Enter your Email Address to subscribe to our newsletters
पुडुचेरी, 01 अप्रैलमासः (हि.स)। देशस्य पञ्चसु राज्येषु प्रवर्तमानानां विधानसभानिर्वाचनानां मध्ये केन्द्रशासित-प्रदेशः पुडुचेरी अल्पं चर्चायां दृश्यते, तथापि राजनैतिक-दृष्ट्या एषः निर्वाचनः अत्यन्तं महत्त्वपूर्णः मन्यते। राज्यस्य त्रिंशत्-सदस्यीय-विधानसभायाः कृते ९ अप्रैल-दिने मतदानं भविष्यति, वर्तमान-विधानसभायाः कार्यकालः तु १५ जून २०२६ दिनाङ्के समाप्तिं गमिष्यति। अत्र ९.४४ लक्षाधिकाः मतदातारः सन्ति, येषु प्रायः पञ्च-लक्ष-महिला-मतदातारः अपि अन्तर्भवन्ति।
पुडुचेरी-प्रदेशस्य इतिहासः तम् अन्येभ्यः राज्येभ्यः भिन्नं करोति। २००६ वर्षात् पूर्वम् अस्य नाम “पाण्डिचेरी” इति आसीत्। सः प्रायः १३८ वर्षपर्यन्तं फ्रांसीसी-उपनिवेशः आसीत् तथा १ नवम्बर १९५४ दिनाङ्के भारतदेशे समाविष्टः। १६ अगस्त १९६२ दिनाङ्के अस्य औपचारिकरूपेण केन्द्रशासित-प्रदेशत्वं प्रदत्तम्। अस्य विशेषता एषा अपि अस्ति यत् अस्य चत्वारः जिलाः—पुडुचेरी तथा करैकल (तमिलनाडु-प्रदेशे), यानम् (आन्ध्रप्रदेशे), माहे (केरल-प्रदेशे)—भौगोलिकतया पृथक्-पृथक् स्थानेषु स्थिताः सन्ति। एषा विसृता भौगोलिक-रचना प्रशासनं राजनीतिं च विशिष्टं करोति।
२०११ वर्षस्य जनगणनानुसारं अत्र जनसंख्या प्रायः १३.९४ लक्षाः अस्ति, यस्यां ६८ प्रतिशतं शहरीय-जनसंख्या, ३२ प्रतिशतं ग्राम्य-जनसंख्या च अस्ति। धार्मिक-दृष्ट्या हिन्दवः बहुसंख्यकाः (प्रायः ८७ प्रतिशताः) सन्ति, मुस्लिम-जनसंख्या तु प्रायः ६ प्रतिशतम्अस्ति। तथापि अत्र राजनीतौ जातीय-धार्मिक-समीकरणात् अधिकं स्थानीय-नेतृत्वं गठबन्धनानि च महत्त्वपूर्णं पात्रं वहन्ति।
राजनीतिक-परिदृश्ये २०२४ वर्षस्य लोकसभा-निर्वाचने कांग्रेस-दलेन एकमात्रं स्थानं जित्वा स्वस्थिति दृढीकृता, यत्र वी. वैथिलिंगम् सांसदः अभवत्। भारतीय-जनता-पार्टीस्य ए. नमस्सिवयम् द्वितीय-स्थानं प्राप्तवान्। २०२१ वर्षस्य विधानसभा-निर्वाचने “ऑल-इण्डिया-एन.आर.-कांग्रेस”-नेतृत्वे राष्ट्रीय-जनतान्त्रिक-गठबन्धनेन ३० मध्ये १६ स्थानानि जित्वा सरकारः स्थापितः। अस्य गठबन्धनस्य नेता एन. रंगासामी चतुर्थवारं मुख्यमन्त्री अभवत्।
वास्तवतः एन. रंगासामी पुडुचेरी-राजनीत्याः प्रमुखः मुखः अस्ति। तेन २०११ वर्षे कांग्रेस-दलात् पृथक् स्वपार्टी स्थापिता तथा तदा आरभ्य स्थिर-नेतृत्वस्य विकल्पः अभवत्। तस्य मुख्य-केन्द्रबिन्दुः विकासः प्रशासनं च अस्ति, सह एव सः पुडुचेरी-प्रदेशस्य पूर्ण-राज्यत्वस्य मागं निरन्तरं प्रस्तुतवान्। विपक्ष-पक्षतः वी. नारायणसामी-नेतृत्वे “सेक्युलर-प्रोग्रेसिव-अलायंस” (एस.पी.ए.) प्रतिस्पर्धां करोति, यस्मिन् कांग्रेस, द्रविड-मुनेत्र-कषगम्, सी.पी.आई., सी.पी.आई.(एम), वी.सी.के इत्यादयः दलाः सम्मिलिताः सन्ति।
राजग-गठबन्धने ए.आई.एन.आर.सी., भाजपा, अन्नाद्रमुक, पीएमके, एल.जे.के इत्यादयः दलाः अन्तर्भवन्ति। सत्तारूढ-गठबन्धनं तुलनया अधिकं सुदृढं सुसङ्गठितं च दृश्यते। अन्यतः एस.पी.ए.-गठबन्धने कांग्रेस-द्रमुकयोः मध्ये स्थान-विभाग-विषये विवादः दृष्टः, येन विपक्षस्य स्थिति दुर्बला भवितुं शक्नोति।
अस्मिन् निर्वाचने विकासः, रोजगारः, विधि-व्यवस्था, पूर्ण-राज्यत्वं च प्रमुख-विषयाः सन्ति। सत्तारूढ-गठबन्धनं विकास-कार्यैः केन्द्र-सर्वकारस्य समर्थनं च आधृत्य मतान् याचते, विपक्षः तु भ्रष्टाचारं प्रशासनिक-दुर्बलताः अपूर्ण-प्रतिज्ञानि च मुद्दतया प्रस्तौति। प्रधानमन्त्री नरेन्द्र-मोदीस्य प्रभावः तथा केन्द्रस्य समर्थनं राजगस्य कृते महत्त्वपूर्णः घटकः मन्यते।
राजनीतिक-विश्लेषकाः मन्यन्ते यत् कांग्रेस-दलस्य आधारः अद्यापि अस्ति, किन्तु द्रमुक शीघ्रं स्वपकर्षं वर्धयति। एम. के. स्टालिन अपि अस्मिन् क्षेत्रे स्वराजनैतिक-प्रभावं वर्धयितुम् इच्छति। वर्तमान-परिस्थितौ स्पर्धा प्रत्यक्षरूपेण अस्ति—एकतः रंगासामी-नेतृत्वे सत्तारूढ-गठबन्धनम्, अन्यतः कांग्रेस-द्रमुक-गठबन्धनम्।
निर्दलीय-प्रत्याशिनः अपि निर्वाचन-परिणामेषु प्रभावं दातुं शक्नुवन्ति, यथा गत-निर्वाचने षट् निर्दलीयानां विजयेन दृष्टम्।
राजनीतिक-विश्लेषकाः स्पष्टतया वदन्ति यत् पुडुचेरी-निर्वाचनम् आकारेण लघु अपि, किन्तु परिणामाः महत्त्वपूर्णान् राजनैतिक-संकेतांश्च दास्यन्ति। एतत् निश्चितं करिष्यति यत् सत्तारूढ-गठबन्धनं स्वपकर्षं धारयति उत वा विपक्षः एकीकृत्य सत्तां पुनः प्राप्नोति। यत्र एषः निर्वाचनः कांग्रेस-दलस्य कृते दक्षिण-भारते स्वस्थिति-सुदृढीकरणस्य चुनौती अस्ति, तत्र राजगस्य कृते दक्षिण-भारते विस्तारस्य अवसरः अपि अस्ति। अधुना सर्वेषां दृष्टिः ४ मई दिनाङ्के आगच्छन्ति निर्वाचन-परिणामेषु स्थिता अस्ति।----------
हिन्दुस्थान समाचार