नवदिल्ली, २९ मार्चमासः (हि.स.)।केन्द्रीय-विज्ञान-प्रौद्योगिकी-राज्यमन्त्री (स्वतन्त्र-प्रभारः) डॉ.जितेन्द्र-सिंहः अत्र एकस्मिन् कार्यक्रमे उक्तवान् यत् उदरं परितः सञ्चितः मेदः, अर्थात् केन्द्रीय-स्थूलत्वं, सामान्य-थूलत्वस्य अपेक्षया अधिकः घातकः अस्ति। भारतीय-सन्दर्भे बहुशः कृश-दर्शनेषु अपि जनानां अन्तःस्थित-मेदः अधिकः भवति, यः गम्भीर-रोगाणां कारणं भवितुम् अर्हति।

डॉ.जितेन्द्र-सिंहः अत्र हृदयरोग-विज्ञानस्य व्यापक-पाठ्यपुस्तकस्य लोकार्पणं कुर्वन् अवदत् यत् केन्द्रीय-स्थूलत्वं, यद्यपि व्यक्तिः सामान्यः दृश्यते, तथापि मधुमेहः, उच्च-रक्तचापः, हृदयरोगाः, वसायुक्त-यकृत् तथा वसा-विकाराः इत्यादिनां नानाविधानां चयापचय-सम्बद्ध-रोगाणां समस्यां वर्धयति। उदर-मेदः स्वयमेव एकः स्वतन्त्रः समस्या-कारकः अस्ति।

सः उक्तवान् यत् भारते स्थूलत्वस्य समस्या तीव्रगत्या वर्धमाना अस्ति, किन्तु उदर-प्रदेशे मेदस्य अनुपातः असामान्यरूपेण अधिकः दृश्यते, यः हृदय-तथा-चयापचय-सम्बद्ध-समस्यां वर्धयति। अतः समये सम्यक् परिचयः तथा लक्षित-चिकित्सा अतीव आवश्यकाः। परिवर्तमाना जीवनशैली, भोजन-आचाराः तथा शारीरिक-क्रियायाः न्यूनता इत्यादिभ्यः कारणेभ्यः यूनां मध्ये अपि प्रकार-२-मधुमेहः तथा हृदय-सम्बद्ध-समस्याः वर्धन्ते।

सः अपि अवदत् यत् एषा पुस्तिका प्रधानमन्त्रिणः मोदी-महोदयस्य तस्याः आह्वानम् अनुरूपा अस्ति, यस्याम् स्थूलत्वस्य निवारणाय जागरूकता-वृद्धिः तथा जीवनशैली-परिवर्तनं, विशेषतः तैल-तथा-अस्वास्थ्यकर-भोजनस्य सेवन-न्यूनता, इत्येतेषु बलं दत्तम्। एष: प्रयत्न: विकसित-भारत, स्वस्थ-भारत तथा स्थूलत्व-मुक्त-भारतस्य लक्ष्यं प्रति अग्रे नयति।

तेन स्वास्थ्यस्य विषये सन्तुलित-दृष्टिकोणस्य ग्रहणं अनुशंसितम्। तेन उक्तं यत् वैज्ञानिक-बोधं विना अत्यधिक-व्यायामः अथवा अतिशय-श्रमः अपि स्वास्थ्याय हानिकारकः भवितुम् अर्हति। नियमित-दिनचर्या, पर्याप्त-निद्रा तथा वैज्ञानिक-रीत्या स्वीकृता जीवनशैली एव उत्तम-स्वास्थ्यस्य आधारः अस्ति।

एषा पुस्तिका प्रसिद्ध-हृदयरोग-विशेषज्ञेन डॉ.एच.के.चोपड़ा-महोदयेन सम्पादिता अस्ति, यस्मिन् देश-विदेशयोः ३०० अधिक-विशेषज्ञाः स्वयोगदानं दत्तवन्तः। अस्याम् २३ खण्डाः तथा १७२ अध्यायाः सन्ति, ये स्थूलत्व-तथा-वसा-प्रबन्धन-सम्बद्ध-आधुनिक-चिकित्सां, डिजिटल-स्वास्थ्यं तथा कृत्रिम-बुद्धिमत्ता-आधारित-चिकित्सकीय-निर्णय-प्रणालीं प्रति आधृताः सन्ति।

पुस्तके उद्भवन्त्यः औषधयः तथा उपचार-पद्धतयः यथा जीएलपी-१-रिसेप्टर-एगोनिस्ट्, वसा-न्यून-करण-औषधयः, पीसीएसके९-अवरोधकाः तथा जीन-आधारित-चिकित्साः अपि समाविष्टाः सन्ति, ये हृदयरोगाणां उत्तम-चिकित्सायां सहायकराः भवितुम् अर्हन्ति।

डॉ.सिंहः अवदत् यत् स्थूलत्व तथा वसा-असन्तुलनम् भारते विश्वे च सार्वजनिक-स्वास्थ्यस्य महत् संकटं भवतः। तेन २०५० पर्यन्तं भारते स्थूलत्व-प्रकरणानां तीव्र-वृद्धेः आशङ्का व्यक्ता, तथा जागरूकता, समये परीक्षणम् एवं निवारणम् इत्येषु विशेषं बलं दत्तम्।

हिन्दुस्थान समाचार / अंशु गुप्ता