काठमाण्डूनगरम्, १४ अप्रैलमासः (हि.स.)। नेपाल-सर्वकारेण देशं ‘बफर-स्टेट्’ इत्यस्मात् ‘वाइब्रेंट्-ब्रिज्’ इति रूपेण रूपान्तरयितुं कूटनीतिः विदेश-सम्बन्धाश्च विषयीकृत्य राष्ट्रीय-प्रतिबद्धतायाः मसौदः प्रस्तुतः। अयं मसौदः संसदि प्रतिनिधित्वं कुर्वतां षट्-राजनैतिक-दलानां घोषणा-पत्राणां संयोजनेन निर्मितः, यस्मिन् त्रिपक्षीय-आर्थिक-सहभागिता तथा संयोजकता (कनेक्टिविटी) माध्यमेन राष्ट्रीय-हितस्य संरक्षणं निर्दिष्टम्।

मसौदेन उक्तं यत् नेपालस्य सार्वभौमत्वं राष्ट्रीय-हितं च सर्वोपरि स्थाप्य देशः ‘बफर-स्टेट्’ इत्यस्मात् ‘वाइब्रेंट्-ब्रिज्’ इति रूपेण परिवर्तितः भविष्यति। परिवर्तमाने वैश्विक-भूराजनीतिक-परिदृश्ये तथा समीपस्थ-शक्तिनाम् उदये सन्तुलितां गतिशीलां च कूटनीतिम् अवलम्ब्य विकास-अवसराः उपयुज्यन्ते।

अस्मिन् मसौदे कूटनीतिक-अभियानानां कार्य-उत्तरदायित्वयोः मूल्याङ्कनार्थं वैज्ञानिक-‘परफॉर्मेन्स्-ऑडिट्’-प्रणाल्याः प्रवर्तनम् अपि प्रस्तावितम्। नेपालः कस्यापि सैन्य-संघटनस्य, अस्त्र-स्पर्धायाः युद्धस्य च विरोधं कुर्वन् सर्वैः देशैः सह समदूरी-समनिकटता-नीतिं अनुसरिष्यति इति अपि स्पष्टम्।

मसौदानुसारं समग्र-कूटनीत्याः केन्द्रे ‘नेपाल-प्रथमः, नेपाली-प्रथमः’ इति सिद्धान्तः स्थाप्यते। आर्थिक-कूटनीत्याः प्रवर्धनम्, ‘सगरमाथा-संवादः’ इत्यादि कार्यक्रमाणां निरन्तरता च सुनिश्चितीक्रियते। जलवायु-परिवर्तनम्, हिमालय-संरक्षणम्, पर्वतीय-विषयाः तथा भू-परिवेष्ठित-देशानां सामूहिक-हितेषु अन्ताराष्ट्रिय-मञ्चेषु नेपालस्य स्वरः सशक्ततया प्रस्तूयते इति अपि उक्तम्।

हिन्दुस्थान समाचार / अंशु गुप्ता