Enter your Email Address to subscribe to our newsletters
सिख-धर्मस्य इतिहासे १५ अप्रैलमासः विशेषमहत्त्वं धारयति। अस्मिन् एव दिने सिख-धर्मस्य संस्थापकः गुरु-नानक-देवः अवतीर्णः इति मन्यते। तस्य जन्म १५ अप्रैल १४६९ तमे वर्षे तलवण्डी-राय-भोई इति स्थाने अभवत्, यत् अधुना ननकाना-साहिब इति नाम्ना प्रसिद्धम् अस्ति। तस्य पितुः नाम मेहता-कालू, मातुः च तृप्ता आसीत्। तेन बाल्ये एव ‘नानक’ इति नाम प्राप्तम्, यः पश्चात् विश्वे आध्यात्मिक-मार्गदर्शकत्वेन पूज्यः अभवत्।
गुरु-नानक-देवेन स्वजीवने मानवता, समानता तथा धार्मिक-सौहार्दस्य सन्देशः प्रदत्तः। सः जाति-भेदस्य, अन्धविश्वासस्य च विरोधं कृत्वा एतादृशस्य समाजस्य कल्पनां कृतवान्, यत्र सर्वे धर्माः समुदायाश्च सह शान्त्या, सौहार्देन च वसन्ति। सः विविध-भाषाणां ज्ञानं प्राप्तवान् तथा स्वसन्देशप्रसारार्थं भारतादि-अन्यदेशेषु यात्राः कृतवान्, याः ‘उदासीनाः’ इति कथ्यन्ते। तस्य शिक्षाः सिख-धर्मस्य आधारः अभवत्, अद्यापि च कोटिशः जनाः तस्मात् प्रेरणां गृह्णन्ति। तस्य जीवनं सन्देशश्च केवलं सिख-समुदायाय एव न, अपितु सम्पूर्ण-मानवजात्यै मार्गदर्शकः मन्यते।
अस्मिन् दिने अन्यत् अपि ऐतिहासिकं महत्त्वं वर्तते। २००४ तमे वर्षे फ्रान्स-देशेन एकः महत्त्वपूर्णः विधिः स्वीकृतः, यया सर्वकारी-विद्यालयेषु सर्वेषां धार्मिक-चिह्नानां प्रदर्शनं निषिद्धम् अभवत्। अयं नियमः २ सितम्बरमासे २००४ तमे दिनाङ्के प्रवृत्तः। अस्यान्तर्गतं मुस्लिम-विद्यार्थिनां हिजाबः, सिख-विद्यार्थिनां पगडी, ख्रीष्टियन-विद्यार्थिनां क्रॉस-चिह्नं च विद्यालयेषु धारणं निषिद्धम् अभवत्। अस्मिन् विषये तदा धर्मनिरपेक्षता व्यक्तिगत-स्वतन्त्रता च इति विषययो: विषये व्यापकः विमर्शः अभवत्। अतः १५ अप्रैलमासः आध्यात्मिक-सांस्कृतिक-दृष्ट्या एव न, अपितु वैश्विक-सामाजिक-न्याय-विमर्शैः अपि सम्बद्धः दिवसः अस्ति।
महत्त्वपूर्ण-घटनाचक्रम्
१६८९ - फ्रांस-देशेन स्पेन-देशस्य विरुद्धं युद्धस्य घोषणा कृता।१९७६ - भारतेन १५ वर्षानन्तरं प्रथमवारं बीजिङ्ग-नगरे स्वदूतः प्रेषितः।१९८० - षट्-गैर-सर्वकारी-धनागाराणां राष्ट्रीयकरणं कृतम्।१९८१ - पाकिस्तान-एयरवेज् विमान-अपहरणस्य समाधानं सीरिया-देशे कृतम्।१९९० - मिखाइल-गोर्बाचेवः सोवियत-सङ्घस्य प्रथमः अन्तिमश्च राष्ट्रपति अभवत्।१९९४ - भारतसहितैः १०९ देशैः ‘गैट’ सन्धि: स्वीकृता।१९९९ - बेनजीर-भुट्टो तथा आसिफ-अली-जरदारी इत्येतयोः कारावास-दण्डः घोषितः।२००३ - ब्रिटेन-देशे आयरिश-रिपब्लिकन-आर्मी अस्त्र-त्यागं कर्तुं निर्णीतवती।२००४ - फ्रांस-देशे धार्मिक-चिह्न-निषेध-विधिः पारितः।२०१० - भारतनिर्मितस्य क्रायोजेनिक-रॉकेट-प्रक्षेपणं असफलम् अभवत्।
जन्म
१४६९ - गुरु-नानक-देवः, दार्शनिक:, गृहस्थ:, धर्मसुधारक:।१५६३ - गुरु-अर्जन-देवः, सिक्खानां पंचम: गुरु:।१८६५ - अयोध्यासिंह-उपाध्यायः, खडी-प्रथमकाव्यकार:।१९६० - नरोत्तम-मिश्रः, मध्यप्रदेशे भाजपा-नेता१९९२ - वन्दना-कटारिया, भारतीय-हाकी-क्रीडिका
निधनम्
१९८१ - दरोगा-प्रसाद-रायः, कांग्रेसनेता, स्वतन्त्रतासेनानी१९८५ - शम्भुनाथ-डे, हैजारोगस्य शोधकर्ता-भारतीयवैज्ञानिक:
महत्त्वपूर्ण-अवसराः
रेल-सप्ताहःअग्निशमन-सप्ताहः
हिन्दुस्थान समाचार / अंशु गुप्ता