इतिहासस्य पृष्ठेषु 19 मार्च : भारत-बांग्लादेश मैत्री संधेः स्मरणीयः दिनांकः
भारतस्य तथा बाङ्ग्लादेशस्य इतिहासे मार्च मासस्य एकोनविंशतितमदिनाङ्कः विशेषमहत्त्वं वहति। अस्मिन् दिने १९७२ तमे वर्षे उभयदेशयोः मैत्री तथा सहयोगस्य नूतना पहल आरब्धा आसीत्, या द्विपक्षीयसम्बन्धानां नूतनयुगस्य आरम्भं कृतवती। १९ मार्च १९७२ दिने भारतबा
पाकिस्तान को युद्ध में बुरी तरह हराने के बाद 1972 में आज ही के दिन भारत और बांग्लादेश ने मैत्री संधि पर हस्ताक्षर किए थे।


भारतस्य तथा बाङ्ग्लादेशस्य इतिहासे मार्च मासस्य एकोनविंशतितमदिनाङ्कः विशेषमहत्त्वं वहति। अस्मिन् दिने १९७२ तमे वर्षे उभयदेशयोः मैत्री तथा सहयोगस्य नूतना पहल आरब्धा आसीत्, या द्विपक्षीयसम्बन्धानां नूतनयुगस्य आरम्भं कृतवती।

१९ मार्च १९७२ दिने भारतबाङ्ग्लादेशयोः मध्ये शान्तिमैत्रीसन्धेः हस्ताक्षरं कृतम्। एषा सन्धिः केवलं राजनैतिकसुरक्षाविषयेषु एव सीमिता नासीत्, अपि तु सांस्कृतिकसाहित्यिकललितकलाक्षेत्रेषु अपि पारस्परिकसहयोगस्य प्रोत्साहनं कर्तुम् उद्दिष्टवती। अस्यां सन्धौ उपनिवेशवादस्य आलोचना, गुटनिरपेक्षनीतिः तथा सामूहिकमूल्याधारितसहयोगः प्रमुखतया समाविष्टः आसीत्।

उभयदेशौ अस्याः सन्धेः माध्यमेन एतत् प्रतिजज्ञाते यत् तौ परस्परं समर्थनं करिष्यतः तथा क्षेत्रीयशान्तिस्थैर्यविकासेषु सहयोगं वर्धयिष्यतः। एषा सन्धिः द्विपक्षीयसम्बन्धानां आधारं सुदृढीकृतवती तथा भारतबाङ्ग्लादेशयोः मैत्रीपूर्णसम्बन्धानां दिशां निर्धारितवती।

अद्यापि १९ मार्च दिनाङ्कः उभयदेशयोः साझाविरासतस्य तथा मैत्रीभावस्य प्रतीकः मन्यते। अयं दिवसः तान् प्रयासान् स्मारयति येषां माध्यमेन उभयदेशौ परस्परमानं सहयोगं सांस्कृतिकविनिमयं च प्राथमिकतया स्वीकृतवन्तौ। अद्यापि व्यापारशिक्षासंस्कृतिसुरक्षाक्षेत्रेषु एषा सन्धिः आधारशिलारूपेण कार्यं करोति तथा उभयदेशयोः मैत्रीं सुदृढां करोति।

महत्त्वपूर्णाः घटनाः

१२७९ - मङ्गोलाः चीनदेशस्य साङ्गवंशस्य अन्तं कृतवन्तः।

१५७१ - स्पेन्देशीयसैन्यबलैः मनीलानगरं अधिकृतम्।

१९२० - अमेरिकादेशस्य सेनेट् वर्सायसन्धिं निराकृतवान्।

१९४४ - आजादहिन्दफौजेन पूर्वोत्तरभारते राष्ट्रध्वजः स्थापितः।

१९६५ - इण्डोनेशियादेशेन सर्वाः विदेशीतेलकम्पन्यः राष्ट्रियीकृताः।

१९७२ - भारतबाङ्ग्लादेशयोः मध्ये मैत्रीसन्धिः हस्ताक्षरिता।

१९८२ - ब्रिटेन तथा वेटिकनयोः मध्ये चतुर्शतवर्षानन्तरं राजनयिकसम्बन्धाः स्थापिताः।

१९९० - विश्वस्य प्रथम महिला आइस् हॉकी स्पर्धा आयोजिता।

१९९६ - बोस्नियाहर्जेगोविनादेशस्य राजधानी सरायेवो पुनरेकत्रीकृता।

१९९८ - अटल बिहारी वाजपेयी पुनः प्रधानमन्त्रिपदं स्वीकृतवान्।

१९९९ - यूरोपीयआयोगस्य अध्यक्षः जाक्स् सान्तर् पदत्यागं कृतवान्।

२००१ - तालिबानेन शतं गावः बलिदत्ताः।

२००४ - अमेरिकादेशेन विश्वव्यापारसङ्गठने प्रथमवारं चीनदेशस्य विरुद्धं अभियोगः कृतः।

२००५ - पाकिस्तानदेशेन शाहीन द्वितीय प्रक्षेपास्त्रस्य सफलपरीक्षणं कृतम्।

२००७ - मुख्तारन माई इत्यस्यै मानवाधिकारसम्मानः प्रदत्तः।

२००८ - मेघालयराज्ये डोनकुपर रॉय मुख्यमन्त्रिपदं स्वीकृतवान्।

२००९ - डॉलरस्य तुलनया रुप्यकस्य मूल्यवृद्धिः अभवत्।

२०२० - कोरोना विषाणोः संक्रमणेन चतुर्थमृत्युः अभवत्, १७३ प्रकरणानि आसन्, प्रधानमन्त्रिणा नरेन्द्रमोदिना जनता कर्फ्यू इति आह्वानं कृतम्।

जन्मानि

१८७६ - जॉन मार्शलः भारतीयपुरातत्त्वसर्वेक्षणविभागस्य महानिदेशकः आसीत्।

१८८४ - नारायण भास्कर खरे मध्यप्रदेशस्य भूतपूर्वमुख्यमन्त्री।

१९११ - अगरचन्द नाहटा जैनसाहित्यविशेषज्ञः।

१९३९ - जगदीपः प्रसिद्धः हास्यकलाकारः।

१९४३ - योगेशः प्रसिद्धगीतकारः।

१९५३ - माधुरी बड़थ्वाल लोकगायिका।

१९५४ - इन्दु शाहानी शिक्षाविद्।

१९५५ - दोरजी खांडू अरुणाचलप्रदेशस्य मुख्यमन्त्री आसीत्।

१९८४ - तनुश्री दत्ता अभिनेत्री।

निधनानि

१८९० - पण्डित गुरुदत्त विद्यार्थी आर्यसमाजनेता।

१९७८ - एम् ए अय्यङ्गारः स्वतन्त्रतासेनानी लोकसभाध्यक्षः च।

१९८२ - जे बी कृपलानी प्रसिद्धः राजनीतिज्ञः।

१९९८ - ई एम् एस् नमबूद्रिपदः केरलस्य प्रथममुख्यमन्त्री।

२००६ - गोलप बोर्बोरा असमस्य मुख्यमन्त्री।

२०११ - नवीन निश्चलः चलचित्राभिनेता।

२०१५ - सूरजभान सिंह शिक्षाविद्।

२०१८ - केदारनाथ सिंह कविः साहित्यकारः च।

हिन्दुस्थान समाचार