नवदेहली, 14 मे-मासः। आयुष-मन्त्रालयस्य अधीनस्य डिजिटल-इण्डिया-भाषिणी-विभागस्य इलेक्ट्रानिक्स तथा सूचना-तन्त्रज्ञान-मन्त्रालयस्य च मध्ये गुरुवासरे सहमतिः इत्यस्य हस्ताक्षरम् अभवत्। उन्नत-आर्टिफिसियल-इन्टेलिजेन्स (ए.आई)-आधारित-भाषा-तन्त्रज्ञानस्य माध्यमेन विविध-भारतीय-भाषासु आयुष-ज्ञान-प्रणाल्याः द्रुत-अनुवादः प्रतिलिपिः च सहभागित्वस्य लक्ष्यम् अस्ति। एषः उपक्रमः भारतस्य राष्ट्रियभाषायाः डिजिटल-सार्वजनिकसंरचनायाः भाषा-मञ्चस्य आयुष-मन्त्रालयस्य विभिन्नेषु डिजिटल-मञ्चेषु सेवायां च एकीकरणाय कार्यं करिष्यति।

आयुष-मन्त्रालयस्य निर्देशकः डा.सुबोधकुमारः, डिजिटल-इण्डिया-भाषिणी-विभागस्य सि.ई.ओ. अमिताभनागः च अस्मिन् सन्धिपत्रे हस्ताक्षराणि कृतवन्तौ। अस्मिन् अवसरे सचिवः वैद्य-राजेश-कोटेचा, आयुष-मन्त्रालयस्य संयुक्तसचिवः डा.कविता-जैन च उपस्थिताः आसन्।

अस्मिन् अवसरे आयुष-मन्त्रालयस्य सचिवः वैद्य-राजेश-कोटेचा इत्येषः उक्तवान् यत् भारतस्य गहन-सांस्कृतिक-सभ्यता-परम्परा आयुष-चिकित्सा-प्रणाल्यां निहितम् अस्ति इति। सर्वसमावेशक-स्वास्थ्यसेवायाः, जनसम्पर्कस्य च कृते प्रत्येकस्यां भारतीयभाषायां एतत् प्राप्यमानं कर्तव्यम् अस्ति। सः अपि अवदत् यत् भाषिण्या सह एतत् सहयोगं आयुष-क्षेत्रे बहुभाषीय-क्षमतां सुदृढं करिष्यति तथा च भविष्ये सक्षमानां ए.आई-प्रणाल्याः विकासे साहाय्यं करिष्यति इति।

संयुक्तसचिवः डा.कविताजैनः अवदत् यत् मन्त्रालयः डिजिटलप्रौद्योगिकीनां माध्यमेन सेवानां व्याप्तिं गुणवत्तां च वर्धयितुं निरन्तरं कार्यं कुर्वन् अस्ति। सः विशेषतया वैद्य-रोगी-संवाद-आधारितं ए.आई.तन्त्रं अलिखत्, यत् विभिन्नभाषासु संवादं कृत्वा प्रिस्क्रिप्षन्स निर्मातुं शक्नोति। सः तत् मूलस्तरे स्वास्थ्यसेवायाः सुलभतायै परिवर्तनात्मकः उपक्रमः इति वर्णितवान्।

डिजिटल्-इण्डिया-भाषिणी-विभागस्य सि.ई.ओ. अमिताभ-नागः अवदत् यत् भाषा-समावेशक-ए.आई-प्रणालयः डिजिटल-सार्वजनिकसेवानां न्यायसङ्गत-प्रवेशं सुनिश्चेतुं अत्यन्तं महत्त्वपूर्णाः सन्ति इति। एतस्याः सहभागितायाः माध्यमेन, नागरिकाणां कृते तेषां इष्टभाषायां स्वास्थ्यसेवाः प्रदातुं दृढं बहुभाषिकं तथा ध्वनि-समर्थितं डिजिटल-स्वास्थ्य-पर्यावरणव्यवस्थां विकसयिष्यते।

अस्य उपक्रमस्य अन्तर्गतं, भाषिण्याः अनुवादः, भाषणं, ध्वनिप्रौद्योगिकी च आयुष-डिजिटल-मञ्चैः सह संयोजिताः भविष्यन्ति, येन नागरिक-संलग्नता, सेवा-प्राप्तिः च संवर्धिताः भविष्यन्ति।

विशेषतया, आयुष-मन्त्रालयः, आयुष-ग्रिड्-उपक्रमस्य माध्यमेन, स्वास्थ्यसेवा, क्षमता-निर्माणम्, अनुसंधानं, औषध-प्रशासनम् इत्यादिषु क्षेत्रेषु कार्यं कुर्वन् अस्ति। आयुष-ग्रिड् इत्यस्य अन्तर्गतं विकसितानि पटलानि, अप्लिकेषन्स, ए.आई-सक्षमानि समाधानानि च अधुना सर्वेषु 22 अनुसूचित-भारतीय-भाषासु उपलब्धुं योजितानि सन्ति येन सम्पूर्णे देशे तस्य व्याप्तिः उपयोगिता च वर्धेत।

अयं सहयोगः आयुष-ग्रिड-पटलम्, उपयोजनानि, ए.आई.उपकरणानि इत्यादिषु विविधासु आयुष-डिजिटल-उपायेषु भाषिणी-प्रौद्योगिकीनां एकीकरणं करिष्यति। आयुर्वेद-युनानी-सिद्धः, योग-प्राकृतिक-चिकित्सा, सोवा-रिग्पा, होमियोपेथि इत्यादिभिः सम्बद्धाः बहुभाषिक-शब्दावली, भाषा-दत्तांश-समुच्चयः, स्वास्थ्य-स्वास्थ्य-सम्प्रेषणार्थं सन्दर्भ-आधारित-ए.आई प्रतिरूपाणि च विकसयितुं अपि एतत् केन्द्रितम् भविष्यति।

Hindusthan Samachar / Divya Ranjan