कलायाः कश्चित् शॉर्टकट न, साधनया एव संवृणुते स्वरः - मनोजगुप्ता
--गायक मनोज गुप्ता युवभ्यः दत्तं सफलतायाः सूत्रम् प्रयागराजः, 18 अप्रैलमासः (हि.स)। ‘‘मनोज गुप्ता-महाशयेन उक्तं यत् “सुर-साधनायाः कृते निरन्तरता एव एकः मन्त्रः अस्ति। यद्यपि केवलं पञ्चदश-मिनिट-पर्यन्तं भवेत्, तथापि प्रतिदिनं रियाजः करणीयः। राग-ताल
सम्बोधित करते मनोज गुप्ता


--गायक मनोज गुप्ता युवभ्यः दत्तं सफलतायाः सूत्रम्

प्रयागराजः, 18 अप्रैलमासः (हि.स)। ‘‘मनोज गुप्ता-महाशयेन उक्तं यत् “सुर-साधनायाः कृते निरन्तरता एव एकः मन्त्रः अस्ति। यद्यपि केवलं पञ्चदश-मिनिट-पर्यन्तं भवेत्, तथापि प्रतिदिनं रियाजः करणीयः। राग-तालयोः मूलाधारं विना सङ्गीतस्य रचना स्थिरा न भवति।” इति। एताः वाण्यः तेन शनिवासरे संगीत नाटक अकादमी-पुरस्काराय चयनितेन प्रसिद्ध-गायकेन उक्ताः।

उत्तर मध्य क्षेत्र सांस्कृतिक केंद्र, संस्कृति-मन्त्रालयस्य अधीनतया आयोजिते “विमर्श”-कार्यक्रमे मुख्य-वक्तारूपेण भाषमाणः सः स्वस्य अष्टात्रिंशत्-वर्षीयां सङ्गीत-यात्रायाः अनुभवान् अपि साझा कृतवान्।

सः अवदत् यत् तस्य सुगम-सङ्गीत-यात्रा प्रयागराज-नगरस्य गङ्गा-जमुनी-संस्कृतेः आरभ्य राष्ट्रस्य विविध-मञ्चान् प्रति प्रवृत्ता। प्रारम्भिक-रियाज-कालस्य तथा गुरु-शिष्य-परम्परायाः महत्त्वं स्मृत्वा सः भावुकान् संस्मरणान् अपि कथितवान्। तेन उक्तं यत् कलाकारस्य कृते श्रोतारः एव वास्तविकाः पारखिनः भवन्ति, प्रत्येकं मञ्चं च शिक्षणस्य अवसरः अस्ति।

युवजनान् प्रति सः मौलिकतायाः उपदेशं दत्त्वा अवदत् यत् स्वभूमेः भाषायाः च लोकगीताः भजनानि च गेयाः, यतः मौलिकता तस्मात् एव उत्पद्यते। सः युवान् प्रति परामर्शं दत्तवान् यत् महान् कलाकारान् श्रोतुं अभ्यासः कर्तव्यः, यतः श्रवणेन एव स्वरः बोधः च विकसितौ भवतः।

अधुनिक-युगस्य आव्हानेषु सः स्पष्टतया अवदत्—“अद्यतन-युवपीढी दूरभाषस्य आभासी-जगतः किञ्चित् कालं निष्कास्य सुर-साधनायै दातव्यः, यतः कला-क्षेत्रे कश्चित् लघु-पन्थाः (शॉर्टकट्) न सन्ति।” इति।

पुरस्कारेभ्यः अपि अधिकं शिष्यस्य लग्नतां महत्त्वपूर्णां मन्यमानः सः भावुकतया उक्तवान्—“मम कृते वास्तविकः पुरस्कारः सः न यः मञ्चे सम्मानरूपेण लभ्यते, किन्तु यदा कश्चन युवकः मम प्रेरणया तानपुरं गृह्णाति, तदा एव सः मम श्रेष्ठः पुरस्कारः भवति।” इति।

कार्यक्रमे सूत्रधारः राजकुमार तेन सह संवादं कृत्वा सङ्गीतस्य सूक्ष्मताः अपि प्रकाशितवान्। अन्ते प्रश्नोत्तर-सत्रे युवानः गायन-व्यवसाय-सम्बद्धान् प्रश्नान् अपृच्छन्। अस्मिन् अवसरे केन्द्र-निदेशकः सुदेश शर्मा मुख्य-वक्तारं वृक्ष-रोपणेन अंगवस्त्र-समर्पणेन च सम्मानितवान्।

---------------

हिन्दुस्थान समाचार