Enter your Email Address to subscribe to our newsletters
औरैया, 16 मार्चमासः(हि. स.) ।
उत्तर प्रदेशस्य औरैयाजनपदे भाग्यनगरखण्डस्य परवाहग्रामे ग्रामवासिनः आत्मनिर्भरत्वस्य अनोखी उदाहरणं प्रदर्शितवन्तः। देशस्य अनेकभागेषु यत्र जनाः एलपीजी गैस सिलेंडर प्राप्तये दीर्घपङ्क्तिषु स्थिताः दृश्यन्ते, तत्र अस्य ग्रामस्य अनेकपरिवाराः वर्षाणि यावत् गोबरगैस उत्पादनं कृत्वा स्वपाककार्यं सञ्चालयन्ति।
ग्रामवासिनः स्थानीयसंसाधनानां उपयोगं कृत्वा एतादृशं मॉडल विकसितवन्तः, येन तेषां गैसस्य अभावस्य वा मूल्यवृद्धेः विषये चिन्ता न भवति। ग्रामवासिनां अनुसारं ग्रामे एव गोबरात् गैस निर्मातुं व्यवस्था कृता अस्ति। एषा गैस दैनिकभोजनस्य पाके उपयुज्यते। अस्य प्रयोगेण केवलं पाककार्यं सुलभं जातम् न, अपितु आर्थिकदृष्ट्या अपि एषा पद्धतिः अत्यन्तं किफायती सिद्धा अस्ति।
ग्रामवासिनः वदन्ति यत् यदि गोबरगैस संयन्त्रस्य समयसमये सम्यक् परिपालनं क्रियते, तर्हि दीर्घकालं पर्याप्ता गैस उपलब्धा भवति। गोबरगैसस्य उपयोगेन चूल्हधूमात् अपि राहत् प्राप्यते, येन पाकशालायाः वातावरणं स्वच्छं स्वस्थं च भवति। तेन सह महिलाः धूमजनितकष्टेभ्यः अपि मुक्ताः अभवन्।
ग्रामवासिनः कथयन्ति यत् अस्य पहलस्य आरम्भः प्रायः दशवर्षपूर्वं ग्रामस्य कतिपयैः कृषकैः कृतः। तैः स्वगृहेषु भूमिगतटङ्कनिर्माणं कृत्वा पशूनां गोबरात् गैस निर्माणस्य प्रयोगः आरब्धः। आरम्भे एषः प्रयोगः सीमितपरिवारपर्यन्तमेव आसीत्, किन्तु सकारात्मकपरिणामानां प्रकटनेन शनैः शनैः अन्ये ग्रामवासिनः अपि अस्मिन् कार्ये सम्मिलिताः अभवन्।
अद्यतनकाले प्रायः षष्टिपरिवारसंख्यायुक्ते अस्मिन् ग्रामे प्रायः विंशतिः गोबरगैस संयन्त्राणि स्थापितानि सन्ति, येभ्यः अनेकगृहाणां चूल्हाः प्रज्वलन्ति।
गोबरगैसात् निर्गतः अवशेषः अपि व्यर्थः न भवति। तस्य उपयोगः कृषिक्षेत्रेषु जैविकखादरूपेण क्रियते, येन फसलानां उत्पादनं वर्धते तथा रासायनिकखादेषु निर्भरता अपि न्यूनता गच्छति।
ग्रामवासी रामआसरे उक्तवान् यत् सः गतदशवर्षेभ्यः गोबरगैसस्य उपयोगं करोति। तेन सूचितं यत् कृषिविज्ञानकेन्द्रस्य तथा गेल संस्थायाः साहाय्येन ग्रामे एतानि संयन्त्राणि स्थापितानि। तस्य अनुसारं त्रिभिः तसलाईः गोबरस्य उपयोगेन द्विकालभोजनं सहजतया पच्यते।
अन्या ग्रामवासी रामसखी उक्तवती यत् आरम्भे अस्मिन् कार्ये किञ्चित् परिश्रमः भवति, किन्तु एलपीजी गैसस्य अभावसमये एषः सर्वोत्तमः विकल्पः सिद्धो भवति।
अन्ये ग्रामवासिनः वदन्ति यत् यदि एवं प्रकारेण ग्रामे ग्रामे गोबरगैस संयन्त्राणि स्थाप्येरन्, तर्हि इन्धनसमस्या बहुधा निवर्तेत तथा पर्यावरणम् अपि स्वच्छं भवेत।
ग्रामवासिनां एषा पहल केवलं आत्मनिर्भरत्वस्य उदाहरणं न, अपितु स्वच्छऊर्जा तथा पर्यावरणसंरक्षणस्य दिशि प्रेरणादायकं पादपदम् अपि सिद्धा भवति।
---------------
हिन्दुस्थान समाचार