Enter your Email Address to subscribe to our newsletters
नव दिल्ली, 25 फरवरीमासः (हि.स.)।भारतीयजनतादलस्य चान्दनीचौक-निर्वाचनक्षेत्रस्य सांसदः प्रवीणखण्डेलवालः दिल्लीनगरस्य नाम परिवर्तनं कृत्वा “इन्द्रप्रस्थ” इति कर्तुं केन्द्रीयगृहमन्त्री अमितशाह तथा मुख्यमन्त्री रेखागुप्ता इत्येताभ्यां प्रति पत्रं प्रेषितवान्।
सः बुधवासरे स्वपत्रे उक्तवान् यत् भारतम् विश्वस्य अतीव प्राचीनासु जीवत्सभ्यतासु अन्यतमम् अस्ति, अतः तस्य राष्ट्रियराजधान्याः नाम अपि तस्य गम्भीरऐतिहासिकसांस्कृतिकमूल्यानि प्रतिबिम्बयितुम् अर्हति। अन्यस्मिन् पत्रे सः मुख्यमन्त्री रेखागुप्तां प्रति अनुरोधं कृतवान् यत् दिल्लीविधानसभायां दिल्लीनगरस्य नाम “इन्द्रप्रस्थ” इति करणार्थं प्रस्तावः पारितः क्रियेत।
खण्डेलवालः अवदत् यत् ऐतिहासिकसाहित्यम्, पुरातात्त्विकप्रमाणानि, दीर्घकालीनसभ्यतापरम्पराश्च एतत् स्थापितवन्ति यत् अद्यतनदिल्ली एव प्राचीनस्य इन्द्रप्रस्थस्य स्थलम् आसीत्, यत् पाण्डवैः स्थापितं भव्यराजधानीरूपेण महाकाव्ये महाभारते वर्णितम् अस्ति। महाभारते इन्द्रप्रस्थं यमुनानद्याः तीरे स्थितं समृद्धं वैभवपूर्णं नगरं निरूपितम् अस्ति, यत् अद्यतनदिल्लीस्य भौगोलिकरूपेण पूर्णतया सादृश्यं वहति।
तेन उक्तं यत् भारतीयपुरातत्त्वसर्वेक्षणेन पुराणकिल्ला क्षेत्रे कृतासु उत्खननक्रियासु प्रायः ईसापूर्व १००० वर्षपर्यन्तस्य प्राचीनवासस्थानस्य प्रमाणानि प्राप्तानि, यत्र पेन्टेड् ग्रे वेयर् संस्कृति इत्यस्य अवशेषाः अपि समाविष्टाः सन्ति, ये महाभारतकालसम्बद्धाः इति मन्यन्ते। एतानि अन्वेषणफलानि अस्य ऐतिहासिकमतस्य दृढीकरणं कुर्वन्ति यत् प्राचीनम् इन्द्रप्रस्थम् अस्मिन्नेव स्थले आसीत् यत्र अद्य दिल्ली अस्ति।
सः अपि अवदत् यत् “दिल्ली” इति नाम तुलनया उत्तरकालीनमध्ययुगे प्रचलितम् अभवत्, यत् इतिहासकारैः “ढिल्लिका” अथवा “देहली” इत्यादिनामभिः सम्बध्यते, किन्तु एतत् तस्य मूलप्राचीनसभ्यतागतपहचानं न प्रतिनिधीयते। “इन्द्रप्रस्थ” इति नाम राजधानीस्य मूलसभ्यतागतपहचानस्य प्रतीकं भवति। राजधानीनामपरिवर्तनं कृत्वा “इन्द्रप्रस्थ” इति करणेन भारतस्य प्राचीनधरोहरया सह तस्य सम्बन्धः पुनर्स्थापितः भविष्यति तथा सांस्कृतिकनिरन्तरता सुदृढा भविष्यति।
खण्डेलवालः उक्तवान् यत् भारते अनेकेषां नगराणां ऐतिहासिकनामानि पुनर्स्थापितानि सन्ति, यथा मुम्बई, कोलकाता, चेन्नई, प्रयागराज इत्यादयः प्रमुखोदाहरणानि। “इन्द्रप्रस्थ” इति नाम पूर्वमेव दिल्लीनगरस्य अनेकेषु प्रमुखसंस्थासु स्थानेषु च प्रचलितम् अस्ति, अतः एतस्य ऐतिहासिकनाम्नः समाजे स्वाभाविकस्वीकृतिः दृश्यते।
अन्ते सः गृहमन्त्री अमितशाहं प्रति आग्रहं कृतवान् यत् इतिहासकारैः, पुरातत्त्वविद्भिः, अन्यविशेषज्ञैः सह परामर्शं कृत्वा अस्य प्रस्तावस्य औपचारिकप्रक्रिया आरभ्यताम्।
-----------
हिन्दुस्थान समाचार