हरिद्वारनगरम्, ०१ अप्रैलमास: (हि.स.)। वर्षे २०२७ तमे हरिद्वारे आयोज्यमानस्य कार्यक्रमस्य सम्बन्धे प्रवर्तमाने कुम्भः अर्धकुम्भः वा इति विवादे मध्ये गंगासभा स्वस्य स्थितिं स्पष्टतया निरूपितवती। गंगा-सभा उक्तवती यत् अद्यावधि सर्वत्र वर्षस्य २०२७ तस्य आयोजनं कुम्भः इति न लिखितम्, अपि तु अर्धकुम्भः इति एव निर्दिष्टम् अस्ति, तथा च धार्मिक-परम्पराणां पालनं करिष्यते।

सूत्राणां अनुसारं, सम्प्रतिकाले सम्पन्नायां गंगा-सभायाः सभायां अनेकैः पुरोहितैः पदाधिकारिभिश्च एषः विषयः उत्थापितः, तथा च वस्तुस्थितेः स्पष्टीकरणस्य अपेक्षा कृता। अस्मात् पूर्वं गंगा-सभायाः पूर्वाध्यक्षः तथा समाजस्य वरिष्ठः सदस्यः अशोक: त्रिपाठी तथा रामकुमार: मिश्रा अपि अर्धकुम्भस्य कुम्भ इति लेखनं तथा अस्मिन् विषये गंगा-सभायाः मौनं प्रति प्रश्नान् उत्थापितवन्तौ।

अशोक-त्रिपाठी उक्तवान् यत् गंगा-सभा कुम्भस्य प्रमुखम् अङ्गम् अस्ति, तथा सा प्राचीन-धार्मिक-परम्परासु कस्यापि प्रकारस्य परिवर्तनस्य विषये मौनं न स्थातुं शक्नोति। तेन उक्तं यत् कुम्भः सामान्यः मेलापक: न, किन्तु धार्मिकं पर्व अस्ति, यत् केवलं निश्चित-काले तथा ग्रह-नक्षत्राणां विशिष्ट-स्थितौ एव आयोज्यते।

उच्यते यत् एतेषां प्रश्नानाम् अनन्तरं सम्पन्नायां सभायां गंगा-सभया स्थितिः स्पष्टता प्रापिता, यत् तस्याः पञ्चाङ्गे अपि २०२७ तस्य आयोजनम् अर्धकुम्भः इति एव अंकितम् अस्ति, तथा च सर्वेषां स्नानानां उल्लेखः अपि अर्धकुम्भ-स्नानम् इति कृतः अस्ति। सभायाः पदाधिकारिणः अपि आश्वासनं दत्तवन्तः यत् गंगा-सभा एका पौराणिकी धार्मिकी संस्था अस्ति, तथा सा परम्पराभ्यः धार्मिक-मान्यताभ्यश्च भिन्नं किमपि निर्णयं न करिष्यति।

गंगा-सभायाः अस्य स्पष्टीकरणस्य अनन्तरं, अधुना अर्धकुम्भं कुम्भः इति घोषितुं विवादः सीमितरूपेण केवलं केषाञ्चन अखाडानां पर्यन्तम् अवशिष्टः अस्ति। उच्यते यत् केचन अखाडाः अर्धकुम्भस्य समये कुम्भवत् पेशवाई-यात्रां निष्कासयितुं शासनस्य सहमतिं दत्तवन्तः। तथापि, गंगा-सभायाः अस्य दृष्टिकोणेन स्पष्टं संकेतं प्राप्यते यत् धार्मिक-परम्पराणां अनुसारं वर्षस्य २०२७ तस्य आयोजनम् अर्धकुम्भः इति एव मान्यं भविष्यति।

हिन्दुस्थान समाचार / अंशु गुप्ता