रायपुर-नगरम्, ३० अप्रैलमासः (हि.स.)। छत्तीसगढ-राज्यस्य ग्रामीण-आजीविका-अभियानस्य ‘बिहान’-योजना ग्रामीण-स्त्रीणां जीवने व्यापक-परिवर्तनस्य साधनं भवति। अस्याः योजनायाः प्रभावी-क्रियान्वयनेन प्रदेशे सर्वत्र महिलाः न केवलं आत्मनिर्भराः भवन्ति, अपितु स्व-रोजगारस्य माध्यमेन अन्येषां कृते अपि रोजगार-अवसरान् सृजन्ति। सरगुजा-जनपदस्य धनेश्वरी-साहू तथा भगवती-सिंह प्रेरणादायक-उदाहरणे स्तः, याभ्यां स्व-परिश्रमस्य तथा योजनायाः साहाय्येन सफलतायाः नूतनम् उदाहरणं स्थापितम्।

कृषेः आरभ्य उद्यमपर्यन्तम् — धनेश्वरी रोजगार-प्रदात्री जाता

सरगुजा-जनपदस्य लखनपुर-विकासखण्डस्य गुमगराकला-ग्रामस्य धनेश्वरी-साहू ‘जय-सन्तोषी-माता स्व-सहायता-समूह’ इत्यनेन सह सम्बद्धा भूत्वा स्वजीवने नूतनां दिशां प्राप्तवती। समूहात् प्राप्तेन एक-लक्ष-रूप्यक-ऋणेन सा एकस्मिन् एकर-परिमिते क्षेत्रे आधुनिक-पद्धत्या खीरा-शस्यस्य कृषिं आरब्धवती। तस्याः परिश्रमस्य तकनीकी-मार्गदर्शनस्य च परिणामरूपेण उत्तमा उत्पादकता प्राप्ता, या सा अम्बिकापुर-विपणौ विक्रयित्वा उत्तमम् आयम् अर्जयति।

अद्य धनेश्वरी स्वपरिवारस्य आर्थिक-स्थितिं सुदृढां करोति एव, अपि च स्वक्षेत्रे द्वौ चत्वारः वा स्थानीय-श्रमिकान् रोजगारं ददाति। अस्याः प्रयासः तां सफलां महिला-उद्यमिनीं रोजगार-प्रदात्रीं च कृतवान्।

बहुविध-आजीविकया ‘लखपति-दीदी’ जाता भगवती

ग्राम-पञ्चायत-गुमगरा-खुर्दस्य भगवती-सिंहः ‘रेखा-महिला स्व-सहायता-समूहः’ इत्यनेन सह सम्बद्धा भूत्वा आत्मनिर्भरता-पथम् अनुसृतवती। प्रारम्भे पञ्चदश-सहस्र-रूप्यकैः साहाय्येन सा शाक-भाजी-कृषिं आरब्धवती, अनन्तरं त्रिंशत्-सहस्र-रूप्यक-निवेशेन इष्टिका-निर्माण-कार्यं प्रारब्धवती। तया प्रायः पञ्चाशत्-सहस्र-संख्यकाः इष्टिकाः निर्मिताः, येन उत्तमः लाभः प्राप्तः।

ततः अनन्तरं भगवती पञ्चाशत्-सहस्र-रूप्यकं बाङ्क-ऋणं गृहीत्वा खाद्यवस्तु-आपणं वस्त्र-आपणं च आरब्धवती। विविध-आय-स्रोतसां कारणेन तस्याः आर्थिक-स्थितिः सुदृढा जाता, सा च ‘लखपति-दीदी’ इति प्रसिद्धा अभवत्। अद्य सा स्वपरिवारस्य कृते पक्क-गृहं निर्मापितवती तथा बालकेभ्यः उत्तम-शिक्षां ददाति।

बिहान-योजनया आत्मविश्वासः सम्मानश्च लभ्यते

उभे अपि स्त्रियौ उक्तवत्यौ यत् ‘बिहान’-योजनया ताभ्यां न केवलं आर्थिक-सहाय्यं प्राप्तम्, अपि तु आत्मविश्वासः समाजे प्रतिष्ठा च लब्धा। ते स्वस्य सफलतायाः श्रेयः प्रधानमन्त्रिणः श्री-नरेन्द्र-मोदी तथा मुख्यमन्त्रिणः श्री-विष्णुदेव-साय इत्ययोः नेतृत्वे सञ्चालिताभ्यः योजनाभ्यः ददतः कृतज्ञतां व्यक्तवन्त्यौ।

प्रदेशे ‘बिहान’-योजनया सहस्रशः महिलाः अद्य स्व-रोजगारेण सम्बद्धाः सन्तः आत्मनिर्भराः भवन्ति तथा विकसित-छत्तीसगढ-निर्माणे महत्त्वपूर्णां भूमिकां निर्वहन्ति।

हिन्दुस्थान समाचार / अंशु गुप्ता