नवदिल्ली, ०८ जनवरीमासः (हि.स.)। महान् वैज्ञानिकः स्टीफन–हॉकिङ्गः ०८ जनवरी १९४२ तमे वर्षे इंग्लैण्ड–देशस्य ऑक्सफोर्ड–नगरे जन्म प्राप्तवान्। सः आधुनिक–युगस्य अत्यन्तं प्रभावशाली–वैज्ञानिकेषु एकः इति सर्वत्र मन्यते। ब्रह्माण्ड–विज्ञानस्य (कॉस्मोलॉजी) तथा सैद्धान्तिक–भौतिक–विज्ञानस्य क्षेत्रे तेन कृतं योगदानं विज्ञान–जगतः दिशं परिवर्तितवत्।

ब्लैकहोल्स-बिगबैङ्गसिद्धान्त-काल–आकाशसंरचना-इत्यादिषु विषयेषु तस्य अनुसन्धानं तम् अन्ताराष्ट्रिय–स्तरे प्रसिद्धं कृतवान्। विशेषतया तेन लिखितं ‘ए ब्रीफ हिस्ट्री ऑफ टाइम’ इति पुस्तकं जटिलानि वैज्ञानिक–सिद्धान्तानि सामान्य–पाठकानां समीपं नेतुं महत्त्वपूर्णां भूमिकां निर्वहति स्म।

गम्भीरया एएलएस् (एमियोट्रोफिक–लेटरल–स्क्लेरोसिस) नाम्ना रोगेण पीडितः सन् अपि स्टीफन–हॉकिङ्गः स्वस्य साहसेन, बुद्धिमत्तया तथा वैज्ञानिक–चिन्तनेन सम्पूर्णं विश्वं प्रेरितवान्। तस्य जीवनम् एतं सन्देशं ददाति यत् शारीरिक–सीमाः ज्ञानस्य कल्पनायाश्च उड्डयनं निरोद्धुं न शक्नुवन्ति।

स्टीफन–हॉकिङ्गः १३ मानद–उपाधिभिः सम्मानितः अभवत् तथा अमेरिका–देशस्य सर्वोच्चं नागरिक–सम्मानम् अपि प्राप्तवान्। ब्रह्माण्ड–विज्ञानस्य क्षेत्रे उत्कृष्ट–योगदानाय तस्मै अल्बर्ट–आइंस्टाइन–पुरस्कारेण सहितं बहूनि अन्ताराष्ट्रिय–पुरस्काराणि प्रदत्तानि। महान् वैज्ञानिकः स्टीफन–हॉकिङ्गः १४ मार्च २०१८ तमे वर्षे ७६ वर्षाणां वयसि दिवंगतः। विज्ञान–इतिहासे तस्य नाम सदैव स्वर्णाक्षरैः अंकितं भविष्यति।

महत्वपूर्ण–घटनाचक्रम् (०८ जनवरी)

१०२६ – सुल्तान–महमूद–गजनविना सोमनाथ–मन्दिरस्य लुण्ठनं विनाशश्च कृतः।१७९० – अमेरिका–देशस्य प्रथमः राष्ट्रपतिः जॉर्ज–वाशिङ्गटनः प्रथमवारं राष्ट्रं सम्बोधितवान्।१८०० – ऑस्ट्रिया–देशेन फ्रांस–देश: द्वितीयवारं पराजितः।१९२९ – नीदरलैण्ड्स–वेस्ट–इण्डीज–देशयोः मध्ये प्रथमः दूरवाणी–सम्पर्कः स्थापितः।१९५२ – जॉर्डन–देशेन संविधानम् अङ्गीकृतम्।१९९５ – समाजवादी–चिन्तकः तथा स्वतंत्रता–सेनानी मधुलिमये दिवंगतः।१९९६ – फ्रांस–देशस्य पूर्व–राष्ट्रपतिः फ्रांस्वा–मित्तराँ पेरिस–नगरे दिवंगतः।२००१ – भारत–वियतनाम–देशयोः मध्ये बहवः द्विपक्षीय–सन्धि: सम्पन्न:।२००८ – प्रधानमन्त्री मनमोहन–सिंहः षष्ठं प्रवासी–भारतीय–दिवस–सम्मेलनम् उद्घाटितवान्।२०२० – भारत–मङ्गोलिया–देशयोः बाह्य–अन्तरिक्ष–सहयोग–सन्ध्यां केन्द्रीय–मन्त्रिमण्डलेन अनुमोदनं दत्तम्।२०२० – रिलायन्स–जियो–संस्थया वाई–फाई–कॉलिङ्ग–सेवा आरब्धा।

जन्मदिवसाः

१८९० – रामचन्द्रवर्मा – हिन्दी–साहित्यकारः१९०८ – नाडिया – प्रसिद्धा भारतीय–अभिनेत्री१९०९ – आशापूर्णादेवी – उपन्यासकारा१९२५ – मोहनराकेशः – साहित्यकारः१९४२ – स्टीफनहॉकिङ्गः – ब्रिटिश–भौतिक–वैज्ञानिकः१९८४ – किमजोंग–उन – उत्तर–कोरिया–देशस्य नेता

निधनम्

१८८४ – केशवचन्द्रसेनः – धार्मिक–सामाजिक–सुधारकः१९४१ – प्रणवानन्दमहाराज़ः – भारत–सेवाश्रम–संघस्य स्वामी१९५५ – मधुलिमये – समाजवादी–नेता१९८४ – सुषमा–मुखोपाध्याय: – भारतस्य प्रथमा महिला–विमानचालिका

महत्वपूर्ण–दिवसःअफ्रीकी–राष्ट्रीय–कांग्रेस–स्थापना–दिवसः

हिन्दुस्थान समाचार / अंशु गुप्ता