लखनऊ-उत्तरप्रदेशस्य मुख्यमन्त्रिणो योगिनः आदित्यनाथस्य नेतृत्वे गोरक्षां ग्रामीण-अर्थव्यवस्थया, वैज्ञानिक-कृष्या, जीविकानां च सम्बद्धुं अन्यः महतः प्रयोगः भविष्यति। प्रथमवारं देशे कृषिकार्ये गोबरस्य, गोमूत्रस्य, सूक्ष्मजीवाणुसंशोधनस्य च आधारेण आनुवंशिक-अभियान्त्रिकी-तन्त्राणां उपयोगः भविष्यति। ऐऐटि. कानपुर-संस्थायाः संशोधकैः कृतस्य आविष्कारेण कृषिक्षेत्रे गो-आधारितस्य वंशवाही-क्रान्तेः कृते नूतनं क्षेत्रम् निर्मितम् अस्ति।

एतस्मात् तन्त्रस्य माध्यमेन उत्पादितं जैविकं खादं पारम्परिकस्य जैविकस्य खादस्य अपेक्षया 15 गुणा अधिकं प्रभावकं भविष्यति। न केवलं एतावत्, तस्य पोषणक्षमता प्रायः 5 गुणा अधिका भविष्यति, अपि च तस्य सज्जीकरणस्य समयः अपि 10 गुणा न्यूनीभवति।

कान्पुर्-ऐऐटि.-संस्थायाः संशोधकाः महत् आविष्कारं कृतवन्तः

ऐऐटि. कान्पुरस्य पी. एच्. डी. विद्वानेन अक्षय श्रीवास्तव इत्यनेन एतत् तन्त्रज्ञानं विकसितम् अस्ति। ते आनुवंशिक-अभियान्त्रिकी, एन्ज़ैम्-निष्कर्षणं, सूक्ष्मजैविक-पृथक्करणम्, गोबर-गोमूत्र-आधारित-प्राकृतिक-संसाधनैः सह बयोपालिमर्-विकासं च संयोजयित्वा उच्च-गुणवत्तायुक्तानि जैविक-प्राकृतिक-उर्वरकानि विकसितवन्तः।

संशोधकाः सस्य-विशिष्टं सूक्ष्मजीवाणु-सान्द्रं विकसितवन्तः, यस्य माध्यमेन केवलं 1 कि. ग्रा. सूक्ष्मजीवाणु-सान्द्रात् प्रायः 2000 कि. ग्रा. जैविक-उर्वरकं उत्पादयितुं शक्यते। इयं पद्धतिः मृत्तिकायाः उर्वरताम् अपि वर्धयिष्यति तथा च कृषि-व्ययं न्यूनीकर्तुं शक्नोति।

15 गुणा न्यूनपरिमाणं पर्याप्तं भविष्यति, व्ययः अपि न्यूनीभवति

प्रारम्भे 50 कि. ग्रा. जैविक-उर्वरक-सञ्चिकाः उत्पादयितुं योजना अस्ति। क्षेत्रेषु अस्य आवश्यकता प्रतिहेक्टेर् प्रायः 350 तः 400 कि. ग्रा. यावत् भवति इति ज्ञायते, यत् पारम्परिकस्य जैविकस्य खादस्य अपेक्षया अत्यन्तं न्यूनम् अस्ति। एतेन कृषकाणां परिवहनस्य, श्रमस्य, उपयोगस्य च व्ययः बहु न्यूनीभवति। तान्त्रिकदृष्ट्या निर्मितस्य अस्य उर्वरकस्य मूल्यं अपि न्यूनीभवति। अत्यन्तं महत्त्वपूर्णं यत्, भारतीय-कृषि-अनुसन्धान-परिषदेन 40 तः अधिकेषु गुणवत्तायाः पोषणस्य च मानदण्डेषु अस्य उत्पादस्य परीक्षणं प्रमाणीकरणं च कृतम् अस्ति।

गोबरस्य मूत्रस्य च वैज्ञानिक-उर्वरकस्य निर्माणम्

अयं उर्वरकः मुख्यतया गोमूत्रं, मूत्रं, कृषि-अपशिष्टं, प्राकृतिक-जैविक-स्रोतांभ्यः च सज्जीभवति। सूक्ष्मजैविकप्रक्रियेण तथा एन्ज़ैम्-निष्कर्षण-तन्त्रस्य साहाय्येन पोषकक्षमता बहुगुणिता वर्धिता अस्ति।

इदानीं गोबर-आधारित-जैविकग्यास्-उत्पादनार्थं अपि विशिष्टाः सूक्ष्मजीवाणु-तन्त्रिकाः प्रयुज्यन्ते। जैविकग्यास्-निर्माणेन अवशिष्टात् जैव-द्रव्यस्य अपशिष्टात् च केवलं 3 तः 4 दिवसेषु एव उच्च-गुणवत्तायुक्तानि जैविक-उर्वरकानि निर्मितानि भवन्ति। उत्तरप्रदेश-ग्रामीण-सेवा-आयोगस्य अध्यक्षः श्यामबिहारीगुप्तः वदति यत् यदि एतत् प्रतिरूपं बृहदाकारं सफलं भवति तर्हि उत्तरप्रदेशः देशस्य ग्राम-आधारित-वैज्ञानिक-कृष्याः जैविक-उर्वरक-तन्त्रज्ञानस्य च बृहत्तमं केन्द्रं भवितुम् अर्हति इति।

Hindusthan Samachar / Dheeraj Maithani