Enter your Email Address to subscribe to our newsletters
नवदिल्ली, ०९ जनवरीमासः (हि.स.)। ९ जनवरी १९१५ तमे वर्षे महात्मा–मोहनदास–करमचन्द–गान्धी–महाशयः “एस.एस. अरबिया” नाम्ना जलयानेन २१ वर्षाणाम् अनन्तरं दक्षिण–आफ्रिका–देशात् भारतं प्रत्यागच्छत्।सः १८९३ तमे वर्षे चतुर्विंशतिवर्षीयः अधिवक्तारूपेण दक्षिण–आफ्रिकां गतवान् आसीत्, तथा २२ वर्षाणाम् अनन्तरं ४५ वर्षपर्यन्तं अनुभवी अधिवक्ता भूत्वा स्वदेशं प्रत्यागतवान्।तस्य भारत–प्रत्यागमनं भारतीय–स्वाधीनता–संग्रामस्य महत्त्वपूर्णं मोडः सिद्धः। अस्मिन् कालखण्डे देशे द्वे प्रमुखे राजनैतिक–घटनाप्रवाहे अभवताम्—(१) १९०५ तमे वर्षे बङ्गाल–विभाजनम्(२) १९११ तमे वर्षे भारतस्य राजधानी–स्थानान्तरणं कलकत्तानगरात् दिल्ली–नगरम्।९ जनवरी–प्रभाते यदा गान्धी–महाशयस्य जलपोत: मुम्बई–नगरे (तत्कालीन–बॉम्बे) अपोलो–बन्दरगाहं प्राप्तवान्, तदा सहस्रशः जनाः तस्य भव्यं स्वागतं कृतवन्तः। अस्मिन् स्वागत–समारोहे सर–फिरोजशाह–मेहता–महाशयः इत्यादयः प्रमुख–नेतारः अपि उपस्थिताः आसन्।तस्य प्रत्यागमनात् भारतीय–स्वाधीनता–संग्रामः नूतनां दिशं प्राप्तवान्।अनन्तरं गान्धी–महाशयस्य नेतृत्वे निम्नलिखितानि सत्याग्रह–आन्दोलनानि आरब्धानि—• चम्पारण–आन्दोलनम् (१९१७)• खेड़ा–आन्दोलनम् (१९१८)• खिलाफत–आन्दोलनम् (१९१९)• असहयोग–आन्दोलनम् (१९२०)• सविनय–अवज्ञा–आन्दोलनम् (१९३०)• भारत–त्याग–आन्दोलनम् (१९४२)महात्मा–गान्धी–महाशयस्य दक्षिण–आफ्रिका–देशात् प्रत्यागमन–दिनं २००३ तमे वर्षात् “प्रवासी–भारतीय–दिवसः” इति रूपेण आचर्यते। अस्य उद्देश्यं प्रवासी–भारतीय–समुदायस्य भारत–विकासे योगदानस्य सम्माननं च अस्ति।
अन्याः महत्त्वपूर्णाः घटनाः (९ जनवरी)
२०२० – भारतीय–रिज़र्व–धनागारेण केवाईसी–नियमेषु संशोधनं कृतम्; चलचित्र–आधारित–ग्राहक–परिचय–प्रक्रिया अनुमोदिता।२०१२ – लियोनेल–मेसी–महाशयः द्वितीयवारं फीफा–बैलोन–डी–ओर–पुरस्कारं विजितवान्।२०११ – ईरान–एयर–विमान–दुर्घटनायां ७७ जनानां मृत्यु: अभवत्।२०१० – सीबीआई संस्थया रुचिका–प्रकरणे पुनः अन्वेषणं स्वीकृतम्।२००८ – हिमाचल–प्रदेशे प्रेम–कुमार–धूमल–महाशयेन नव–मन्त्रिपरिषद् गठिता।२००७ – जापान–देशे प्रथमं राज्य–मन्त्रालयं गठितम्।२००५ – महमूद–अब्बास–महाशयः फिलिस्तीन–राष्ट्रपतिः निर्वाचितः।१९९१ – अमेरिका–इराक–प्रतिनिधयः जेनेवा–शान्ति–बैठके मिलितवन्तः।१९८२ – प्रथमं भारतीय–वैज्ञानिक–दलम् अण्टार्कटिका–महाद्वीपं प्राप्तवान्।१९७० – सिंगापुर–देशे संविधानं स्वीकृतम्।१९४१ – रोमानिया–देशे बुखारेस्ट–नगरे यहूदीनां संहारः अभवत्।१९२३ – जुआन–डि–ला–सिएर्वा–महाशयेन प्रथमं ऑटोगायरो–विमानं निर्मितम्।१८१६ – सर–हम्फ्री–डेवी–महाशयेन “डेवी–लैम्प” परीक्षणं कृतम्।१७६८ – फिलिप–एस्टले–महाशयेन आधुनिक–सर्कस–प्रदर्शनम् आरब्धम्।१४३१ – फ्रांस–देशे जोन–ऑफ–आर्क–महाशयायाः विरुद्धं न्याय–प्रक्रिया आरब्धा।
जन्म–दिवसाः
२००० – हिमा–दास:– भारतीय–धाविका, ४०० मीटर–स्पर्धायां स्वर्ण–पदक–विजेत्री।१९७४ – फरहान–अख्तर: – अभिनेता, निर्देशकः, गायकः।१९३४ – महेन्द्र–कपूर: – प्रसिद्धः पार्श्व–गायकः।१९२७ – सुन्दरलाल–बहुगुणा – पर्यावरण–संरक्षण–नेता।१९२२ – हरगोविन्द–खुराना – नोबेल–पुरस्कार–विजेता वैज्ञानिकः।१८३१ – फ़ातिमा–शेख: – प्रथम–मुस्लिम–महिला–शिक्षिका।
निधनम्
२०२४ – उस्ताद–राशिद–खान: – शास्त्रीय–संगीत–गायकः।२००३ – क़मर–जलालाबादी – गीतकारः।१९४५ – छोटूराम – स्वाधीनता–सेनानी।
विशेष–अवसरः
प्रवासी–भारतीय–दिवसः
हिन्दुस्थान समाचार / अंशु गुप्ता