नवदिल्ली, ०८ मार्चमासः (हि.स.) — देशे बाल–विवाहविरोधाय जनजागरूकता–प्रसाराय प्रस्थितः ‘बाल–विवाह–मुक्ति–रथ’–अभियानं २८ राज्यानां मध्ये यात्राया: समापनं अंताराष्ट्रिय–महिला–दिवस–अवसराय कृतवान्। विगते एकमासे रथेन ६,७९,०७७ किलोमीटरयात्रां कृत्वा २८ राज्येषु, ४३९ जनपदेषु तथा ६६,३४४ ग्रामेषु प्रतिगम्य ५,२२,६८,०३३ जनानां सम्मुखं बाल–विवाह–मुक्त–भारतस्य संदेशः प्रदत्तः।

केंद्र–सर्वकारस्य १००–दिवसीयाय गहन–जागरूकता–अभियानाय बलं दातुं बाल–संरक्षण तथा बाल–अधिकार–क्षेत्रे कार्यरतः नागरिक–समाज–संघेन जस्ट राइट्स फोर चिल्ड्रेन–इत्यनेन देशे ५०० अतिक्रमित बाल–विवाह–मुक्ति–रथाः मार्गे प्रस्थापिताः। एते रथाः देशस्य प्रत्येकं कोणे ग्राम्य–समुदायं प्रति गत्वा बाल–विवाह–संबद्धं विधिनियमं तथा विशेषतः कन्यायाः प्रभावं जनसमुदायं प्रति प्रचारितवन्तः।

जस्ट राइट्स फोर चिल्ड्रेन–इत्यस्य वरिष्ठ–सल्लाहकारा ज्योतिमाथुर पत्रकारेभ्यः उक्तवती –“अयं रथः केवलं प्रतीकः नास्ति, किन्तु न्यायस्य वाहकः। एषः जनसमुदायं प्रति विधिनियमं, संरक्षणं तथा उत्तरदायित्वं दत्तवान्, यत् सर्वकारस्य इच्छां भूमौ वास्तविक–सुरक्षायां परिणतिः साध्यते। अस्मिन् अभियाने शीर्ष–राजनीतिक–नेतृत्वात् प्रशासनिक–अधिकारिणः, शिक्षाविदः, महिला–भुक्तभोगिन्यः च उत्साहपूर्वकं भागं गृह्णन्ति। विशेषतः जमीनी–स्तरे महिला–नेतृत्वस्य अग्रिम–मोर्चे संदेशं प्रचारयन्ति दृश्यं प्रेरकं भवति। एषा व्यापक–भागीदारी च तत्क्षणिकता च भारतं २०३०–प्रथम वैश्विक–समयसीमा पूर्वं बाल–विवाह–रहितं करिष्यति इत्यस्मिन्नि विश्वासं ददाति।”

सा अपि कोलंबिया–विश्वविद्यालयस्य नवीन–प्रतिवेदनस्य उल्लेखं कुर्वती –“अस्माकं विश्वास संवर्धनाय महत्त्वपूर्णं यत् जगत् तं स्वीकारं करोति यत् बाल–विवाहः वस्तुतः बालैः सह बलात्कारवत् क्रियते तथा तद् एवं दृष्टव्यं।”

संघेन स्वसहयोगिनः, स्थानीय–प्रशासन, विधिनियमन–संस्था:, सामुदायिक–नेतृत्वम्, तथा वाद्यम्, अश्वा:, सज्जता, डीजे, पाक–सेवकानां च समन्वितप्रयासे गते एक वर्षे १,९८,६२८ बाल–विवाहाः अवरोधिताः।

उल्लेखनीयं यत् ‘बाल–विवाह–मुक्त–भारत’–अभियानस्य वर्षपूरक–अवसराय केन्द्र–सर्वकारस्य १००–दिवसीय-अभियानस्य सफलता–साधनाय जे.आर.सी–इत्यस्मात् बाल–विवाह–मुक्ति–रथ–यात्रा आरभ्यते। पोस्टराणि, प्रभावशाली–नारा: लाउडस्पीकर–संरचना तथा बाल–विवाह–विरोध–शपथ–बोर्ड–सहितः एषः रथः दूरस्थ–ग्राम्य–समुदायं प्रति गमनाय सज्जीकृतः। उत्तम–मार्गयुक्तेषु क्षेत्रेषु चतुर्मुख–वाहनैः अभियानं प्रस्थापितम्, दूरस्थ–ग्रामेषु मोटरद्विचक्रिका तथा द्विचक्रिका–दलद्वारा संदेशः प्रदत्तः। अस्यां यात्रायाम् बाल–विवाह–मुक्ति–रथेन पंचायत:, जनपद–प्रशासनं, बाल–विवाह–निषेध–अधिकारी तथा प्रशासनिक–अमलेन सह मिलित्वा जनान् जागरूकाः कृताः तथा शपथ: अपि सम्पन्नः।

हिन्दुस्थान समाचार / अंशु गुप्ता