इतिहासस्य पृष्ठेषु 18 फरवरीदिनाङ्कः - प्लूटो इत्यस्य अन्वेषणं - एका जिज्ञासा यया परिवर्तितं सौरमंडलस्य मानचित्रम्
१८ फरवरी १९३० तमे दिने अमेरिकी वैज्ञानिकः क्लाइड टॉमबॉघ नामकः एकं दूरस्थं खगोलीयं पिण्डं आविष्कृतवान्, येन तस्मिन् काले खगोलविज्ञानस्य जगति उत्साहः उत्पन्नः। प्रारम्भे एतत् अस्माकं सौरमण्डलस्य नवमः ग्रहः इति मन्यते स्म, किन्तु अनन्तरं वैज्ञानिकाध्य
प्लूटो की खोज


१८ फरवरी १९३० तमे दिने अमेरिकी वैज्ञानिकः क्लाइड टॉमबॉघ नामकः एकं दूरस्थं खगोलीयं पिण्डं आविष्कृतवान्, येन तस्मिन् काले खगोलविज्ञानस्य जगति उत्साहः उत्पन्नः। प्रारम्भे एतत् अस्माकं सौरमण्डलस्य नवमः ग्रहः इति मन्यते स्म, किन्तु अनन्तरं वैज्ञानिकाध्ययनेषु एतत् “बौना ग्रह” इति श्रेण्यां स्थापितम्।

नामकरणाय यदा परामर्शाः याचिताः, तदा एकादशकक्षायाः एका छात्रा “प्लूटो” इति नाम प्रस्तावितवती। तस्याः तर्कः आसीत् यत् रोमनपुराणेषु अन्धकारस्य देवः एतेनैव नाम्ना उच्यते, तथा च एषः पिण्डः अपि सूर्यतः अतीव दूरस्थे अन्धकारमये प्रदेशे स्थितः अस्ति।

अयं बौनाग्रहः सूर्यस्य एकां परिक्रमां पूर्णां कर्तुं प्रायः २४८ वर्षाणि गृह्णाति। एषा खोजः दर्शयति यत् जिज्ञासा तथा विज्ञानं संयुक्ते अस्माकं ब्रह्माण्डसम्बद्धं ज्ञानं निरन्तरं अग्रे नयतः।

महत्वपूर्ण घटनाक्रमाः

१६१४ — जहांगीरः मेवाड् प्रदेशं स्वाधीनम् अकरोत्।

१६९५ — फ्रांसीसी अन्वेषकः ला सेले टेक्सास् प्रदेशे उपनिवेशं स्थापयामास।

१८८४ — चार्ल्स गोल्डेनस्य नेतृत्वे ब्रिटिश सेनाः सुडान् प्रदेशं प्राप्तवन्तः।

१९०० — दक्षिण अफ्रीकी युद्धे पाई क्रोन्स् ब्रिटिश सेनानां सम्मुखे आत्मसमर्पणम् अकरोत्।

१९०५ — श्यामजी कृष्णवर्मा लन्दने इंडिया होमरूल सोसायटी संस्थां स्थापितवान्।

१९११ — इलाहाबादे प्रथमः आधिकारिकः वायु डाक उड्डयनम् अभवत्, यत् १० कि.मी. आसीत्। विमानद्वारा प्रथमवारं भारतदेशे ६५०० पत्राणि नैनी प्रदेशं प्रेषितानि।

१९१५ — प्रथम विश्वयुद्धे जर्मनीदेशः इंग्लैण्डस्य नाकाबन्दीं अकरोत्।

१९३० — प्लूटो ग्रहस्य आविष्कारः क्लाइड टॉमबा द्वारा कृतः। दीर्घकालं यावत् सः सौरमण्डलस्य नवमः ग्रहः इति मन्यते स्म, किन्तु अनन्तरं तस्मात् ग्रहस्य दर्जा अपहृतः।

१९४३ — नाजी सेना व्हाइट रोज आन्दोलनस्य सदस्याः गिरफ़्तारान् अकरोत्।

१९४५ — द्वितीय विश्वयुद्धे इवा जिमा निमित्तं युद्धम् आरब्धम्।

१९४६ — मुम्बई नगरे शाही नौसेना विद्रोहः अभवत्।

१९५४ — कैलिफोर्निया प्रदेशे चर्च ऑफ साइंटोलॉजी संस्थायाः स्थापना अभवत्।

१९६५ — द गांबिया यूनाइटेड किंगडम शासनात् स्वतन्त्रः अभवत्।

१९६५ — चीनदेशेन पाकिस्तानदेशाय ६०० मिलियन डॉलर परिमाणस्य ब्याजमुक्त ऋणस्य समझौते कराची नगरे हस्ताक्षराणि कृतानि।

१९७० — फिलिपीन्स देशे युवकाः अमेरिकी सैन्य अड्डानां विरोधे अमेरिकी दूतावासम् आक्रमितवन्तः।

१९७१ — भारतदेशस्य ब्रिटेनदेशेन सह उपग्रह सम्पर्कः स्थापितः।

१९७७ — अमेरिकी अभिनेता एंडी डिवाइन दिवंगतः।

१९७९ — सहारा मरुभूमौ प्रथमवारं तथा अभिलेखेषु अन्तिमवारं हिमपातः अभवत्।

१९७९ — अमेरिकादेशेन भारतदेशाय १६६४ कोटि रूप्यकाणां धनादेशः प्रदत्तः, यः विश्वे महत्तमः धनादेशः इति मन्यते।

१९८३ — यू.एस. देशस्य इतिहासे महत्तमा लूट घटना अभवत्, यस्मिन् १३ जनाः मृताः।

१९८८ — बोरिस येल्त्सिन सत्तारूढ़ कम्यूनिस्ट पार्टी पोलित ब्यूरो पदात् अपसारितः।

१९८९ — अफगान सरकारेण आपत्कालः घोषितः।

१९९१ — आयरिश रिपब्लिकन आर्मी विक्टोरिया स्टेशन विस्फोटस्य उत्तरदायित्वम् स्वीकृतवती, यस्मिन् अनेके जनाः हताः।

१९९८ — सी. सुब्रह्मण्यम् भारतरत्न सम्माननेन सम्मानितः।

१९९९ — भारतदेशस्य बांग्लादेशदेशेन सह बस सेवा समझौतः कृतः।

१९९९ — सं.रा. अमेरिका आयुध निर्यातक देशानां सूच्यां प्रथम स्थानं घोषितः।

१९९९ — महाराष्ट्र पोल्ट्री फार्मे भारतस्य प्रथमः फ्लू प्रकरणम् अभिलेखितम्।

१९९९ — भारत पाकिस्तानयोः मध्ये थार एक्सप्रेस आरब्धा।

२००१ — एफबीआई एजेंट रॉबर्ट हैनसेन सोवियत संघाय गुप्तचरकार्य आरोपेण गिरफ़्तारः।

२००२ — फिजी विद्रोही नेता जार्ज स्पेट दण्डः मृत्युदण्डात् आजीवन कारावासे परिवर्तितः।

२००३ — दक्षिण कोरिया देशस्य ताएगु नगरे मेट्रो रेलयानस्य अग्निकाण्डे १३४ जनाः मृताः।

२००६ — फिलिस्तीन राष्ट्रपतिना हमास नेता इस्माइल हीनया नवीन सरकार निर्माणाय आमन्त्रितः।

२००७ — दिल्ली लाहौर गच्छन्त्या समझौता एक्सप्रेस रेलयानस्य विस्फोटे ६८ जनाः मृताः।

२००८ — भारतीय रिजर्व बैंक स्विस बैंक यूडीएक एजी संस्थायै भारतदेशे व्यापारस्य अनुमतिं दत्तवान्।

२००९ — लोकसभायां केन्द्रीय विश्वविद्यालय विधेयक २००९ प्रस्तुतः।

२०१४ — आन्ध्र प्रदेशस्य विभाजनं कृत्वा तेलंगाना नामकः २९ तमः राज्यः स्थापना प्रस्तावः लोकसभायां पारितः।

२०१४ — यूक्रेन देशस्य राजधानी कीव नगरे पुलिस तथा प्रदर्शनकारिणां मध्ये संघर्षे न्यूनातिन्यूनं ७६ जनाः मृताः।

---

हिन्दुस्थान समाचार / अंशु गुप्ता