रायपुरम्, 22 मार्चमासः (हि.स.)।

आर्थिक अपराध अन्वेषण ब्यूरो (ईओडब्ल्यू) तथा एसीबी द्वारा षड्विंशतिवर्षपूर्वे गृहनिर्माण ऋणगबनप्रकरणे “आधुनिक गृहनिर्माण सहकारी समिति मर्यादित रायपुर” इत्यस्य तत्कालीन अध्यक्षः थावरदास माधवानी तथा “सहकारी आवास संघ मर्यादित रायपुर” इत्यस्य तत्कालीन आवासपर्यवेक्षकः बसन्तकुमार साहू इति द्वौ व्यक्ती गिरफ्तारौ कृतौ। एषा कार्यवाही 18 मार्च 2026 तमे दिने कृता। गिरफ्तारौ आरोपितौ 25 मार्च 2026 पर्यन्तं पुलिस-रिमाण्डे स्थापितौ।

आर्थिक अपराध अन्वेषण ब्यूरोस्य अनुसारं अन्वेषणेन ज्ञातं यत् 1995 तः 1998 पर्यन्तं कालावधौ उक्तसमित्याः तत्कालीन अध्यक्षः आरोपितः थावरदास माधवानी इत्यनेन स्वसमित्याः 186 सदस्यनाम्नां प्रति एकैकं लक्षरूप्यकाणि, समग्रतः 1 कोटि 86 लक्षरूप्यकाणि गृहनिर्माणऋणरूपेण मध्यप्रदेश सहकारी आवास संघ मर्यादित, क्षेत्रीय कार्यालय रायपुरतः प्राप्तानि।

ऋण-अभिलेखेषु गृहनिर्माणस्थलानि ग्रामः रायपुरा तथा पंडरीकांचा इति निर्दिष्टानि आसन्। अभ्यर्थनां प्राप्तां कृत्वा प्रकरणस्य सत्यापनं कृतम्, किन्तु सत्यापनेऽपि मिथ्या प्रतिवेदनं प्रस्तुत्य निर्माणकार्यसमाप्तिः इति सूचितम्। अनन्तरं कृतभौतिकसत्यापने तु तत्र किञ्चित् अपि गृहं निर्मितं न दृष्टम्, न च ऋणग्राहकाः तत्र उपलब्धाः आसन्।

अन्वेषणेन कूटप्रपत्राणां, मिथ्याप्रमाणपत्राणां तथा आपराधिकषड्यन्त्रस्य माध्यमेन ऋणराशेः गबनस्य तथ्यं प्रकाशं प्राप्तम्। अस्मिन् प्रकरणे अन्यौ द्वौ नामनिर्दिष्टौ आरोपितौ पूर्वमेव मृतौ। प्रकरणे भारतीय दण्ड संहिता धारा 120बी, 406, 409, 420, 467, 468, 471 तथा भ्रष्टाचार निवारण अधिनियम 1988 धारा 13(1)(सी), 13(2) अन्तर्गतं अपराधः अभिलेखितः अस्ति।

गिरफ्तारौ आरोपितौ 25 मार्च 2026 पर्यन्तं पुलिस-रिमाण्डे स्थापितौ। पूर्वं अपि तयोः प्रति बहुवारं नोटिसः प्रेषितः, किन्तु तौ स्वपते न लब्धौ, अपि च गुप्तरूपेण निवसतः आस्ताम्।

ब्यूरो द्वारा प्राचीन-लंबित-प्रकरणानां पुनः परीक्षणं कृत्वा तेषु आवश्यकवैधानिककार्यवाही क्रियमाणा अस्ति। आरोपितयोः गिरफ्तारीनन्तरं अविभाजित मध्यप्रदेशकाले घटितस्य एकस्य महत्त्वपूर्णस्य वित्तीयकपटस्य उद्घाटनं जातम्, येन शासकीयकोषाय महत् हानिः अभवत्।

अन्वेषणेन अपि ज्ञातं यत् मध्यप्रदेश सहकारी आवास संघस्य क्षेत्रीय कार्यालय रायपुरस्य तत्कालीन क्षेत्रीय अधिकारी स्वर्गीय ए.ई. ग्रेबियल इत्यनेन समुचितपरीक्षणं विना ऋणआवेदनानि स्वीकृत्य आवास संघ मुख्यालयं प्रति प्रेषितानि, येषां आधारेण ऋण-स्वीकृतिः अभवत्। तेन ऋणप्रयोगप्रमाणपत्राणि तथा निर्माणस्य विविधचरणेषु पूर्णताप्रमाणपत्राणि अपि प्रदत्तानि।

तथा च आरोपितः बसन्तकुमार साहूः, तत्कालीन आवासपर्यवेक्षकः, भवननिर्माणसमाप्तेः प्रमाणपत्रं प्रदत्तवान्। आरोपितैः आपराधिकषड्यन्त्रं कृत्वा कूटदस्तावेजानां प्रयोगेन आवास संघात् गृहनिर्माणाय ऋणं कपटपूर्वकं स्वीकृत्य 1 कोटि 86 लक्षरूप्यकाणां राशिः परस्परं विभज्य उपभुक्ता।

अस्य प्रकरणस्य अन्यौ द्वौ नामनिर्दिष्टौ आरोपितौ अधुना दिवंगतौ। आर्थिक अपराध अन्वेषण ब्यूरो अधुना अपि प्राचीनलंबितप्रकरणानां अन्वेषणक्रियां तीव्रयति।

---------------

हिन्दुस्थान समाचार