वाशिंगटनम्, 23 फरवरीमासः (हि.स.)।

अन्तरिक्ष-अन्वेषणस्य, वायुयान-अनुसन्धानस्य, नागरिक-अन्तरिक्ष-कार्यक्रमस्य च उत्तरदायी अमेरिकी-सर्वकारी-संस्थायाः राष्ट्रिय-वायुयान-अन्तरिक्ष-प्रशासनस्य (NASA) खगोलशास्त्रज्ञाः हबल-अन्तरिक्ष-दूरबीनस्य उपयोगेन अन्धकार-द्रव्येण निर्मितस्य भूत-आकाशगङ्गायाः आविष्कारं कृतवन्तः ९९ प्रतिशतं कृष्णद्रव्येण निर्मितम् अस्ति । खगोलशास्त्रज्ञाः दावान् कुर्वन्ति यत् एषा रहस्यमयः आकाशगङ्गा CDG-2 इति ।

नासा-संस्थायाः अस्याः उपलब्धेः विवरणं स्वस्य जालपुटे अपलोड् कृतम् अस्ति । तत्र उक्तं यत् हबल-अन्तरिक्षदूरदर्शनेन गृहीते अस्मिन् चित्रे दर्शिते निम्नपृष्ठीय-आकाशगङ्गा-सीडीजी-२-इत्यत्र अधिकमात्रायां कृष्णपदार्थः, ताराणां प्रकीर्णनं च अत्यल्पं भवति इयं आकाशगङ्गा प्रायः अदृश्या अस्ति, परन्तु उन्नतसांख्यिकीयप्रविधिना वैज्ञानिकाः ताराणां लघुसमूहं (गोलाकारसमूहं) अन्वेष्य एतस्य परिचयं कृतवन्तः

राष्ट्रियवायुयानशास्त्र-अन्तरिक्षप्रशासनस्य अनुसारं पृथिव्याः प्रायः ३० कोटिप्रकाशवर्षदूरे पर्सियस-आकाशगङ्गासमूहे स्थिता एषा अत्यन्तं मन्द-आकाशगङ्गा सामान्यतारकैः न, अपितु चतुर्भिः सघनगोलाकारसमूहैः ज्ञाता प्रारम्भिकानुमानेन ज्ञायते यत् सीडीजी-२ इत्यस्य कुलद्रव्यमानस्य प्रायः ९९ प्रतिशतं कृष्णपदार्थः अस्ति ।

नासा-संस्थायाः अनुसारं अधिकांशः आकाशगङ्गाः सामान्यतया कोटि-कोटि-तारकाणां कान्ति-कारणात् दूरतः दृश्यन्ते, परन्तु केचन विशेष-आकाशगङ्गाः एतावन्तः मन्दाः सन्ति यत् तेषां अन्वेषणम् अत्यन्तं कठिनम् अस्ति एतानि न्यूनपृष्ठप्रभा आकाशगङ्गा इति उच्यन्ते । तेषु अत्यल्पानि ताराणि सन्ति, तेषां अधिकांशं द्रव्यमानं कृष्णद्रव्येण निर्मितं भवति, यत् द्रव्यं प्रकाशं न उत्सर्जयति, न प्रतिबिम्बयति, न च अवशोषयति ।

प्रारम्भिकमापनेन ज्ञायते यत् सीडीजी-२ इत्यस्य कुलप्रकाशता प्रायः ६० लक्षं सूर्यसदृशतारकाणां बराबरम् अस्ति । एतत् विशिष्टा आकाशगङ्गायाः तुलने अत्यन्तं न्यूनम् अस्ति । अस्य आविष्कारस्य विवरणं द एस्ट्रोफिजिकल जर्नल् लेटर्स् इति पत्रिकायां अपि प्रकाशितम् अस्ति । ज्ञातव्यं यत् हबल-अन्तरिक्षदूरबीनस्य उड्डयनसञ्चालननियन्त्रणकेन्द्रं नासा-संस्थायाः गोडार्ड्-अन्तरिक्ष-उड्डयनकेन्द्रे मेरिलैण्ड्-देशस्य ग्रीनबेल्ट्-नगरे स्थितम् अस्ति एतत् केन्द्रं २४ घण्टाः कार्यं करोति । अभियंतानां, वैज्ञानिकानां, उड्डयननियन्त्रकाणां च दलं हबलस्य कार्याणि निरीक्षते ।

---------------

हिन्दुस्थान समाचार