नवदिल्ली, १५ अप्रैलमासः (हि.स.)। उपराष्ट्रपतिना सी.पी.राधाकृष्णनेन उक्तं यत् कृत्रिम-बुद्धिमत्ता (एआई) केवलं प्रौद्योगिकी-क्रान्तिः न, अपितु “मानवीय-क्रान्तिः” अस्ति, या सुशासनस्य समावेशी-समाज-निर्माणस्य च कृते उत्तरदायित्वेन दूरदृष्ट्या च स्वीकरणीया।

भारतीय-लोक-प्रशासन-संस्थाने (आईआईपीए) ७२तम-स्थापना-दिवस-समारोहे मुख्यातिथित्वेन सम्बोधयन् तेन ‘सुशासनाय एआई’ इति विषयकं व्याख्यानम् अपि प्रदत्तम्। तेन प्रथम-राष्ट्रपतिम् डॉ.राजेन्द्र-प्रसादम् प्रति श्रद्धाञ्जलिः अर्पिता, तस्य जीवनं सरलता, सत्यता, लोक-सेवा च मूल्यानां प्रतीकः इति उक्तम्।

तेन उक्तं यत् विश्वम् अद्य एआई-युगे प्रविष्टम्, यत्र यन्त्राणि अधीयन्ते, प्रणालीः चिन्तयितुं आरभन्ते च। एआई शासनं अधिकं तीव्रं, पारदर्शकं, उत्तरदायी च करोति, योजनानां लाभं अन्तिम-जनपर्यन्तं प्रापयितुं सहायकरूपेण कार्यं करोति।

तेन अपि उक्तं यत् २०४७ पर्यन्तं विकसित-भारत-लक्ष्यस्य सिद्धौ एआई महत्त्वपूर्णां भूमिकां निर्वहिष्यति। ‘भाषिणी’ इत्यादि एआई-आधारित-मञ्चानां माध्यमेन भाषिक-बाधाः अपि निवार्यन्ते। स्वास्थ्य-क्षेत्रे अपि एआई-प्रयोगेन ‘ई-संजीवनी’ इत्यादि माध्यमैः दूरस्थ-प्रदेशेषु सेवाः प्रदीयन्ते।

उपराष्ट्रपतिना युवभ्यः एआई-प्रौद्योगिकी-स्वीकाराय आह्वानं कृतम्, तथापि नैतिकता, पारदर्शिता, उत्तरदायित्वं च अनिवार्यं भवेत् इति अपि सूचितम्। तेन उक्तं यत् एआई समाजं अधिकं न्यायपूर्णं, समावेशी, संवेदनशीलं च कर्तुं प्रयोजनीयम्।

अस्मिन् अवसरे केन्द्रीय-मन्त्री डॉ. जितेन्द्रसिंहः, आईआईपीए-महानिदेशकः डॉ.सुरेन्द्रकुमार-बागडे, अन्ये विशिष्ट-अतिथयः, संकाय-सदस्याः प्रतिभागिनः च उपस्थिताः आसन्।

हिन्दुस्थान समाचार / अंशु गुप्ता