Enter your Email Address to subscribe to our newsletters
झाँसीनगरम्, ३० अप्रैलमासः (हि.स.)। उत्तर-प्रदेश-राज्यस्य झाँसी-जनपदस्य रानी-लक्ष्मीबाई-केन्द्रीय-कृषि-विश्वविद्यालयस्य पुष्प-विज्ञान-तथा-भू-दृश्य-निर्माण-विभागस्य वैज्ञानिकौ डॉ.प्रियंका-शर्मा तथा डॉ.नीरज-नेगी कृषकान् ग्रीष्मर्तौ पाटल-पुष्पस्य सफल-कृषि-कृते विशेष-सावधानतायाः पालनं कर्तुम् आह्वानं कृतवन्तौ।
तौ गुरुवासरे अवदताम् यत् ग्रीष्मर्तौ ३५-४५ अंश-सेल्सियस-पर्यन्तं गच्छन् तापमानं पाटल-वनस्पतीनां वृद्धिः तथा पुष्पाणां गुणवत्ताविषये प्रतिकूलं प्रभावं करोति। अतः सिंचन-प्रबन्धनं अत्यन्तं महत्त्वपूर्णं भवति। कृषकैः प्रातःकाले शीघ्रं वा सायंकाले स्वल्पं किन्तु नियमितं सिंचनं कर्तव्यम्। यत्र सम्भवम्, तत्र ड्रिप-सिंचन-पद्धतेः अवलम्बनेन मूल-प्रदेशे निरन्तरं आर्द्रता तिष्ठति, येन वनस्पतीनां विकासः उत्तमः भवति। जलाभावे कलिकाः शुष्यन्ति तथा पुष्पाणां आकारः लघुः भवति।
मृदायाः आर्द्रता-धारणाय तथा मूलानां शीतलतां रक्षितुं प्लास्टिक अथवा जैविक-उर्वरकस्य (यथा शुष्क-तृणं वा पुआलम्) उपयोगः लाभकारी भवति। पोषण-प्रबन्धनस्य अन्तर्गतं १०–१५ दिवसान्तराले १९:१९:१९ (१%) तथा सूक्ष्म-पोषक-तत्त्वानां पत्र-सिंचनं (फोलियर-स्प्रे) कर्तव्यम्। अनेन सह कैल्शियम-नाइट्रेट-इत्यस्य स्वल्प-सिंचनं पुष्पाणां गुणवत्ता-वृद्धौ सहायकं भवति।
वैज्ञानिकौ अवदताम् यत् शुष्क-पुष्पाणां नियमित-अपसारणम् आवश्यकम् अस्ति, येन नूतन-शाखानां विकासः भवति तथा पुष्प-संख्या वर्धते।
ग्रीष्मर्तौ थ्रिप्स तथा माइट्स इत्यादिनां कीटानां प्रकोपः अधिकः भवति। तेषां प्रबन्धनाय नीम्र-तैलम् (३–५ मिली प्रति लीटर-जलम्) अथवा अनुशंसित-कीटनाशकानां प्रातःकाले वा सायंकाले सिंचनं कर्तव्यम्। विशेषतया मध्याह्ने कदापि कस्यापि प्रकारस्य स्प्रे न कर्तव्यः।तौ कृषकान् उपदिशताम् यत् अत्यधिक-तापमाने सिंचनस्य आवृत्तिः वर्धनीया तथा सम्यक् प्रबन्धनं अवलम्बनीयम्। सम्यक् सिंचनम्, मल्चिंग, पोषणं तथा कीट-नियन्त्रणस्य माध्यमेन कृषकाः ग्रीष्मेऽपि पाटल-पुष्पस्य उच्च-गुणवत्ता तथा उत्तमं उत्पादनं प्राप्तुं शक्नुवन्ति।
हिन्दुस्थान समाचार / अंशु गुप्ता