दरभङ्गानगरम्, २६ फरवरीमासः (हि.स.)। बिहारराज्ये दरभङ्गा–जनपदे तारडीह–प्रखण्डान्तर्गतं संवत्सरे १९७९ स्थापितः भूपतारा–चन्द्रशेखर–महाविद्यालयः नद्यायी–क्षेत्रे कदाचित् उच्च–शिक्षायाः प्रमुखं केन्द्रं मन्यते स्म। अद्य तु तत् संस्थानं जर्जरावस्थां प्राप्तम्, अतीत–स्मृतिषु एव सीमितं दृश्यते।

इण्टर-तथा-बी.ए.–अध्ययनाय प्रसिद्धः एषः महाविद्यालयः पटना–इण्टरमीडिएट्–संघेन सम्बद्धः आसीत्; आरम्भिकेषु वर्षेषु अस्य परिणामाः बिहारराज्ये अग्रस्थानं प्राप्नुवन्ति स्म। यदा राज्ये इण्टर्–महाविद्यालयानां प्रारम्भः जातः, तदा एतत् संस्थानम् अग्रणी–स्थानं धारयति स्म। तस्मिन् काले प्रायः चतुश्चत्वारिंशत् (५४) अध्यापकाः तथा द्विशताधिक–पञ्चाशत् (२५०+) विद्यार्थी अत्राध्ययने संलग्नाः आसन्।

प्रख्यातेन भूमिदातृणा चन्द्रशेखर-चौधरी–इत्यनेन दत्तायां प्रायः सप्त–बीघा–भूमौ एषः महाविद्यालयः स्थापितः। अध्यापकाः दशकान् यावत् अवैतनिक–सेवां कृतवन्तः; सम्बद्धता–शुल्कं अनुदानसङ्ग्रहेण समर्पितम्। लक्षरूप्यकाणि शुल्करूपेण दत्तानि, तथापि नियमितं मानदेयं न लब्धम्। एतादृशेष्वपि परिस्थितिषु समर्पितैः अध्यापकैः कृष्णकुमार: झा, वीरेन्द्रमिश्र:, प्रेमकुमार: झा, प्रेमचन्द्र: झा—प्रयत्नैः अत्रात् सार्ध–त्रिसहस्राधिकाः छात्राः चिकित्सक–प्राध्यापक–शिक्षक–प्रशासनिक–पदेषु प्रतिष्ठिताः अभवन्। समीपस्थेषु विद्यालयेषु अद्यापि अस्य संस्थानस्य पूर्वछात्राः शिक्षकत्वेन कार्यं कुर्वन्ति।

एषः महाविद्यालयः दलित–महादलित–ओबीसी–वर्गीय–छात्राणामपि शिक्षाकेन्द्रम् आसीत्; विशेषतया छात्रीणां बहुसंख्या अत्र अध्ययनं अकरोत्। पुरातन–छात्राः अद्यापि प्रमाणपत्र–प्राप्त्यर्थं अत्र आगच्छन्ति; खण्डहरतां प्राप्तं प्रासादं दृष्ट्वा भावुकाः भवन्ति। कालेन शिक्षानीत्याः परिवर्तनैः तथा प्रशासनिक–अनियमितताभिः इण्टर–महाविद्यालयस्य मान्यता निवृत्ता।

बहाली–स्वीकृति–नाम्ना लक्षरूप्यक–ग्रहणस्य आरोपाः तत्कालीन–सचिवे विजयकांतठाकुर: इत्यस्मिन् आरोपिताः। केचन अध्यापकाः भूमिं भूषणानि च विक्रित्यापि राशिं दत्तवन्तः; न्यायः तु न प्राप्तः। अत्र लिपिक–पदे रैबती चौधरी, प्रमोदराय:, विंध्यनाथ: चौधरी कार्यरताः आसन्।

वर्तमानकाले महाविद्यालयस्य विशालः परिसरः अतिक्रमणस्य ग्रासः जातः। यत्र कदाचित् शतशः विद्यार्थिनां कोलाहलः आसीत्, तत्र अद्य शान्ति: एव दृश्यते। स्थानीयजनाः तथा पूर्वछात्राः प्रशासनात् अस्य ऐतिहासिक–शैक्षणिक–धरोहरस्य संरक्षणं पुनर्जीवनं च प्रार्थयन्ति, येन क्षेत्रे शिक्षा–गौरवस्य परम्परा पुन: जीवेत्।

हिन्दुस्थान समाचार / अंशु गुप्ता