नवदिल्ली-नगरम्, १८ अप्रैलमासः (हि.स.)। लोकसभायां महिला-आरक्षणेन सम्बद्धस्य संवैधानिक-संशोधन-विधेयकस्य पारितं न जातम् इति विषये केन्द्रीय-संसदीय-कार्य-मन्त्री किरेन-रिजिजू शनिवासरे उक्तवान् यत् एतत् सरकारस्य विफलता-रूपेण न द्रष्टव्यम्। तेन विपक्षम्, विशेषतः कांग्रेस-दलम्, आरोपितम् यत् तेषां असहकारणेन एतत् महत्त्वपूर्णं विधेयकं पारितं न अभवत्।

वित्तविवरण-सत्रस्य समापनानन्तरम् अत्र आयोजिते संवाददाता-सम्मेलने रिजिजू उक्तवान् यत् एतत् देशस्य महिलाभ्यः “महान् अन्यायः” अस्ति। तेन आरोपितम् यत् विपक्ष-दलानि राजनैतिक-स्वार्थात् प्रेरितानि सन्ति, येन महिला-आरक्षणवत् महत्त्वपूर्णः विषयः विफलः कृतः। सः उक्तवान् यत् संवैधानिक-संशोधनार्थम् अपेक्षितं द्वि-तृतीयांश-बहुमतं न लब्धम्, अतः विधेयकं पारितं न जातम्, यद्यपि सर््कारः तस्य पारणाय पूर्णतया प्रतिबद्धा आसीत्।

रिजिजू कांग्रेस-दलं प्रति महिला-विरोधी-मानसिकतायाः आरोपं कृत्वा उक्तवान् यत् महिलाभ्यः लोकसभायां राज्य-विधानसभासु च आरक्षणं दातुं लोकतन्त्रस्य सुदृढीकरणस्य दिशि आवश्यकः उपायः आसीत्। अस्य विधेयकस्य विरोधः महिलानां राजनैतिक-सहभागितां सशक्तीकरणं च प्रति विरोधः अस्ति।

केन्द्रीय-मन्त्री उक्तवान् यत् देशस्य महिलाः एतत् सम्पूर्णं घटनाक्रमं सम्यक् अवगच्छन्ति, समये आगते तस्य उत्तरं दास्यन्ति। तेन दावीकृतम् यत् विपक्षः अस्य स्व-रुखस्य कारणेन महिलानां रोषं समक्षं कर्तुं बाध्यः भविष्यति।

रिजिजू कांग्रेस-नेता राहुल-गान्धी इत्यस्य कथित-वक्तव्यस्य विषये प्रतिक्रियाम् अदात्, उक्तवान् च यत् महिलाभ्यः अधिकार-प्रदानं कथं असंवैधानिकम् अथवा अलोकतान्त्रिकम् भवितुं शक्नोति, एतत् अवगन्तुं कठिनम् अस्ति। तेन विपक्षः आरोपितः यत् ते संवादस्य स्थाने केवलं औपचारिकतां निर्वहन्ति तथा महत्त्वपूर्णेषु विषयेषु सहयोगं कर्तुं परिहरन्ति।

वित्तविवरण-सत्रस्य विषये भाषमाणः रिजिजू तत् समग्रतया सफलम् इति उक्तवान्। तेन उक्तं यत् अधिकांशः सरकारी-कार्यक्रमः सुचारु-रूपेण सम्पन्नः, यद्यपि महिला-आरक्षण-विधेयकस्य अपारितत्वं महत्त्वपूर्णा न्यूनता आसीत्। तेन सह एतत् अपि उक्तम् यत् सर्वकारेण वामपन्थी-उग्रवादस्य समापन-दिशि उल्लेखनीया प्रगति कृताऽस्ति।

अन्ते रिजिजू पुनरुक्तवान् यत् सर्वकारः महिलानां अधिकार-सुनिश्चित्यर्थं अग्रिमेषु अपि प्रयत्नान् निरन्तरं करिष्यति तथा भविष्ये अस्य विधेयकस्य पारणाय सर्वे सम्भवाः उपायाः स्वीकरिष्यन्ते। महिला-सशक्तीकरणं सर्वकारस्य प्राथमिकतासु अन्तर्भवति, तच्च कस्यापि मूल्यम् अपि अतिक्रम्य अग्रे नीयते इति।

हिन्दुस्थान समाचार / अंशु गुप्ता