डॉ. उमेशचन्द्रशर्मा

अस्माकं गौरवमयी समृद्धा च सनातन-सांस्कृतिक-परम्परा गुड़ी-पडवा-नामके महोत्सवे, हिन्दू-नववर्षे च सर्वत्र हर्षोल्लासस्य वातावरणं निर्मीयमानं दृश्यते। नववर्षागमने प्रकृत्या नूतनः शृङ्गारः कृतः अस्ति। चन्द्रमसः तेजस्विन्यः किरणाः वनस्पति-जगतं सह अस्माकं तनु-मनः आप्लावयन्ति। कुत्रचित् वृक्षे उपविष्टा कोकिला मधुरस्वरेण कूजति। गुलाब, मोगरा, चमेली, आम्र, नीम, महुआ इत्यादीनां सौरभः जीवनाय नूतनां ऊर्जा, चेतना च ददाति। किंशुक-पुष्पाणि स्वस्य दाहक-रक्तवर्णेन मनोभावान् उद्दीपयन्ति, अमलतास-गुलमोहरयोः उन्मत्त-सौन्दर्यं च सर्वत्र प्रकाशते।

एवं मनोहरं दृश्यं निरीक्ष्य अरण्य-निवासिनां युवानां प्रणय-गीतानां मृदु-निनादः अपि श्रूयते। अस्मिन् रसमये वातावरणे इव प्रतीतं भवति यत् नवसंवत्सरस्य स्वागताय प्रकृतिः स्ववैभवं वितरति। अतः अस्याः प्रकृतेः कृपायाः प्रणम्य, नवसंवत्सर २०८३ हर्षेण स्वागतं कर्तव्यम्।

उत्सवप्रधानस्य अस्माकं देशस्य परम्परायां सर्वे उत्सवाः उत्साहेन आचर्यन्ते। गुड़ी-पडवा हिन्दू-नववर्षस्य महत्त्वपूर्णः धार्मिकः सांस्कृतिकश्च उत्सवः अस्ति, अतः अस्माकं उत्सवधर्मिता स्वाभाविकतया अभिव्यज्यते। नववर्षस्य आगमनेन अन्तःकरणं आनन्देन पूर्यते। अस्मिन् उल्लासमये अस्माकं परम्पराः महाभावानां अभिव्यक्तये प्रेरयन्ति।

अतः “नमः शिवाय”, “जय श्रीराम”, “जय श्रीकृष्ण” इत्येतैः महावाक्यैः सह वयं समवेतस्वरेण नवसंवत्सरस्य अभिनन्दनं कुर्मः। विश्वस्य शान्त्यै सर्वप्राणिनां कल्याणाय च एषा मंगलकामना क्रियते—

“सर्वे भवन्तु सुखिनः, सर्वे सन्तु निरामयाः।

सर्वे भद्राणि पश्यन्तु, मा कश्चित् दुःखभाग्भवेत्॥”

नवसंवत्सरः सर्वेषां कृते सुख-समृद्धि-प्रदः, शान्ति-सौहार्द-सन्देश-वाहकः भविष्यति।

जीवने उच्चतां प्रति गन्तुं संकल्पशक्तिः अत्यन्तं महत्त्वपूर्णा। सा एव अस्मान् उज्ज्वल-भविष्यस्य दिशि नयति। किन्तु जीवनपथे यथार्थताः अपि स्वीकरणीयाः। ताः दृष्ट्वा एव लक्ष्यप्राप्त्यर्थं अग्रे गन्तव्यम्।

जीवनस्य आलोक-पथे गच्छन्तः वयं यद्यपि सागरस्य गाम्भीर्यं वा पर्वत-शिखराणि वा प्राप्नुयाम, तथापि यथार्थता पुनः पुनः स्मारयति यत् अनुभवेभ्यः एव श्रेष्ठता लभ्यते। महान् उद्देश्यस्य प्राप्तये कठिनाः मार्गाः अपि अनिवार्याः भवन्ति।

जीवने कदाचित् धैर्यमेव श्रेष्ठः मित्रं भवति। अधैर्यं बन्धनवत् अस्माकं प्रगतिं निरोद्धुं शक्नोति। तदा कालः कदाचित् दीर्घः, कदाचित् अल्पः इति अनुभूयते, किन्तु वस्तुतः कालः समानः एव। अस्माकमेव दृष्टिकोणः तस्य भेदं करोति।

कालस्य महापथे पुष्पाणि अपि सन्ति, कंटकाः अपि सन्ति। एषः एव मार्गः यः कदाचित् क्लेशं ददाति, किन्तु अनन्त-संभावनानां द्वारम् अपि उद्घाटयति। कठिनमार्गे गच्छतः पुरुषार्थः एव मेघान् भित्त्वा सफलतायाः प्रभातं प्रकटयति।

एवमेव परीक्षाणां माध्यमेन एव सफलतायाः द्वारं उद्घाट्यते। एषः एव दिव्यः मार्गः यत्र गत्वा मानवः महामानवत्वं प्राप्नोति।

अतः कर्तव्यबोधेन, कर्मशीलतया, राष्ट्रहित-भावनया च युक्ताः वयं पुनः नवसंवत्सर २०८३ हर्षेण अभिनन्दामः।

(लेखकः हिन्दुस्थान-समाचार-संस्थया सम्बद्धः)

हिन्दुस्थान समाचार / अंशु गुप्ता