रायगढनगरम्, १६ फरवरीमासः (हि.स.)। निक्षय–निरामय–अभियानम् २.० इत्यस्य सुचारुं तथा प्रभावी–सञ्चालनं सुनिश्चेतुं अद्य जनपद–स्तरे खण्ड–चिकित्सा–अधिकारिणां, चिकित्सा–अधिकारिणां तथा पर्यवेक्षकाणां कृते प्रशिक्षण–कार्यशाला आयोजिताभवत्। एषा कार्यशाला उपायुक्तस्य मयंक-चतुर्वेदीन: मार्गदर्शनेन सम्पन्ना। अस्याः उद्देश्यं जनपदे क्षय–रोग–उन्मूलन–प्रयासान् तीव्रं कर्तुं तथा अभियानस्य कार्य–प्रणालीं अधिकां सुदृढां कर्तुं आसीत्।

प्रशिक्षणे अभियानस्य रूपरेखा, सूक्ष्म–कार्ययोजना, रोगिणां परिचयः, परीक्षण–पद्धतयः तथा उपचार–विवरणं विस्तरेण प्रदत्तम्। विशेषतः उच्च–समस्या–समूहेषु सन्दिग्ध–रोगिणां समये परिचयं कृत्वा तेषां शीघ्र–परीक्षणं उपचारश्च सुनिश्चितः क्रियताम् इति बलं दत्तम्।

मुख्य–चिकित्सा–स्वास्थ्य–अधिकारी डॉ.अनिलकुमार: जगत् अवदत् यत् क्षय–रोगः मुख्यतया द्विविधः—फुफ्फुस–सम्बद्धः तथा फुफ्फुसात् बहिर्गतः। फुफ्फुस–क्षयः सर्वाधिकः सामान्यः अस्ति, स च वायुमार्गेण व्यक्तेः व्यक्तिं प्रति प्रसारं प्राप्नोति; अन्यः तु शरीरस्य विविध–अवयवान्—यथा मेरुदण्डं, मस्तिष्कं, उदरं, वृक्कौ अथवा लसीका–ग्रन्थीः—प्रभावयितुं शक्नोति। क्षय–रोगः सुप्त–अवस्थायां सक्रिय–अवस्थायां च दृश्यते। सक्रिय–क्षये दीर्घ–कासः, ज्वरः, भार–ह्रासः, उरः–शूलः तथा रात्रौ स्वेद–स्रावः इत्यादीनि लक्षणानि भवन्ति।

नोडल–क्षय–नियन्त्रण–अधिकारी डॉ.जया कुमारी चौधारी अवदत् यत् क्षय–रोगः सङ्क्रामकः व्याधिः अस्ति। तस्य निवारणार्थं बीसीजी–टीकाकरणम्, कासे छीक्कारे च मुखावरणम्, गृहेषु सम्यक् वायुसञ्चारः तथा पौष्टिक–आहारः अत्यावश्यकाः सन्ति।

सिविल–शल्यचिकित्सक: डॉ.दिनेशपटेल: अवदत् यत् क्षय–उन्मूलने भूमि–स्वास्थ्य–कर्मिणां भूमिका अत्यन्तं महत्त्वपूर्णा। ते रोगिणः औषधीनां सम्यक् मात्रा, सेवन–समयः, उपचार–कालावधिः तथा नियमित–अनुवर्ती–परीक्षणस्य विषये अवबोधयन्ति। निर्धारित–कालपर्यन्तं औषध–सेवनं नियमितं चेत् क्षय–रोगः पूर्णतया निवार्यते।

जनपद–कार्यक्रम–प्रबन्धिका रंजना पैकरा अवदत् यत् कालानुसारं उपचार–पद्धतिषु परिवर्तनं तथा नवीन–अनुसन्धान–आधारिताः सूचनाः समावेश्यन्ते। तासां अद्यतन–सूचनानां स्वास्थ्य–अमलपर्यन्तं प्रेषणाय एव एतादृशाः प्रशिक्षण–कार्यशालाः आयोज्यन्ते। सा सर्वान् स्वास्थ्य–कर्मिणः प्रशिक्षणं गम्भीरतया ग्रहीतुं स्व–स्व–क्षेत्रेषु प्रभावी–क्रियान्वयनं सुनिश्चेतुं च प्रोत्साहितवती। प्रशिक्षण–सत्रे अभियानस्य निरीक्षण–व्यवस्था तथा पोषण–सहायता–सम्बद्धाः विषयाः अपि विवेचिताः। कार्यक्रमे स्वास्थ्य–विभागस्य अधिकारिणः कर्मचारिणश्च उपस्थिताः आसन्।

हिन्दुस्थान समाचार / अंशु गुप्ता