देहरादूननगरम्, १७ मार्चमासः (हि.स.)। उत्तराखण्ड-राज्यस्य अग्रिम-चारधाम-यात्रायाः दृष्ट्या बदरीनाथ-केदारनाथ-मन्दिर-समित्याः (बीकेटीसी) पक्षतः सज्जाः तीव्रतया क्रियमाणाः सन्ति। अस्मिन् वर्षे यात्रायाः कृते अद्यावधि षट्-लक्षाधिकाः श्रद्धालवः पञ्जीकरणं कृतवन्तः। अधुना मन्दिर-परिसरेषु निर्दिष्ट-दूरी-पर्यन्तं दूरभाष-यन्त्रस्य उपयोगे प्रतिबन्धः भविष्यति। तेन सह रील-निर्माणे, छायाचित्रणं तथा चलच्चित्रणं नियन्त्रयितुं मानक-सञ्चालन-प्रक्रिया (एसओपी) अपि सज्जीक्रियते।

बीकेटीसी-अध्यक्षः हेमन्त-द्विवेदी मङ्गलवासरे देहरादूननगरे आयोजितायां पत्रकार-वार्तायां उक्तवान् यत् अग्रिम-चारधाम-यात्रायाः कृते सज्जाभ्यः अन्तिम-रूप-प्रदानं आरब्धम्। सम्प्रति-संपन्नायां सभायां धामस गैर-सनातनीनां प्रवेश-निषेधस्य प्रस्तावः अपि अनुमोदितः। सः अवदत् यत् व्यवस्थाः आदि-शङ्कराचार्यस्य परम्परानुसारं धामानां धार्मिक-मर्यादां च अनुगृह्णन्त्यः निर्मीयन्ते। ६ मार्चमासतः १६ मार्चमास-पर्यन्तं द्वयोः सप्ताहयोः मध्ये समग्रतः ६,१७,८५३ श्रद्धालवः पञ्जीकृताः, येषु केदारनाथ-धाम्ने २,०६,६२२, बदरीनाथ-धाम्ने १,८२,२१२, गङ्गोत्री-धाम्ने १,१५,७६३ तथा यमुनोत्री-धाम्ने १,१३,२५६ श्रद्धालवः सन्ति। अस्मिन् वर्षे विशाल-संख्यया यात्रिणां आगमनस्य सम्भावना अपि व्यक्ता।

तेन उक्तं यत् प्रधानमन्त्री-नरेन्द्र-मोदिनः दृष्ट्या तथा मुख्यमन्त्रिणः पुष्कर-सिंह-धामी-निर्देशनान्तर्गतं धामसु पुनर्निर्माण-कार्याणि तथा आधारभूत-सुविधानां विकासः तीव्रतया क्रियते। केदारनाथ-धाम्नि पुनर्निर्माण-कार्यं सम्पन्नम्, बदरीनाथ-धाम्नि तु कार्यं प्रगत्यां वर्तते।

समित्याः मुख्योद्देश्यं श्रद्धालुभ्यः सुरक्षितं सरलम् सुगमं च दर्शनं प्रदातुम् अस्ति, यस्य कृते वित्तीय-व्यवस्था अपि कृता। यात्रा-वर्षे २०२६–२७ कृते प्रायः १२१-कोटि-रूप्यकाधिकस्य अनुमानित-वित्तविवरणस्य अनुमोदनं कृतम्, यस्मिन् बदरीनाथ-धाम्ने ५७.४७-कोटि-रूप्यकाणि तथा केदारनाथ-धाम्ने ६३.६०-कोटि-रूप्यकाणि विनियोजितानि।

यात्रा-व्यवस्थासु ऋषिकेश-नगर्यां ट्रान्जिट-शिविरस्य स्थापना भविष्यति। मन्दिर-परिसरेषु दूरभाष-यन्त्र-निषेधः, रील-छायाचित्र-चलच्चित्र-नियन्त्रणं च कृते एसओपी सज्जीक्रियते। तदनन्तरं पेय-जल-व्यवस्था, विद्युत्-आपूर्तिः, स्वच्छता, निवास-व्यवस्था, रेलिङ्ग-सम्यक्करणं, वर्ण-लेपनम् तथा अन्तर्जाल-पूजा-व्यवस्था सुदृढीक्रियते।

यात्रायाः शुभारम्भः अप्रैलमासे भविष्यति। बदरीनाथ-धाम्नः कपाटाः २३ अप्रैलमासे उद्घाट्यन्ते, केदारनाथ-धामस्य २२ अप्रैलमासे, गङ्गोत्री-यमुनोत्री-धाम्नोः तु अक्षय-तृतीया १९ अप्रैलमासे उद्घाटनं भविष्यति।

अध्यक्षेन अधिकारिणः निर्देशिताः यत् सर्वाः सज्जाः समयबद्धतया पूर्णाः क्रियन्ताम्, येन यात्रायां श्रद्धालूनां कृते उत्तम-सुविधाः सुलभाः स्युः। अस्मिन् अवसरे समितेः अन्ये पदाधिकारिणः अपि उपस्थिताः आसन्।यात्रा-व्यवस्थापनस्य सुदृढीकरणाय १५ अप्रैलमासपर्यन्तं ऋषिकेशनगरे समितेः कार्यालयः उद्घाट्यते, यतः यात्रिभ्यः आवश्यक-सहायता सूचना च प्रदास्यते। नियमसूच्यानुसारं व्यवस्थाः प्रवर्तयिष्यन्ते, यात्रायाः पूर्वं व्यापक-प्रचार-प्रसारः क्रियते, पर्याप्त-संख्यया कर्मकराणां नियुक्तिः च सुनिश्चितीक्रियते।

तथैव अन्तर्जाल-पूजा-प्रणाली सुदृढीक्रियते, परिषद-स्तरे एसओपी निर्मीयते। मन्दिर-परिसरे अनुशासन-रक्षणार्थं यूट्यूबर्-ब्लॉगरादीनां कृते अपि दर्शनानन्तरं ६०-मीटर-परिधिपर्यन्तं विशेष-नियमाः विचाराधीनाः सन्ति।

यात्रिणां सौविध्याय भौगोलिक-परिस्थितिनां विचारं कृत्वा क्लॉक-रूम-व्यवस्था अपि क्रियते। समितेः सेवा-नियमसूच्यनुसारं रावलस्य नियुक्तिः घोष्यते। अतिरिक्ततया विविध-पूजा-सेवा-शुल्केषु च प्रायः १०-प्रतिशत-वृद्धेः प्रस्तावः अस्ति। समितेः जालस्थलस्य उन्नयनं, अतिथिगृहाणां निरीक्षणं अपि कारयिष्यते।

हिन्दुस्थान समाचार / अंशु गुप्ता