भागलपुरम्, २८ मार्चमासः (हि.स.)। रेलयानस्य सीटिका-नादस्य घोषस्य अनन्तरं तस्य प्रस्थानस्य पूर्वक्षणं प्रायः रेलयान-मञ्चे (प्लेटफॉर्मे) अत्यन्तं समस्यापूर्णः भवति। बहुषु जनेषु चलत्-रेलयानं दृष्ट्वा तस्मिन् धावित्वा आरोहणस्य स्वाभाविकी इच्छा उत्पद्यते, किन्तु एषा धावित्वा आरोहणस्य प्रवृत्तिः एका द्यूतक्रीडा इव अस्ति, यस्य मूल्यं अत्यन्तं महत् भवितुं शक्नोति।

रेलयान-मञ्चः सुरक्षित-आरोहणाय तदा एव विनिर्मितः यदा रेलयानं स्थिरं भवति, न तु धावनाय। यदा कश्चन यात्री चलति रेलयाने आरोहणं कर्तुं प्रयतते, तदा सः भौतिक-नियमान् अतिक्रामति। महतः रेलयानस्य गतिः तथा मञ्च-मार्गयोः मध्ये संकीर्णा घातका खाई—एतयोः मध्ये संतुलन-रक्षणं अत्यन्तं दुष्करं भवति। यथा अद्यतन-घटनाभिः स्पष्टं जातम्, क्षणमात्रेण पादस्खलनं वा संतुलन-भ्रंशः सामान्य-यात्रां क्षणेनैव प्राणघातक-दुर्घटनायां परिवर्तयितुं शक्नोति।

पूर्व-रेलवे-क्षेत्रस्य रेल-सुरक्षा-बलम् एतेषु भयावहेषु क्षणेषु जीवन-मरणयोः मध्ये सूक्ष्म-सीमा इव सिद्धम्। २९ सितम्बरमासे, २०२५ तमे दिने दमदम-जङ्क्शन-इत्यत्र एकः यात्री स्वसामग्र्या सह खाईमध्ये पतितुं प्रायः अभवत्, किन्तु समये एव रक्षितः। तथैव १७ नवम्बरमासे, २०२५ तमे दिने जसीडीह-स्थानके एकः यात्री चलमाने एक्सप्रेस-रेलयाने आरोहणकाले अपतत्, तथा ९ दिसम्बरमासे, २०२५ तमे दिने भागलपुरे एका महिला पटरीषु पतनात् रक्षिता। १३ जनवरीमासे, २०२६ तमे दिने साहिबगञ्जे माता शिशुश्च दुर्घटनात् रक्षितौ, ततः २४ जनवरीमासे, २०२६ तमे दिने जसीडीहे एका युवती अपि सुरक्षितरूपेण उद्धृता। फरवरी-मासे अपि एतादृशाः समस्या: निरन्तरं दृश्यन्ते स्म। सम्प्रतिकाले २० फरवरीमासे, २०२६ तमे दिने सुल्तानगञ्जे एकः वृद्धः रेलयानात् लम्बमान-अवस्थायाः उद्धृतः। एतेषु सर्वेषु प्रकरणेषु रेल-सुरक्षा-बलस्य सजगता महतीं दुर्घटनां निवारितवती, किन्तु ये जनाः मूलभूत-सुरक्षा-नियमाः उपेक्षन्ते, तेषां कृते जोखिमः अद्यापि अत्यधिकः अस्ति।

पूर्व-रेलवे-क्षेत्रस्य मुख्य-जनसम्पर्क-अधिकारी शिबराम-माझी अवदत् यत् यद्यपि रेल-सुरक्षा-बलम् यात्रिणां सुरक्षायै सदैव सजग: भवति, तथापि यात्रिभिः अपि स्वजीवनस्य दायित्वं स्वयमेव वोढव्यम्। तेन सर्वान् यात्रिण: प्रति अनुरोधः कृतः यत् ते कदापि चलत्-रेलयाने आरोहणं वा अवरोहणं कर्तुं न प्रयतन्ताम्। तेन एतत् अपि प्रतिपादितं यत् मञ्चः प्रतीक्षार्थं भवति, पटरीति तु केवलं रेलयानानामेव।

तेन जनसामान्यं प्रति अपि आग्रहः कृतः यत् ते एतत् स्मरन्तु—किञ्चित् विलम्बेन आगमनं सदैव श्रेयस्करं, यतः काचित् अपि शीघ्रता प्राणघातक-दुर्घटनायाः समस्यां स्वीकर्तुं योग्य: नास्ति।

हिन्दुस्थान समाचार / अंशु गुप्ता