भोपालम्, 27 अप्रैलमासः (हि.स.)।मध्यप्रदेशस्य मुख्यमन्त्रिणः डॉ. मोहन यादवस्य नेतृत्वे प्रदेशे पारम्परिकहस्तशिल्पस्य स्थानीयकलानां च राष्ट्रिय-अन्ताराष्ट्रियस्तरे परिचयं दातुं निरन्तरं प्रभावशालिनः प्रयासाः क्रियन्ते। अस्यैव क्रमस्य अन्तर्गतं प्रदेशस्य विशिष्टा “बाग् प्रिण्ट्” कला फ्रांसदेशस्य राजधानी पेरिसनगरे आयोजिते प्रतिष्ठिते मेले “फोयर डे पेरिस” इत्यस्मिन् प्रदर्शिता भविष्यति।

जनसम्पर्काधिकारी जूही श्रीवास्तवा सोमवासरे अवदत् यत् अयं मेला 30 एप्रिलतः 11 मईपर्यन्तं पेरिसनगरे पोर्टे डे वर्साय प्रदर्शनीकेन्द्रे आयोजितः भविष्यति। केन्द्रीयवस्त्रमन्त्रालयस्य विकासायुक्तस्य (हस्तशिल्प) कार्यालयेन देशव्यापिनः चयनितेषु पञ्चश्रेष्ठशिल्पकारेषु प्रदेशस्य राष्ट्रीयपुरस्कारप्राप्तः शिल्पकारः मोहम्मद बिलाल खत्री अपि समाविष्टः अस्ति। सः अस्मिन् मेलापके प्रदेशस्य “बाग् प्रिण्ट्” कलायाः प्रतिनिधित्वं कुर्वन् मास्टर क्राफ्ट्समैनरूपेण सहभागी भविष्यति। “बाग् प्रिण्ट्” हस्तशिल्पं भौगोलिकसंकेतस्य (GI) अन्तर्गतं संरक्षितम् अस्ति।

सा अवदत् यत् अस्मिन् अन्ताराष्ट्रियमेले बिलाल खत्री “बाग् प्रिण्ट्” कलायाः सजीवप्रदर्शनं करिष्यति। पारम्परिकप्राकृतिकवर्णैः नक्काशीकृतकाष्ठखण्डैः हस्तनिर्मितप्रक्रियाभिश्च वस्त्रेषु उद्भवन्ति कलाकृतयः अन्तर्राष्ट्रीयदर्शकैः प्रत्यक्षं द्रष्टुं शक्यन्ते। एतत् भारतीयहस्तशिल्पस्य गाम्भीर्यं सौन्दर्यं च अवगन्तुं अद्वितीयं अवसरं दास्यति।

जनसम्पर्काधिकारी उक्तवती यत् अस्य विशेषप्रदर्शनस्य कृते निर्मितेषु डिजाइनेषु भारतीयपारम्परिकशिल्पस्य आधुनिकवैश्विकसौन्दर्यबोधेन सह समन्वयः कृतः अस्ति। यूरोपीयबाजारस्य रुचिं मनसि निधाय निर्मिताः एताः कृतयः “बाग् प्रिण्ट्” कलायाः अन्तर्राष्ट्रीयस्तरे नूतनं परिचयं दास्यन्ति।

“बाग् प्रिण्ट्” कलायाः ऐतिहासिकसांस्कृतिकपृष्ठभूमिः— “बाग् प्रिण्ट्” मध्यप्रदेशस्य धारजिलान्तर्गतस्य बागप्रदेशस्य पारम्परिकहस्तमुद्रणकला अस्ति। बाग् एकं लघुजनजातीयनगरम् अस्ति, यत्र भील-भिलाला समुदायाः निवसन्ति, प्राचीनाः बाघगुहाः अपि सन्ति। अस्याः कलायाः परम्परा खत्रीसमुदायेन प्रायः चतुर्शतवर्षपूर्वं सिन्धप्रदेशस्य लरकाना क्षेत्रात् आगत्य स्थापिता इति मन्यते।

अस्मिन् शिल्पे सूती-रेशमीवस्त्राणि पारम्परिकप्राकृतिकप्रक्रियाभिः सज्जीकृतानि भवन्ति। लोहमिश्रणस्य संक्षारणं धवाडीपुष्पं मायरोबालनचूर्णं च, सह फिटकरी-एलिजारिनयोः उपयोगः क्रियते। कुशलशिल्पिभिः काष्ठखण्डैः नक्काशीकृतैः डिजाइना निर्मीयन्ते, ततः हस्तेन पूर्यन्ते। सिद्धानि वस्त्राणि प्रवहन्मध्ये जले धौत्वा सूर्यतापे शोष्यन्ते, येन तेषां विशेषः समापनरूपः लभ्यते। “बाग् प्रिण्ट्” कलायां रक्त-कृष्णवर्णयोः ज्यामितीय-पुष्पीयालंकाराः प्रमुखाः भवन्ति।----------------

हिन्दुस्थान समाचार