृत्वेन इन्दिरा-गान्धी-महाभागायां विश्वासः प्रकटितः।
एतस्मिन्नेव काले स्वतन्त्र-भारतस्य इतिहासे प्रथमतया एतादृशम् अभवत्, यत् कस्यचित् प्रधानमन्त्रिणः पुत्री तदेव पदम् अलङ्कृतवती, यत् पूर्वं तस्याः पिता च भारतस्य प्रथम-प्रधानमन्त्री पण्डित-जवाहरलाल-नेहरु: अलङ्कृतवान्। इन्दिरा-गान्धिन: कार्यकालः भारतीय-राजनीतौ अत्यन्तं निर्णायकः इति मन्यते। सा १९६७ तः १९७७ पर्यन्तं प्रधानमन्त्री आसीत्, ततः १९८० संवत्सरे पुनः सत्तायां प्रत्यागच्छत्। ३१ अक्टूबरमास- १९८४ पर्यन्तं सा देशस्य नेतृत्वं कृतवती।
दृढ-संकल्पेन तथा सुदृढ-नेतृत्वेन विख्याता इन्दिरा-गान्धी बहून् महत्त्वपूर्णान् दीर्घकाल-प्रभावकरान् निर्णयान् अकरोत्। बङ्क-राष्ट्रीयकरणम्, १९७१ संवत्सरस्य भारत-पाक-युद्धम्, बाङ्ग्लादेश-निर्माणं च तस्याः शासनकालस्य प्रमुख-उपलब्धयः आसन्। किन्तु १९७५ संवत्सरे आरोपितः आपत्कालः (आपत्काल-व्यवस्था) ताम् आलोचनानां केन्द्रे अपि अस्थापयत्। इन्दिरा-गान्धी भारतीय-राजनीतौ तादृशी नेतृ-रूपेण स्मर्यते, या साहसिक-निर्णयैः देशस्य दिशं गम्भीरतया प्रभावितवती।
महत्त्वपूर्ण-घटनाचक्रम् (१९ जनवरीमास:)
१६४९ – इङ्ग्लैण्ड-नरेशः चार्ल्स-प्रथमः विरुद्धं न्यायिक-प्रक्रिया आरब्धा।१६६८ – राजा लुई-चतुर्दशः तथा सम्राट् लियोपोल्ड-प्रथमः स्पेन-विभाजन-सम्बन्धे सन्धिं कृतवन्तौ।१७९५ – फ्रान्स-सेनया हॉलैण्ड-देशः पराजितः।१८१२ – वेलिङ्टन-ड्यूकस्य नेतृत्वे स्पेन-देशेन बहूनि नगराणि अधिगृहीतानि।१८३९ – ब्रिटिश-ईस्ट-इण्डिया-निर्माणी यमन-देशस्य अदन-नगरं जितवती।१९०५ – बङ्गला-साहित्यकारः देवेन्द्रनाथ-ठाकुरः दिवङ्गतः।१९१८ – बोलेविक-समूहेन पेट्रोग्राड-स्थित-संविधान-सभायाः विसर्जनं कृतम्।१९२० – अलेक्जाण्डर-मिलेराण्डः फ्रान्स-देशे सर्वकारं गठितवान्।१९२७ – ब्रिटेन-देशेन चीन-देशं प्रति सेनाप्रेषणस्य निर्णयः कृतः।१९३८ – जनरल-मोटर्स-कम्पनी डीज़ल-इञ्जिनस्य विशाल-उत्पादनम् आरब्धवती।१९४२ – द्वितीय-विश्वयुद्ध-काले जापान-देशेन बर्मा (म्यान्मार) अधिगृहीता।१९४९ – क्यूबा-देशेन इस्राएल-देशः मान्यतां प्राप्तवान्।१९६० – अमेरिका-जापान-देशयोः पारस्परिक-सुरक्षा-सन्धिः सम्पन्नः।१९६६ – इन्दिरा-गान्धी भारतस्य तृतीया प्रधानमन्त्री अभवत्।१९७७ – अमेरिका-देशस्य मियामी-नगरे प्रथमतया हिमपातः अभवत्।१९८१ – अमेरिका-ईरान-सन्ध्या ५२ बन्धकाः मुक्ताः अभवन्।२००५ – सानिया-मिर्जा ऑस्ट्रेलिया-ओपन-तृतीय-चक्रे प्रविष्टा प्रथमा भारतीय-महिला अभवत्।२०२० – विराट्-कोहली वनडे-क्रीडायां शीघ्रतमं ५००० धावनाङ्कान् प्राप्तवान्।२०२० – भारत-देशेन ३५०० कि.मी. मारक-क्षमता-युक्ता बैलिस्टिक्-मिसाइल् परीक्षिता।
जन्म
१७३६ – जेम्स्-वॉट् – स्कॉटलैण्ड-देशीयः आविष्कारकः।१८०९ – एडगर्-एलन-पो – प्रसिद्धः लेखकः।१८९८ – विष्णु-सखाराम-खाण्डेकरः – मराठी-साहित्यकारः।१९१९ – कैफी-आज़मी – उर्दू-कवि:।१९३५ – सौमित्र-चटर्जी – बङ्गाली-चलचित्र-अभिनेता।
निधनम्
१५९७ – महाराणा-प्रताप-सिंहः – मेवाड़-राजपूतः।१९०५ – देवेन्द्रनाथ-ठाकुरः – भारतीय-चिन्तकः।१९९० – आचार्य-रजनीशः – धर्मगुरुः।२००० – हेडी-लामार – अभिनेत्री तथा आविष्कारिका।२०१५ – रजनी-कोठारी – राजनैतिक-विचारकः।२०२१ – वी. शान्ता – मॅग्सेसे-पुरस्कार-विजेता चिकित्सिका।
हिन्दुस्थान समाचार / अंशु गुप्ता