जयपुरम्, 05 मार्चमासः (हि.स.)।

उपमुख्यमन्त्री तथा कला साहित्य संस्कृति तथा पुरातत्त्व मन्त्री दिया कुमारी गुरुवासरे विधानसभायां उक्तवती यत् कोटा जनपदस्य चन्द्रेसलस्थः शिवमठमन्दिरः प्रायः दशम एकादश शताब्द्याः प्राचीनः मन्दिरः अस्ति तथा राज्यसरकारेण अस्य संरक्षणकार्यं शीघ्रं प्राथमिकतया अग्रे नीयते।

प्रश्नकाले विधायक कल्पना देवी इत्यस्याः पूरकप्रश्नानां उत्तररूपेण सा उक्तवती यत् पूर्वं अस्य मन्दिरस्य शिखरसंरक्षणकार्यं तस्मादेव न सम्पन्नम् यतः तादृशः उपयुक्तः शिलाप्रकारः उपलब्धः न आसीत्। सा आश्वासनम् अदात् यत् अस्य ऐतिहासिकस्मारकस्य संरक्षणविकासकार्यं विशेषज्ञानां निरीक्षणे अत्यन्त सावधानतया उच्चगुणवत्तायुक्तसामग्रीभिः सह क्रियते येन अस्य मूलसंरचना ऐतिहासिकस्वरूपं च सुरक्षितं भवेत्।

उपमुख्यमन्त्री अवदत् यत् शिवमठमन्दिरं चन्द्रेसलम् इति स्थानं पुरातत्त्वसंग्रहालयविभागेन वर्षे 2008 तमे संरक्षितस्मारकरूपेण घोषितम्। ततः अनन्तरं अत्र सभामण्डपस्य जीर्णोद्धारः भूमिनिर्माणम् बलुआशिलायाः कुट्टिमाविन्यासः चूर्णचूर्णलेपनम् शौचालयसुविधा कूड़ादानपात्राणि पथनिर्माणम् आधारसंरक्षणम् शिलामयोपवेशनपीठिकाः इत्यादयः अनेकाः सुविधाः विकसिताः।

अस्मात् पूर्वं विधायक कल्पना देवी इत्यस्याः मूलप्रश्नस्य लिखितोत्तरे दिया कुमारी अवदत् यत् लाडपुरा विधानसभाक्षेत्रे कला पर्यटनदृष्ट्या स्मारकानां वा सांस्कृतिकमहत्त्वयुक्तस्थानानां पृथक् सर्वेक्षणं न कृतम्। तथापि विभागेन शिलासु निर्मितैः प्राचीनशैलचित्रैः प्रसिद्धः अलानियां क्षेत्रः शिवमठमन्दिरं चन्द्रेसल तथा मानसग्रामस्य मन्दिरसमूहः संरक्षितस्मारकरूपेण घोषिताः सन्ति।

सा अपि स्पष्टतया अवदत् यत् पुरातात्त्विकमहत्त्वयुक्तस्य चन्द्रेसलमठस्य छत्राणां जीर्णोद्धारः अथवा जीर्णोद्धारकार्यं प्रति अद्यापि नूतना काचित् कार्ययोजना विचाराधीना नास्ति। विभागे उपलब्धस्य तथा प्राथमिकतायाः आधारेण एव तादृशकार्याणां निर्णयः क्रियते।

उपमुख्यमन्त्री अवदत् यत् पूर्वं वर्षयोः 2017 18 तथा 2018 19 मध्ये शिवमठमन्दिरस्य चन्द्रेसलस्थस्य संरक्षणविकासकार्याय विभागेन प्रायः एककोटि चतुश्चत्वारिंशत् लक्षरूप्यकाणां व्ययेन कार्याणि कृतानि। तस्य विस्तृतविवरणम् अपि सदनस्य पटल उपस्थापितम्।

प्रायः सहस्रवर्षप्राचीनस्य अस्य ऐतिहासिकमन्दिरस्य संरक्षणं प्रति सरकारस्य प्राथमिकता प्रकटिता सती क्षेत्रवासिषु इतिहासप्रेमिषु च आशा जागृता यत् आगामिषु कालेषु एषा प्राचीना धरोहर अधिकसुरक्षितरूपेण विकसितरूपेण च दृश्यते।

---------------

हिन्दुस्थान समाचार