कोलकाता, 29 मार्चमासः (हि.स.)।राजस्थानपरिषदा राजस्थानदिवसस्य उपलक्ष्ये आयोजिते “वन्देमातरम् १५०वर्षपूर्तिगौरवशालीस्मरण” नाम्नि भव्यसमारोहे राजस्थानसर्वकारस्य शिक्षापञ्चायतीराजमन्त्री मदनदिलावरः उक्तवान् यत् “वन्देमातरम्” केवलं गीतं नास्ति, अपितु राष्ट्रवादस्य जीवन्मन्त्रः अस्ति, यः सर्वदा प्रासंगिकः भविष्यति तथा देशवासिनः प्रेरयिष्यति। सः अवदत् यत् अस्य गीतस्य प्रभावेन स्वातन्त्र्यआन्दोलनसमये देशवासिषु नूतना चेतना संजाता आसीत्, अद्यापि च अस्य निनादः राष्ट्रीयएकतां देशभक्तिं च सुदृढयति।

कोलकातास्थिते राष्ट्रियपुस्तकालये सभागारे आयोजिते अस्मिन् गरिमामये कार्यक्रमे बहवः प्रवासीराजस्थानीसमाजस्य सदस्याः, साहित्यकाराः, शिक्षाविदः, गणमान्यनागरिकाः च उपस्थिताः आसन्। समारोहस्य अध्यक्षता समाजसेविना उद्योगपतिना बेणुगोपालबाङ्गडेन कृता।

स्वीयसम्बोधने मन्त्री दिलावरः अवदत् यत् अस्मिन् एव ऐतिहासिके दिने (२९ मार्च १८५७) महान् क्रान्तिकारी मङ्गलपाण्डेयः स्वातन्त्र्यस्य प्रथमयुद्धस्य शङ्खनादं कृतवान्। सः बंगालभूमिं श्यामाप्रसादमुखर्जी, सुभाषचन्द्रबोसः, स्वामिविवेकानन्दः इत्येषां जन्मभूमिं निर्दिश्य राष्ट्रवादीविचारधारायाः उर्वरभूमिः इति वर्णितवान्।

सः अवदत् यत् “वन्देमातरम्” स्वातन्त्र्यसंग्रामसमये देशभक्तेः घोषः अभवत्। एतत् गीतं इत्थं प्रेरणादायकम् अस्ति यत् तस्य श्रवणेन निराशः अपि जनः नवजीवनं प्राप्नोति। इतिहासे केचन कालाः अपि आगताः यदा अस्य गीतस्य विरोधः अभवत्, तथापि एतत् जनमानसे निरन्तरं जीवितम् आसीत्।

सः उक्तवान् यत् यदा मुस्लिमलीगः अस्य विरोधं कृतवान्, तदा तत्कालीनः प्रधानमन्त्री जवाहरलालनेहरू तस्य विषये अन्वेषणम् आरब्धवान्। अनन्तरं यदा आपात्कालः स्थापितः, देशः कारागारसदृशः अभवत्, तदा तस्मिन् काले सर्वासु कारागारासु “वन्देमातरम्” गीयमानम् आसीत्, येन अन्ततः अन्धकारः अपगतः।

दिलावरः अवदत् यत् आपात्कालस्य कठिनकाले अपि देशभक्ताः कारागारेषु “वन्देमातरम्” गात्वा लोकतन्त्रस्य ज्योतिं प्रज्वालयन्ति स्म। सः अवदत् यत् एतत् गीतं भारतस्य आत्मनः स्वरः अस्ति, अस्य महत्त्वं कदापि न न्यूनं भविष्यति।

सः अपि अवदत् यत् “वन्देमातरम्” यत् सम्मानं देशे प्राप्नुयात् तत् पूर्वं न प्राप्तम्, किन्तु प्रधानमन्त्री नरेन्द्रमोदी अस्य सम्पूर्णगायनस्य निर्णयं कृत्वा तस्मै उचितं सम्मानं दत्तवान्। अद्यतनकाले अपि अस्य गीतस्य यथोचितसमादराय केन्द्रसरकारेण महत्त्वपूर्णाः प्रयत्नाः क्रियन्ते।

कार्यक्रमस्य विशिष्टातिथिः राजस्थानस्य नगरीयविकासस्वायत्तशासनमन्त्री झाबरसिंहखर्रा स्वीयसम्बोधने बंगालस्य क्रान्तिकारीपरम्परां निर्दिश्य अवदत् यत् अस्यां भूमौ एव रासबिहारीबोसः तथा सुभाषचन्द्रबोसः इत्येताभ्यां आजादहिन्दसेनायाः गठनं कृत्वा स्वातन्त्र्यसंग्रामः नूतनां दिशं प्राप्तवान्। सः अवदत् यत् राजस्थानम् अपि वीरतासाहित्यबलिदानपरम्परासु देशस्य मार्गदर्शकं भवति।

सः महाराणाप्रतापः, राणाकुम्भः इत्येतयोः स्मरणं कृत्वा अवदत् यत् राजस्थानम् स्वातन्त्र्योत्तरकाले अपि देशाय अधिकान् वीरसैनिकान् बलिदानिनः च प्रदत्तवान्। अद्य राजस्थानीसमाजः देशे विदेशे च स्वप्रतिभया परिश्रमेण च कीर्तिं वहति।

समारोहे मुख्यवक्तृरूपेण वरिष्ठसाहित्यकारः प्रेमशङ्करत्रिपाठी “वन्देमातरम्” इत्यस्य साहित्यिकसांस्कृतिकराष्ट्रीयमहत्त्वं विस्तरेण विवृतवान्। सः अवदत् यत् एतत् गीतं भारतीयआत्मनः अभिव्यक्तिः अस्ति, यत्र मातृभूमेः प्रति समर्पणस्य श्रद्धायाः च अद्वितीयः संगमः दृश्यते।

अस्मिन् अवसरि “वन्देमातरम् १५०वर्ष” पूर्णतया उपलक्ष्ये राजस्थानपरिषदया प्रकाशिताया संग्रहणीयस्मारिकायाः अपि लोकार्पणं कृतम्। अस्याः स्मारिकायाः सम्पादनं युवा पत्रकाराभ्यां सच्चिदानन्दपारीकभागीरथसारस्वताभ्यां वरिष्ठसाहित्यकारस्य डॉ प्रेमशङ्करत्रिपाठी मार्गदर्शने कृतम्। अस्याम् “वन्देमातरम्” इत्यस्य मूलभावना, राष्ट्रीयसन्देशः ऐतिहासिकमहत्त्वं च विषयीकृत्य देशस्य प्रख्यातसाहित्यकाराणां कवीनां लेखकानां च विचाराः संगृहीताः सन्ति।

कार्यक्रमे सुप्रसिद्धगायिका मारुतिमोहता स्वसहयोगिकलाकारैः सह “वन्देमातरम्” इत्यस्य संगीतमयीं प्रस्तुतीं कृत्वा जनसमूहं भावविभोरं कृतवती। तथा राजस्थानीलोकगीतानां मनोहरप्रस्तुतयः अपि कार्यक्रमे सांस्कृतिकरङ्गं दत्तवन्तः।

राजस्थानपरिषदस्य महामन्त्री अरुणप्रकाशमल्लावतः परिषदः क्रियाकलापानां विषये विवरणं दत्त्वा अवदत् यत् संस्था स्थापनाकालात् आरभ्य राजस्थानीकलासंस्कृतिसाहित्यस्य संरक्षणसंवर्धनयोः निरन्तरं कार्यं करोति। एतेषां कार्यक्रमाणां माध्यमेन सांस्कृतिकधरोहरस्य संरक्षणं भवति तथा नूतनपीढी स्वमूलैः सह संयुज्यते।

राष्ट्रीयपुस्तकालयस्य महानिदेशकः अजयप्रतापसिंहः अवदत् यत् एषा संस्था भारतस्य दूरस्थग्रामीणक्षेत्रेषु पुस्तकालयसेवां तथा ज्ञानवर्धकपुस्तकानि जनानां मध्ये उपलब्धानि कर्तुं प्रयत्नशीलाऽस्ति। तेन राजस्थाननिवासिनः अपि अस्मिन् कार्ये सहयोगं कर्तुं आहूताः।

समारोहस्य समापनं राष्ट्रगानस्य गायनेन सम्पन्नम्।

हिन्दुस्थान समाचार / Dheeraj Maithani