नवदिल्ली, ०३ अप्रैलमासः (हि.स.)। लोकसभा-अध्यक्षः ओम-बिरला शुक्रवासरे जनगणना-२०२७ अन्तर्गतं स्व-गणना-अभियाने सहभागी भूत्वा स्व-परिवारस्य विवरणं अन्तर्जाल-पटले अभिलेखितवान्। तेन ‘एक्स’ इत्यत्र सामाजिक-माध्यमे एतस्य सूचना प्रदत्ता तथा नागरिकान् अपि अस्मिन् राष्ट्रीय-अभियाने सक्रिय-सहभागितां कर्तुम् आह्वानं कृतम्।

बिरला उक्तवान् यत् जनगणना-२०२७ प्रथम-चरणस्य आरम्भः जातः, तथा तेन दिल्लीनगरे स्थिते स्व-आवासे स्व-गणना-प्रक्रिया पूर्णा कृता। एतत् “नव-युगस्य आरम्भः” इति निर्दिश्य सः अवदत् यत् प्रथमवारं जनगणना पूर्णतया डिजिटल-माध्यमेन सञ्चाल्यते, येन नागरिकेभ्यः स्वयमेव स्व-परिवारस्य विवरणं अभिलेखितुं सौविध्यं प्रदत्तम्। एषा प्रक्रिया सुरक्षिता सुविधाजनका च इति तेन उक्तम्।

उल्लेखनीयं यत् देशे जनगणना-२०२७ औपचारिकतया १ अप्रैल २०२६ तः आरब्धा। अस्य अभियानस्य शुभारम्भः राष्ट्रपतिः द्रौपदी-मुर्मु स्व-गणनां कृत्वा अकरोत्। अनन्तरं उपराष्ट्रपतिः सी.पी.-राधाकृष्णन्, प्रधानमन्त्री नरेन्द्र-मोदी तथा गृहमन्त्री अमित-शाहः अपि अन्तर्जाल-माध्यमेन स्व-स्व-गणनां पूर्णं कृतवन्तः।

केन्द्रीय-सर्वकारेण अस्यां वार्तायां जनगणना पूर्णतया डिजिटल-रूपेण सञ्चालयितुं निर्णयः कृतः। नागरिकाः आधिकारिक-पटल-माध्यमेन स्वयमेव स्व-दत्तांशं अभिलेखितुं शक्नुवन्ति। स्व-गणनायाः कृते भिन्नेषु राज्येषु केन्द्रशासित-प्रदेशेषु च पृथक् समयावधिः निर्धारिताऽस्ति।

गृह-मन्त्रालयस्य अनुसारं जनगणना-२०२७ प्रथम-चरणं ‘गृह-सूचीकरणं गृह-गणना च’ इति १ अप्रैलतः ३० सितम्बर २०२६ पर्यन्तं भविष्यति। अस्मिन् काले गृहेषु स्थितिः, उपलब्ध-सुविधाः, परिसम्पत्तयः, आधारभूत-संरचना च सम्बन्धिनः ३३ प्रश्नाः पृच्छ्यन्ते। प्रारम्भिक-चरणे स्व-गणना-सुविधा अष्टसु राज्येषु केन्द्रशासित-प्रदेशेषु च आरब्धा, येषु अण्डमान-निकोबार-द्वीप-समूहः, गोवा-कर्नाटक-लक्षद्वीप-मिजोरम्-ओडिशा-सिक्किम-दिल्ली-स्थित-नवदिल्ली-नगरपालिका-परिषद्, दिल्ली-छावनी-परिषद् क्षेत्राणि अन्तर्भवन्ति।

सर्वकारस्य अनुसारं एषा वेब-आधारित-प्रणाली षोडश-क्षेत्रीय-भाषासु उपलब्धा अस्ति। अस्याम् उच्च-स्तरीय-सुरक्षा-उपायाः, एन्क्रिप्शन-प्रणाली, बहुस्तरीय-प्रमाणीकरणं च समाविष्टम्। स्व-गणना-समाप्तेः अनन्तरं नागरिकेभ्यः अद्वितीय-परिचय-संख्या प्रदीयते, या सत्यापन-काले उपयुज्यते। डिजिटल-सुविधा विद्यमानापि परम्परागत-प्रक्रिया अपि प्रवर्तिष्यते, यस्यान्तर्गतं कर्मकराः गृहे-गृहे गत्वा विवरणं सङ्ग्रहीष्यन्ति। स्व-गणनायाः कृते गृह-सर्वेक्षणात् पूर्वं पञ्चदश-दिनात्मकः अतिरिक्त-कालः अपि प्रदत्तः अस्ति।

हिन्दुस्थान समाचार / अंशु गुप्ता