भारतस्य तथा विश्वस्य इतिहासे २९ मार्च-दिनाङ्कः अत्यन्तं महत्त्वपूर्णः अस्ति। अस्मिन् दिने १८५७ तमे वर्षे मङ्गलपाण्डेयः आङ्ग्ल-शासनस्य विरुद्धं विद्रोहस्य प्रथमां अग्निं प्रज्वालयत्। सः ३४तमे बंगाल-नेटिव्-इन्फैन्ट्री-दले सैनिकः आसीत् तथा बैरकपुरे नियुक्तः आसीत्। तेन अस्मिन्नेव दिने ब्रिटिश-अधिकारिणां विरुद्धं शस्त्रं गृहीतम्, यत् अनन्तरं १८५७-स्वातन्त्र्य-संग्रामस्य आरम्भस्य कारणं जातम्। अयं विद्रोहः शनैः शनैः समग्रे देशे प्रसृतः तथा भारतस्य प्रथमः स्वातन्त्र्य-संग्रामः इति प्रसिद्धः अभवत्।

मङ्गलपाण्डेयस्य एतत् साहसिकं कार्यं भारतीय-स्वातन्त्र्य-आन्दोलनस्य आधारशिलारूपेण अभवत्, येन स्वाधीनतायाः संघर्षः नूतनां दिशां प्राप्तवान्। अपरतः १८०७ तमे वर्षे जर्मन-खगोलशास्त्री हेनरिक-विल्हेम-ओल्बर्सेन ‘वेस्ता’ नाम्न: प्रमुखः क्षुद्रग्रहः आविष्कृतः। ‘वेस्ता’ असाधारण-दीप्त्या प्रसिद्धः अस्ति तथा कदाचित् नग्ननेत्रेण अपि दृश्यते। वैज्ञानिकानां मतानुसारं तस्य पृष्ठे गह्वराणि तथा प्रवाह-चिह्नानि दृश्यन्ते, येन पूर्वं तत्र जल-प्रवाहस्य सम्भावना सूच्यते।

एवं २९ मार्चः भारतस्य स्वातन्त्र्य-संग्रामस्य आरम्भस्य तथा अन्तरिक्ष-विज्ञानस्य महत्त्वपूर्ण-आविष्कारस्य अपि साक्षी अस्ति।

महत्त्वपूर्णाः घटनाः

१८०७ — विल्हेल्म-ओल्बर्सेन ‘वेस्ता’ नामकः क्षुद्रग्रहः आविष्कृतः।१८४९ — महाराज-दिलीपसिंहेन सिंहासन-त्यागः कृतः; पंजाबे ईस्ट-इण्डिया-निर्माण्या: आधिपत्यं स्थापितम्।१८५७ — मङ्गलपाण्डेयेन ब्रिटिश-शासनस्य विरुद्धं विद्रोहः आरब्धः।१८५९ — बहादुरशाह-ज़फरः देशनिर्वासितः कृत्वा रंगून-नगरं प्रेषितः।१९५३ — एडमण्ड-हिलरी तथा तेनजिङ्ग-नोर्गे एवरेस्ट-शिखरं विजितवन्तौ।१९५४ — दिल्ली-नगरे राष्ट्रीय-आधुनिक-कला-संग्रहालयस्य उद्घाटनम्।१९८२ — एन.टी.-रामारावेन तेलुगु-देशम्-पक्ष: स्थापित: अभवत्।१९९९ — पराग्वे-देशस्य राष्ट्रपति: राउल-क्यूबास: त्यागपत्रं दत्तवान्।२००१ — संयुक्त-राज्य-अमेरिका-देशेन क्योटो-सन्धेः अस्वीकारः कृतः।२००२ — दिल्ली-बीजिंग-नगरेषु प्रत्यक्ष-वाणिज्यिक-उड्डयन-सेवा पुनः आरब्धा।

जन्म

१९९८ — अदिति-अशोकः, भारतीय: गोल्ल:१९१३ — भवानी-प्रसाद-मिश्रः, हिन्दीकवि: गांधीवादीविचारक:१९२८ — रोमेश-भण्डारी, दिल्ली-उपराज्यपाल:, गोवाराज्यस्य भूतपूर्वराज्यपाल:१९२९ — उत्पल-दत्तः, अभिनेता१९४३ — जॉन-मेजरः, ब्रिटेनदेशस्य प्रधानमन्त्री

निधनम्

२०२० — श्यामसुन्दर-कलानी, कलाकार:१९६३ — सियारामशरण-गुप्तः, हिन्दी-साहित्यकार:

महत्त्वपूर्णः अवसरः

आर्य-समाज-स्थापना-दिवसः (१८७५)

हिन्दुस्थान समाचार / अंशु गुप्ता