राञ्ची, ०८ जनवरीमासः (हि.स.)।राजधानी–राञ्ची–नगरे आयोजिते द्विदिवसीये बहुभाषी–शिक्षा–समागमे द्वितीयदिने गुरुवासरे राष्ट्रिय–शैक्षिक–अनुसन्धान–प्रशिक्षण–परिषदः (एनसीईआरटी) तथा जनजातीय–अनुसन्धान–संस्थानस्य (टीआरआई) विशेषज्ञाः बहुभाषी–शिक्षायाः आवश्यकता तथा तस्य प्रभावी–क्रियान्वयनस्य विषये स्व–विचारान् प्रकटितवन्तः।विशेषज्ञाः मातृभाषा–आधारित–शिक्षां बालकानां बोधन–क्षमतायाः, अध्ययन–निरन्तरतायाः तथा शैक्षणिक–गुणवत्तायाः कृते अत्यन्तं महत्त्वपूर्णाम् अवदन्। सत्रेषु झारखण्ड–सदृशे बहुभाषी–राज्ये स्थानीय–भाषाणां कक्षा–शिक्षणेन सह एकीकरणम्, अध्यापक–प्रशिक्षणम्, पाठ्य–सामग्री–विकासः तथा सामुदायिक–सहभागिता च विशेषतया प्रतिपादिता।ते अवदन् यत् बहुभाषी–शिक्षा न केवलं बालकानां शैक्षणिक–विकासं वर्धयति, अपि तु तेषां सांस्कृतिक–परिचयम् आत्मविश्वासं च सुदृढं करोति।समागमस्य तकनीकी–सत्रे उपस्थिताः अध्यापकाः, शिक्षाविदः तथा विषय–विशेषज्ञाः विभिन्न–राज्येषु बहुभाषी–शिक्षा–क्षेत्रे प्रवर्तितानां नवाचाराणां, समस्यानां तथा सफल–प्रयोगाणां विषये प्रस्तुतीकरणं कृतवन्तः।मातृभाषया शिक्षणेन बालकानां सहभागिता वर्धतेएतेषां प्रस्तुतीकरणानां माध्यमेन मातृभाषा–आधारित–शिक्षणस्य प्रभावशीलता, बालकानाम् अध्ययन–प्रक्रियायां संशोधनं तथा स्थानीय–सन्दर्भाणां कक्षा–शिक्षणेन सह संयोजनस्य अनुभवाः प्रकटिता:।कार्यक्रमे एनसीईआरटी–संस्थायाः प्रो.उषा–शर्मा बहुभाषी–शिक्षायै क्रियमाणानां विविध–प्रयासानां विस्तृतं विवरणं दत्तवती। सा अवदत् यत् प्रारम्भिक–कक्षासु मातृभाषया शिक्षणं बालकानां बोधन–शक्तिम् अध्ययन–गतिं च सुदृढं करोति।विशेषज्ञ–चर्चायां नारायण–भगतः, चिन्मयी–साहू, अनिमा–राणी–टोप्पो, डॉ.दमयन्ती–सिंकू तथा रत्नेश–कुमारः कक्षा–शिक्षणे मातृभाषा–एकीकरणस्य नवाचार–विषये अनुभवाः प्रकटितवन्तः।विशेषज्ञा: अवदन् यत् मातृभाषया शिक्षणेन बालकानां सहभागिता वर्धते, अध्ययनं सुकरं भवति, भाषा–विषय–वस्तुनोः बोधः च अधिकः प्रभावी भवति।पलाश–कार्यक्रमस्य विस्तारः चरणबद्ध–रूपेण अन्य–जनपदेषुसदस्यैः विभिन्न–राज्येषु विद्यालयेषु सम्पन्नानां सफल–प्रयोगाणाम् अपि उल्लेखः कृतः।विशेषज्ञैः सह आयोजितायां चर्चायां राज्य–परियोजना–निदेशकः शशि–रञ्जनः तथा राज्य–कार्यक्रम–पदाधिकारी डॉ.अविनव–कुमारः उपस्थितौ आस्ताम्।शशिरञ्जनः अवदत् यत् झारखण्ड–सदृशे भाषिक–विविधता–युक्ते राज्ये बहुभाषी–शिक्षा बालकानां शैक्षणिक–गुणवत्ता–वर्धनस्य प्रभावी–माध्यमम् अस्ति। सः विद्यालय–स्तरे मातृभाषा–आधारित–शिक्षणस्य सुदृढीकरणम्, अध्यापकानां व्यवहारिक–प्रशिक्षणम् तथा स्थानीय–भाषाणां शिक्षण–प्रक्रियायां संयोजनम् इत्यस्य आवश्यकता बलवत्तरं प्रतिपादितवान्।सः अवदत् यत् यूनिसेफ–संस्थाया: तथा एल.एल.एफ.–संस्थाया: सहयोगेन झारखण्ड–शिक्षा–परियोजना–परिषदः द्वारा क्रियान्वितः पलाश–कार्यक्रमः चरणबद्ध–रूपेण अन्य–जनपदेष्वपि विस्तारं प्राप्स्यति।डॉ.अविनव–कुमारः अवदत् यत् बहुभाषी–शिक्षा बालकानाम् अध्ययनम् अधिकं सुकरं, समावेशी तथा प्रभावी करोति। मातृभाषाया: उपयोगेन अवधारणात्मक–बोधः सुदृढः भवति, विद्यालय–त्यागस्य (ड्रॉपआउट) सम्भावना च न्यूनतां गच्छति।राज्ये बहुभाषी–शिक्षाया सशक्तीकरणाय अध्यापक–प्रशिक्षणम्, पाठ्य–सामग्री–विकासः तथा समुदायस्य सक्रिय–सहभागिता प्राथमिकतया स्वीक्रियते इति सः अवदत्।विशेषज्ञचर्चायाम् एल.एल.एफ.–संस्थापकः धीर–झिंगरनः, यूनिसेफ–शिक्षा–विशेषज्ञा पारुल–शर्मा, रूम–टु–रीड–संस्थाया: देशीय–निदेशिका पूर्णिमा–गर्ग, जामिया–मिलिया–विश्वविद्यालयस्य प्रो.डॉ.अनुभाराजेशेन सहितं विभिन्न–राज्येभ्यः आगताः अध्यापकाः, शिक्षाविदः तथा विशेषज्ञाः सम्मिलिताः आसन्।

हिन्दुस्थान समाचार / अंशु गुप्ता