सनातन परंपरायाः, आस्थायाः सांस्कृतिक चेतनायाः च प्रतीकष्ट प्रयागस्य पंच कोशीय परिक्रमा

प्रयागराजः, 06 जनवरीमासः (हि.स.)।

सनातनपरम्परा-आस्था-सांस्कृतिकचेतनानां प्रतीका प्रयागस्य पंचकोशीपरिक्रमा अस्ति। मुगलशासकः अकबर् इति 556 वर्षाणि पूर्वं अस्याम् धार्मिकपरिक्रमायां निषेधं कृत्वा ताम् अवरुद्धवान्। सनतां दीर्घवर्षीयप्रयत्नानन्तरं योगिसर्वकारेण वर्षे 2019 तस्याः पुनरारम्भः शुभप्रयासरूपेण कृतः इति सूचना मंगलवारे अखिलभारतीयअखाड़ापरिषदः महामन्त्रिणा महन्तेन हरिगिरीना दत्ता।

ते अवदन् यत् प्रयागस्य सनातनपरम्परा-आस्था-सांस्कृतिकचेतनानां प्रतीका या पंचकोशीपरिक्रमा सा माघमेदने आरब्धा। अखिलभारतीयअखाड़ापरिषदः तथा श्रीपंचदशनामजूना अखाड़स्य नेतृत्वे संगमे गङ्गापूजनस्य द्वारा तस्याः आरम्भः सोमवारे जातः। एषा पंचकोशीया परिक्रमा पञ्चदिनपर्यन्तं भविष्यति, यस्य अंतिमदिने साधुसन्तानां कृते भण्डारायोजनं भविष्यति। माघमेला प्रशासनस्य दायित्वं भवति यत् अस्याः परिक्रमायाः आयोजनसमये यातायातव्यवस्था सुनिश्चितीभवेत्। संगमे गङ्गापूजनानन्तरं साधुसन्तसमूहोऽक्षयवटम् आदि-शङ्कर-विमानमण्डपं मन्दिरं च अगच्छत्। ततः प्रथमदिनस्य परिक्रमायाः समापनं जातम्।

किमर्थं भवति पंचकोशीपरिक्रमा?

अखिलभारतीयअखाड़ापरिषदः महामन्त्री महन्तः हरिगिरी इत्याह—पंचकोशीपरिक्रमा प्रयागस्य प्राचीना धार्मिकपरम्परा। अस्याः परिक्रमायाः पृष्ठे प्रयागराजस्य सः प्रदेशविस्तारः अस्ति, यस्यानुसारं प्रयागमण्डलं पञ्चयोजन-विंशतिः कोसपर्यन्तं विस्तीर्णम्। गङ्गायमुना-सरस्वत्योः अत्र षट् तटाः सन्ति; एतान् मिलित्वा त्रयः अन्तर्वेदीभेदाः कृता—अन्तर्वेदी, मध्यवेदी, बहिर्वेदी इति। एषु त्रिषु वेदीषु अनेके तीर्था, उपतीर्थानि, आश्रमाश्च सन्ति; तेषां परिक्रमा पंचकोशीपरिक्रमान्तर्गता। प्रयागमागच्छद्भिः सर्वैः तीर्थयात्रिभिः एषा परिक्रमा कर्तव्या; तया हि तत्र विराजमानदेवताः, आश्रमाः, मन्दिराणि, मठाः, जलकुण्डानि च दर्शयित्वा अक्षयपुण्यफलप्राप्तिः भवति।

556 वर्षाणि पूर्वम् अकबरः अवरोधं कृतवान्

दिव्य-भव्ये माघमेदने अनेकाḥ परम्पराः सन्ति, यासु कल्पवासः पंचकोशीपरिक्रमा च अपि अन्तर्भवतः। परिक्रमायां सम्मिलितः अखिलभारतीयअखाड़ापरिषदः अध्यक्षः महन्तः रविन्द्रपुरी इत्याह—पंचकोशीपरम्परा अद्यापि 556 वर्षाणि पूर्वं माघमेदस्यानङ्गभागः आसीत्। तदेव 556 वर्षाणि पूर्वं मुगलशासकः अकबरः अवरुद्धवान्। बहूनां वर्षाणां अनन्तरं साधुसन्तानां आग्रहात् योगिसरकारस्य प्रयत्नेन वर्षे 2019 पंचकोशीपरिक्रमा पुनरारब्धा, अद्य तु परम्परा निरन्तरं प्रवर्तते।

---------------

हिन्दुस्थान समाचार