शिमलानगरम्, १३ फरवरीमासः (हि.स.)। पूर्वमुख्यमन्त्री तथा पूर्वकेन्द्रीयमन्त्री शांताकुमार: महते क्रान्तिकारिणे विनायकदामोदरसावरकराय देशस्य सर्वोच्चं नागरिक–सम्मानं भारत–रत्न प्रदानस्य प्रबलं अधिवक्तृत्वं कृतवान्। सः अवदत् यत् दीर्घकालानन्तरं वीर–सावरकरस्य सम्माननस्य चर्चा पुनः आरब्धा अस्ति, किन्तु एतादृशाय महते क्रान्तिकारी–देशभक्ताय अद्यावधि यथोचितं सम्मानं न लब्धम् —एतत् भारतदेशस्य दौर्भाग्यम्।

शुक्रवासरे प्रदत्ते वक्तव्ये शांता–कुमारः अवदत् यत् विश्व–इतिहासे एतत् अद्वितीयं दृष्टान्तं अस्ति—एकस्यैव मातुः त्रयः पुत्राः स्वातन्त्र्य–संग्रामे प्रवृत्ताः, तथा कालापानी दण्डं अपि अनुभूतवन्तः। सः उक्तवान् यत् सावरकरः केवलं भारतदेशे एव न, अपि तु विदेशेष्वपि स्वातन्त्र्य–आन्दोलनं संघटितवान्। ग्रहणानन्तरं यदा सः समुद्र–यानात् भारतं नीयमानः आसीत्, तदा जलपोतस्य शौचालयात् निर्गत्य समुद्रे सन्तर्य प्रायः एकादश–किलोमीटर–परिमितं दूरं फ्रान्स–तटं प्राप्तवान्। तत्र सः फ्रान्स–सर्वकारात् राजनैतिक–आश्रयं याचितवान्, किन्तु पश्चात् सः आङ्ग्ल–शासनाय समर्पितः।सः अण्डमान–द्वीपे स्थितायां सेल्युलर–कारागृहे प्रदत्तानां कठोर–यातनानां उल्लेखं कृत्वा अवदत् यत् गृहीतान् प्रतिदिनं वृषभवत् कोल्हू–यन्त्रे योजयित्वा तैल–निर्माणं कार्यं क्रियते स्म। एकस्मिन् अवसरे तत्र सावरकरस्य लघु–भ्रात्रा सह सङ्गमः अभवत्, यत्र सम्भाषणस्यापि अनुमतिः न आसीत्। अनन्तरं ज्ञातम् यत् तृतीयः भ्राता अपि स्वातन्त्र्य–संग्रामस्य कारणेन कारागारे निरुद्धः आसीत्। शांता–कुमारः अवदत् यत् गृहे माता एकाकिनी आसीत्, त्रयः अपि पुत्राः राष्ट्रहिताय स्वं सर्वस्वं समर्पितवन्तः—एतत् बलिदानन विश्व–इतिहासे अद्वितीयम्।सः एकं भावात्मकं प्रसङ्गं अपि अवर्णयत्—यदा तृतीयः पुत्रः अपि स्वातन्त्र्य–संग्राम–मार्गे गन्तुं मातुः आशिषं याचितवान्, तदा माता गुरुमनसा तमपि राष्ट्रसेवाय प्रेषितवती। शांता–कुमारः अवदत् यत् एतादृशं त्याग–समर्पण–उदाहरणं विश्व–इतिहासे दुर्लभम्।

पूर्वकेन्द्रीयमन्त्री स्वस्य व्यक्तिगत–अनुभवं अपि उल्लिख्य अवदत् यत् दिल्लीस्थे रामलीला–प्रांगणे सावरकरस्य भाषणं श्रोतुं तस्मै अवसरः लब्धः, तथा मुम्बई–नगरे तेन सह साक्षात्कारः अपि अभवत्। सः अवदत् यत् सावरकरः तस्य ग्रन्थाय आशिषं दत्तवान्, यत् सः स्वं सौभाग्यं मन्यते।

अन्ते शांता–कुमारः अवदत् यत् यदि नरेन्द्रमोदिन: नेतृत्वेऽपि भारतदेशः वीर–सावरकरं भारत–रत्न–सम्मानेन न सम्मानयति, तर्हि तत् देशस्य चतुर्दशाधिकैकशतं-कोटि–नागरिकाणां कृते दुर्भाग्यकरं भविष्यति। सः केन्द्रीय–सर्वकारं प्रति अस्मिन् विषये शीघ्रं सकारात्मकं निर्णयं कर्तुं आवाहनं कृतवान्।

हिन्दुस्थान समाचार / अंशु गुप्ता