Enter your Email Address to subscribe to our newsletters
चंडीगढ़म्, 04 जनवरीमासः (हि.स.)।
राष्ट्रियस्वयंसेवकसंघस्य सरकार्यवाहा दत्तात्रेयः होसबाले नामकः अवदत् यत् भारतं विश्वस्य मार्गदर्शकं कर्तुं शक्नुयात् चेत् देशं आन्तरिकतया सुदृढं कर्तव्यम्, आन्तरिकशक्तिर्देया। संघः गतशताब्द्यधिककालात् एतदेव कार्यं करोतु इति तत्परः अस्ति। दत्तात्रेयः एतद् भाषणं रविवासरे रोहतकनगरि “सज्जनशक्तेः समाजपरिवर्तने भूमिका” इति विषयपर आयोजितायां सामाजिकसद्भावविचारगोष्ठ्यां जनान् सम्बोध्य उक्तवान्। कार्यक्रमे राष्ट्रीयस्वयंसेवकसंघस्य उत्तरक्षेत्रसंघचालकः पवनजिन्दलः, क्षेत्रप्रचारकः जतिन्कुमारः, क्षेत्रकार्यकारिणीसदस्यः रामेश्वरः, क्षेत्रकार्यवाहा रोशनलालः, प्रान्तसंघचालकः प्रतापसिंहः, प्रचारकः डॉ. सुरेन्द्रपालः, कार्यवाहा डॉ. प्रतापसिंहः, सहकार्यवाहा राकेशः, डॉ. प्रीतमसिंहः, प्रचारप्रमुखः राजेशकुमारः च उपस्थिताः आसन्।
सरकार्यवाहा होसबाले अवदत् यत् देशस्य आन्तरिकसुदृढीकरणार्थं समाजस्य सज्जनशक्तिः एकत्र समागत्या अग्रे आगन्तुं करणीया। सद्भावेन सह सर्वेषां महापुरुषाणां जयंतीः मिलित्वा उत्सवनीयाः, तदा एव राष्ट्रं सुदृढं भविष्यति, जातिपातयोः खायं च सेतुना पूरयितुं शक्यते।
ते अवदन्— १६०० तमे वर्षे यदा इंग्लैण्डदेशे ईस्ट इंडिया कम्पनी स्थापिता आसीत्, तदा भारतस्य अन्ताराष्ट्रियव्यापारव्यवस्थायां त्रयोविंशतिप्रतिशतं अंशः आसीत्। एतत् दर्शयति यत् प्राचीनकाले भारतं आर्थिकतया कियत् समृद्धम् आसीत्। अस्माकं ज्ञानपरम्परा संस्कृति च विश्वस्य सर्वेषां राष्ट्राणां अपेक्षया श्रेष्ठा आसीत्। वयं सर्वं विश्वं एका कुटुम्बरूपेण पश्यामः, भारतस्य सर्वधर्मान् परम्पराः रीतिरीवाजांश्च स्वीयान् मन्यामहे। एकस्यापि ऊर्णनाभस्य कृमेस्य देवांशं पश्यामः; किन्तु जातिपातिभेदैः, विभिन्नपन्थैः विभक्ताः अभवाम, विदेशीयैराक्रमिभिः तस्य लाभः कृतः, चिरकालं वयं दासतां भुक्तवन्तः।
ते अवदन् यत् अस्य परिणामः अयम् आसीत् यत् स्वातन्त्र्यप्राप्तेः अपि वयं दास्यवृत्तेः मानसिकताया बाहिर्न निर्गताः। अस्माकं आत्मविश्वासः अपहृतः। एतदात्मविश्वासं पुनः प्राप्नुयातां चेत् समाजस्य सज्जनशक्तिः अग्रे आगत्य प्रयासाः करणीयाः। होसबाले अवदत्— आक्रान्तारूपेण कस्यचित् देशस्य लुण्ठनम्, तस्य संस्कृतेः विनाशनम्, राक्षसीसुखार्थं जनान् दमनं वा यद् एषा अस्माकं प्रवृत्तिः नास्ति। वयं खलु विश्वं एकं कुटुम्बं मन्यामहे। वयं स्वपादाभ्यां स्थित्वा अन्यान् अग्रे नेतुं, विश्वाय मानवतातत्त्वं शिक्षयितुं समर्थसंस्कृतेः अनुयायिनः स्मः। संघः गतशताब्द्यधिककालात् व्यक्तिनिर्माणकार्ये नियोजितः अस्ति, यतः समाजहितमेव लक्ष्यं।
सरकार्यवाहा अवदत् यत् सर्वकारस्य कर्तव्यं भवति बाह्यशक्तिभ्यः देशस्य रक्षा, आन्तरिकसन्तुलनरक्षणम्, न्यायव्यवस्थाया स्थापना। किन्तु युवानां मार्गदर्शनम्, तेषां संस्कारनिर्माणः, संस्कृतेः अभिवर्धनम्, कुरीतीनां निवारणम्, सद्जनानां निर्माणम्— एतेषां सर्वेषां दायित्वं समाजस्य एव। अतः समाजस्य सज्जनशक्त्या एव प्रयासाः कार्याः। अस्माभिः विकासेन सह राष्ट्रधर्मं राष्ट्रहितं च ध्यानम् आदाय अग्रे गन्तव्यम्। उदाहरणरूपेण तैः जापानदेशः निर्दिष्टः— १९४६ तमे वर्षे द्वितीयमहायुद्धोत्तरकाले सः पूर्णतया विनष्ट इव अभूत्, किन्तु केवलं पञ्चदशवर्षपर्यन्ते पुनः विश्वे अग्रे स्थितवान्। तस्य मूलकारणं तेषां राष्ट्रभक्तिः, शिक्षा, समाजशक्तिश्च आसीत्।
ते अवदन् यद् देशे अनेके आक्रमणाः अभवन्; आक्रान्तारः अस्माकं शिक्षाव्यवस्थां संस्कृतिं च नाशयितुं बहूनि प्रयासानि अकुर्वन्; तथापि वयं न विनष्टाः। अस्मात् ज्ञायते यद् अस्माकं परिवारव्यवस्थैव अस्य मूलशक्ति:। विदेशीययात्रिकाः अपि स्वयात्रानुभवेषु अस्याः परिवारव्यवस्थायाः वर्णनम् अकुर्वन्। अस्माकं परिवारव्यवस्थायां बालकानां कृते कौशलं संस्कारौ उभौ दत्तौ भविष्यतः। ते अवदन्— अस्माकं युवासु महती प्रतिभा वर्तते, किन्तु अद्य नश्यपङ्के पतित्वा मार्गभ्रष्टाः भवन्ति, पाश्चात्यसभ्यताया: प्रभावेन स्वसंस्कृतेः विमुखाः भवन्ति। युवान् नश्यात् रक्षितुं तान् संस्कारयितुं च सामाजिकधार्मिकसंस्थाः समाजस्य सज्जनशक्तिश्च एकत्रित्य कार्यं करणेयं।
दत्तात्रेयः होसबाले अवदन् यत् यदि देशः पुनरपि विश्वनेतृत्वं वहतुं इच्छति, तर्हि समाजस्य सज्जनशक्तिः देशम्आन्तरिकतया दृढं, बाह्यतः शक्तिमन्तं च कर्तव्या। स्वार्थत्यागेन जातिपातिभाषापन्थादिभ्यः ऊर्ध्वं स्थित्वा राष्ट्रनिर्माणसमाजपरिवर्तनकार्यार्थं प्रवर्तितव्यं। संघः एतत्कार्ये सततम् प्रयासरतः। समाजपरिवर्तनाय संघेन पञ्चसंकल्पाः स्वीकृताः— सामाजिकसमरसता, पर्यावरणसंरक्षणम्, स्वदेशीवस्तुप्रयोगः, कुटुम्बप्रबोधनम्, नागरिककर्तव्यपालनम्। यदि वयं देशं स्वाभिमानीं शक्तिशालिनीं च कर्तुमिच्छामः, तर्हि एतेषां पञ्चसंल्पानां पूर्त्यर्थं दृढनिश्चयः करणीयः।
सरकार्यवाहा दत्तात्रेयः उक्तवान् यत् समाजे चिन्तनमन्थनं सततं भवति चेत् समाजस्य उन्नतिः भवति, संघः अपि तदर्थमेव कार्यं करोति, अन्यः विशेषः कोऽपि कार्ययोजना नास्ति। संघस्थापनाकाले डॉ. हेडगेवारमहाभागाः उक्तवन्तः यत् समाजकार्ये पूर्णे जातेम् संघः समाजे एव विलीयते। यदि समाजः एकवारं जागृतो भवेत्, तर्हि संघस्य पृथक् कार्यस्य आवश्यकता न भविष्यति। ते अवदन् यद् बालकेभ्यः शिक्षया सह नैतिकताया: पाठः, धार्मिकचेतना च बोधनीया; नूतनशिक्षानीतिः अस्मिन् विषये प्रयासान् करोति। बहुवर्षपरम्परया पठितः पाठ्यक्रमः मनसः निर्गन्तुं किञ्चित्कालं यास्यति; तावता समाजस्य बुद्धिजीविनः शिक्षणसंस्थानानां संचालकाः च स्वविद्यालयेषु देशभक्तेः संस्कृति: पंचपरिवर्तनविषये च विद्यार्थिनः बोधयितुं प्रयत्नं कुर्वन्तु। युवान् नश्यात् रक्षितुं सर्वैः सामूहिकप्रयत्नाः करणीयाः, एषः किल कश्चन अन्ता राष्ट्रियषड्यन्त्ररूपः इति अपि तैः उक्तम्।
सरकार्यवाहा अवदन् यत् समाजे यः कल्याणकरः परिवर्तनः भवति तस्मिन् संघः कदापि श्रेयम् न गृहीतवान्। सः समाजे मालायाः सूत्रवत् कार्यं करोति— यथा एकः सूत्रः पुष्पाणि संयोज्य मालां करोति, स्वयम् अदृश्य एव तिष्ठति। तथैव संघः अपि समाजात् किमपि प्रशंसां न इच्छति।
हिन्दुस्थान समाचार