Enter your Email Address to subscribe to our newsletters
२१ एप्रिल् १५२६ तमे वर्षे प्रथमं पानीपत् युद्धं भारतीयइतिहासे निर्णायकघटना रूपेण अभिलेखितम्। अस्मिन् युद्धे काबुलदेशस्य शासकः जहीरूद्दीन मोहम्मद बाबर तथा दिल्लीसुल्तानतस्य सुल्तानः इब्राहिम लोदी आमने साम्ने स्थितवन्तौ।
युद्धे बाबरस्य सेना संख्यया अल्पा आसीत्, किन्तु तस्य रणनीतिः तथा आधुनिकायुधप्रयोगः तस्मै अग्रता प्रदत्तवान्। बाबरेण प्रथमवारं भारतीययुद्धभूमौ तोपानां संगठितसैनिकरणनीतेः च प्रभावी उपयोगः कृतः। विपरीते, इब्राहिम लोदीस्य सेना पारम्परिकरीत्या युद्धं कृतवती, यत्र गजसेनायाः तथा बहुसंख्यायाः अधिकनिर्भरता आसीत्।
बाबरस्य योजनाबद्धरणनीतिः, विशेषतः तोपप्रयोगः तथा सैनिकानां उत्तमतैनाती, लोदीस्य विशालसेनां दुर्बलां कृतवती। भीषणे संघर्षे इब्राहिम लोदी निधनं प्राप्तवान्, येन तस्य सेनायाः मनोबलं भग्नम्, तथा युद्धस्य दिशा पूर्णतः बाबरस्य पक्षे अभवत्।
अस्य विजयेन बाबरेण भारते मुगलसाम्राज्यस्य आधारः स्थापितः, यत् अनन्तरं विशालसाम्राज्यरूपेण विकसितम्। प्रथमं पानीपत् युद्धं भारतीयइतिहासे महत्त्वपूर्णः परिवर्तनबिन्दुः मन्यते, येन केवलं सत्तापरिवर्तनं न जातम्, अपि तु युद्धतन्त्रेषु तथा रणनीतिषु अपि परिवर्तनस्य आरम्भः अभवत्।
---
महत्त्वपूर्णाः घटनाक्रमाः
१४५१ — लोदीवंशस्य संस्थापकः बहलोलखान लोदी दिल्लीस्य शासकः अभवत्।
१५२६ — बाबर तथा इब्राहिम लोदीयोः मध्ये पानीपत् प्रथमयुद्धे इब्राहिम लोदी हतः, भारते मुगलशासनस्य आधारः स्थापितः।
१८९५ — अमेरिकादेशे प्रथमः चलचित्रप्रदर्शकः पैनटॉप्टिकॉन प्रदर्शितः।
१९४१ — यूनानदेशः नाजी जर्मनीसमक्षं आत्मसमर्पणं कृतवान्।
१९४५ — द्वितीयविश्वयुद्धकाले सोवियतसेनया जर्मनीदेशस्य बर्लिननगरस्य बहिःप्रदेशेषु अधिकारः कृतः।
१९६० — ब्रासीलिया नगरं ब्राजीलदेशस्य राजधानी कृतम्।
१९७५ — दक्षिणवियतनामदेशस्य राष्ट्रपतिः त्यागपत्रं दत्तवान्।
१९७७ — जियाउर्रहमान बांग्लादेशदेशस्य राष्ट्रपतिः नियुक्तः।
१९८७ — श्रीलंकादेशस्य कोलम्बोनगरे बमविस्फोटे शताधिकजनाः मृताः।
१९८९ — चीनदेशस्य थ्येनआनमेनचत्वरे छात्राणां विशालप्रदर्शनम्।
१९९६ — भारतीयवायुसेनायाः संजय थापरः पैराशूटेन उत्तरध्रुवे अवतीर्णः।
२००१ — बांग्लादेशे भारतीयसैनिकानां नृशंसहत्यायां भारतदेशेन कडं विरोधः व्यक्तः।
२००२ — संयुक्तराज्येन एलटीटीई विषये प्रतिबन्धो न निवर्तितः।
२००३ — भारते अमेरिकादेशस्य राजदूतः राबर्ट ब्लैकविल पदात् त्यागपत्रं दत्तवान्।
२००४ — बसरा नगरे क्षेपणास्त्राक्रमणे ६८ जनाः मृताः।
२००६ — नेपालदेशस्य नरेशः निर्वाचितसरकाराय सत्ता समर्पणस्य घोषणा कृतवान्।
२००७ — ब्रायन लारा एकदिवसीयक्रिकेटात् संन्यासं घोषितवान्।
२००८ — भारतब्रिटेननौसेनयोः मध्ये तृतीयः संयुक्ताभ्यासः गोवानिकटे कोंकणप्रदेशे सम्पन्नः।
२००८ — भारतचीनदेशयोः मध्ये सहयोगवृद्धये चत्वारि सम्झौतानि स्वीकृतानि।
२००८ — उत्तरप्रदेशसरकारे सचिवालये परिवर्तनं कृत्वा नेतरामः प्रमुखसचिवः नियुक्तः।
२००८ — हीरोहोण्डा समूहः डेमलर एजी सह संयुक्तउद्यमं स्थापितवान्।
---
जन्मदिनानि
१८६४ — मैक्स वेबरः, प्रसिद्धः जर्मनदर्शनशास्त्री इतिहासकारश्च।
१८९१ — जेम्स ब्रेड टेलरः, भारतीय रिजर्व बैंकस्य उपगवर्नरः।
१८९५ — गबर सिंह नेगी, विक्टोरिया क्रॉस पुरस्कारप्राप्तः भारतीयसैनिकः।
१९१० — सदाशिव त्रिपाठी, भारतीयराजनीतिज्ञः।
१९२४ — कर्णी सिंहः, भारतस्य प्रथमः निशानेबाजः।
१९२६ — एलिजाबेथ द्वितीय, इंग्लैण्डदेशस्य महारानी।
१९४४ — एन. गोपालस्वामी, भारतस्य पूर्व मुख्यनिर्वाचनायुक्तः।
---
निधनानि
१९३८ — मोहम्मद इकबाल, सारे जहाँ से अच्छा इति गीतस्य रचयिता।
२०१३ — शकुन्तला देवी, प्रसिद्धा गणितज्ञा।
२०१५ — जानकी बल्लभ पटनायकः, भारतीयराजनीतिज्ञः।
२०२१ — मौलाना वहीदुद्दीन खानः, इस्लामिकविद्वान्।
२०२१ — शंख घोषः, प्रसिद्धः बाङ्ग्लाकविः।
---
महत्त्वपूर्णः अवसरः
भारतीय नागरिक सेवा दिवसः।
हिन्दुस्थान समाचार