Enter your Email Address to subscribe to our newsletters
भारतीयस्वातन्त्र्यसंग्रामस्य इतिहासे १३ अप्रैल् दिनम् अत्यन्तं दुःखदं निर्णायकं च घटनारूपेण लिखितम् अस्ति। सन् १९१९ तमे वर्षे अस्मिन् एव दिने जलियांवाला बाग हत्याकाण्डेन समग्रं राष्ट्रं कम्पितम्। पंजाबप्रदेशस्य अमृतसरनगरे स्थिते जलियांवाला बागे सहस्रशः भारतीयाः शान्तिपूर्णसभायै समागताः आसन्। एतत् स्थानं स्वर्णमन्दिरस्य समीपे अस्ति।
तस्मिन् काले ब्रिटिशशासनम् रॉलेट् अधिनियमस्य विरोधे आयोजितासु सभासु कठोरतां आरब्धवान्। तदा ब्रिटिशाधिकारी जनरल् डायर् इत्याख्यः कस्यापि चेतावन्या विना निःशस्त्रजनसमूहे गोलिकावर्षणस्य आदेशं दत्तवान्। संकीर्णमार्गैः परिवेष्टिते अस्मिन् उपवने उपस्थितानां जनानां पलायनस्य कापि व्यवस्था नासीत्। यदा गोलिकावृष्टिः आरब्धा तदा भगदडिका जाता, जनाः प्राणरक्षणाय इतस्ततः धावितवन्तः।
अस्मिन् भीषणघटने शतशः जनाः मृताः, सहस्रशः च आहताः अभवन्। अनेकाः महिलाः स्वबालकैः सह प्राणरक्षणार्थं उपवने स्थिते कूपे अपतन्। संकीर्णनिर्गममार्गाणां कारणात् भगदडिकायामपि बहवः जनाः प्राणान् त्यक्तवन्तः।
अयं नरसंहारः समग्रे देशे ब्रिटिशशासनविरुद्धं क्रोधं अधिकं प्रज्वलितवान्। एषा घटना भारतीयस्वातन्त्र्यआन्दोलनस्य महत्त्वपूर्णं परिवर्तनबिन्दुः अभवत्, या स्वाधीनतायाः संघर्षं तीव्रतरं कृतवती। अद्यापि १३ अप्रैल् दिने राष्ट्रं एतां त्रासदीं श्रद्धया स्मरति तथा च तेषां शहीदानां प्रति नमनं करोति, ये राष्ट्रस्य स्वातन्त्र्यार्थं स्वप्राणान् अर्पितवन्तः।
महत्त्वपूर्णाः घटनाः
१६९९ तमे वर्षे सिखानां दशमगुरुः गुरु गोविन्दसिंहः खालसापन्थस्य स्थापना कृतवान्। अस्मिन् दिने प्रतिवर्षं बैसाखी उत्सवः आचर्यते।
१९१९ तमे वर्षे जलियांवाला बाग हत्याकाण्डः अभवत्, यत्र निःशस्त्रजनसमूहे अन्धाधुन्धगोलिकावर्षणेन बहवः जनाः मृताः।
१९१९ तमे वर्षे पेरिस् नगरे शान्तिसम्मेलनस्य उद्घाटनम् अभवत्।
१९१९ तमे वर्षे बेनिटो मुसोलिनी इत्यनेन इटैलियन फासिस्ट दलस्य स्थापना कृता।
१९४७ तमे वर्षे भारतपाकिस्तानयोः मध्ये राजनयिकसम्बन्धाः स्थापिताः।
१९६० तमे वर्षे फ्रान्सदेशेन सहारा मरुभूमौ परमाणुबमस्य परीक्षणं कृतम्।
१९८० तमे वर्षे अमेरिकादेशेन मॉस्को ओलम्पिकक्रीडानां बहिष्कारः कृतः।
१९८४ तमे वर्षे भारतीयक्रिकेटदलम् एशिया कप प्रतियोगितां प्रथमवारं जितवान्।
१९९७ तमे वर्षे टाइगर् वुड्स इत्यनेन न्यूनतमवयसा यूएस मास्टर्स् प्रतियोगिता जीता।
२००४ तमे वर्षे ब्रायन लारा इत्यनेन ४०० धावनानां ऐतिहासिकी पारी क्रीडिता।
२००५ तमे वर्षे विश्वनाथन आनन्दः चतुर्थवारं विश्वशतरंजचैम्पियनः अभवत्।
२००७ तमे वर्षे भारतरूसयोः कूटनीतिकसम्बन्धस्य ६० वर्षाणि पूर्णानि।
जन्मदिनानि
१८१३ तमे वर्षे स्वाति तिरुनलः, केरले त्रावणकोरराजा महान् संगीतज्ञः च।
१८९५ तमे वर्षे वी आर खानोलकरः, भारतीयरोगवैज्ञानिकः।
१९७५ तमे वर्षे ऋतु करिधलः, भारतीयवैज्ञानिकः।
निधनानि
१९६३ तमे वर्षे बाबू गुलाबरायः, प्रसिद्धः साहित्यकारः।
१९७३ तमे वर्षे बलराज साहनी, प्रसिद्धः चलचित्रनटः।
१९८२ तमे वर्षे बी पी मण्डलः, राजनेता।
महत्त्वपूर्णाः अवसराः
रेल सप्ताहः
जलियांवाला बाग स्मृतिदिवसः
खालसापन्थस्थापनादिवसः
हिन्दुस्थान समाचार