शिमला, 17मेमासः (हि.स.)। यदा हिमाचलप्रदेशः रविवासरे नगरीय-निकाय-निर्वाचनार्थं मतदानार्थं प्रस्थितः, तदा वृद्ध-मतदातारः लोकतन्त्रस्य अत्यन्तं भावपूर्णं प्रेरकं च चित्रं दृष्टवन्तः। केचन दण्डद्वयेन सह मतदानकेन्द्रं प्राप्तवन्तः, केचन वील्-चेर्-मध्ये उपविश्य मतदानार्थं आगताः। ज्वालयमानः सूर्यः, वर्धमानः उष्णः च सत्सु अपि वृद्धानां, महिलानां, युवानां च उत्साहः न न्यूनीत्। प्रातः प्रथमघण्टाद्वये प्रायः 15 प्रतिशतं मतदानम् अभिलिखितम् आसीत्, परन्तु यथा यथा दिनम् अगच्छत्, मतदानस्य गतिः वर्धिता तथा च प्रातः 11 वादने राज्ये प्रायः 35 प्रतिशतं मतदानम् अभिलिखितम्। परन्तु अनेकेभ्यः मतदानकेन्द्रात् प्रतिवेदनानि अद्यापि न आगच्छन्ति।

शिमला-मण्डलस्य रामपुर-बुशहर्-मण्डले प्रातः 11 वादने यावत् प्रायः 35 प्रतिशतं मतदानम् अभिलिखितम्। अत्र एन. सी. सी. कैडेट् इत्येतेषां वील् चेर्-द्वारा एकः भिन्नक्षमः मतदाता मतदानकेन्द्रं प्रति नीतः आसीत्। मतदानकेन्द्रात् बहिः दृश्यम् जनानां आकर्षणस्य केन्द्रम् आसीत्। नागर्-पञ्चायत्-चिर्गाव्-मध्ये प्रातः 11 वादने 47 प्रतिशतं मतदानम् अभिलिखितम्, यत् राज्ये सर्वाधिकम् आसीत्।

चिरगांव-नगरे 100 वर्षेभ्यः अधिकवयस्का कौल् दासी मतदानार्थं आगत्य मतदानं कृतवती। तस्मिन् एव समये, थियोगस्य मतदानकेंद्रस्य 1संख्यकस्य 85 वर्षीयः परमा नन्दः दण्डद्वयेन सह मतदानकेन्द्रं प्राप्नोत्। सुन्नी-मण्डलस्य प्रथम-विभागात् 85 वर्षीयः जितेन्द्रः अपि मतदानार्थं आगतः। चिर्गाव्-नगरे एकः वृद्धः मतदाता वील्-चेर्-द्वारा मतदानकेन्द्रं प्रति आगतः। एतेषां वृद्धानां मतदाताराणां उत्साहः मतदानकेन्द्रेषु उपस्थितान् युवान् अन्यान् च मतदातारान् अपि प्रेरयत्। वृद्धाः मतदातारः अपि अनेकेषु स्थानेषु जनैः स्वागताः अभवन्।

राज्यस्य विभिन्नेषु नगरेषु प्रातःकालात् महिलानां युवानां च दीर्घाः पङ्क्तिः दृश्यन्ते स्म। प्रथमवारं मतदानार्थं आगतवन्तः युवकाः अवदन् यत् ते स्वनगरस्य विकासाय, स्वच्छव्यवस्थायै, उत्तमनेतृत्वाय च मतदानं कुर्वन्ति इति। बहवः महिलाः स्वपरिवारेण सह मतदानकेन्द्रं प्राप्य स्वमतस्य प्रयोगं कृतवन्तः। सोलन्, रामपुर, सुजानपुर, नालागढ् इत्यादिषु अनेकेषु नगरेषु महिला-मतदातारः सक्रियरूपेण भागं गृहीतवन्तः।

नगरपरिषदः सुजानपुरे प्रातः 11 वादने 48 प्रतिशतं मतदानम् अभिलिखितम्। नालागढ्-नगरपरिषदः निर्वाचने प्रातः 11 वादने 37.66 प्रतिशतं मतदानम् अभिलिखितम्। नालागढ्-नगरस्य वार्ड-नं. 4 मैन् साहिब् वाला इत्यत्र सर्वाधिकं 47.11 प्रतिशतं मतदानम् अभिलिखितम्। आहत्य 6962 मतदातेषु 2622 जनाः अत्र स्वमतस्य प्रयोगम् अकुर्वन्। अधिकारिणां मते, महिलानां युवानां च मध्ये मतदानविषये अतीव उत्साहः आसीत्।

सोलन्-नगरनिगमस्य मतदानकेन्द्राणाम् बहिः अपि प्रातःकालात् दीर्घाः पङ्क्तिः दृश्यन्ते स्म। आहत्य 38 मतदानकेन्द्राणि स्थापितानि सन्ति, येषु 14 सम्पूर्णतया महिलाभिः सञ्चालिताः सन्ति। मतदातारः अवदन् यत् ते नगरस्य उत्तमस्य भविष्यस्य विकासस्य च कृते मतदानार्थं आगतवन्तः इति।

बिलासपुरमण्डलस्य विभिन्नेषु नगरीय-संस्थासु अपि मतदानं शान्तिपूर्वकम् अन्ववर्तत। प्रातः 9 वादने 18 वादने। नगरपरिषदः घुमर्विन् इत्यस्मिन् 16 तमे वर्षे 8 प्रतिशतं मतदानम् अभिलिखितम्। नगरपञ्चायत-तलाय् मध्ये 67 प्रतिशतं, 26। नगरपरिषदे 61 प्रतिशतं श्री नैना देवी जी तथा 15। नगरपरिषदः बिलासपुरे 89 प्रतिशतम्।

धर्मशाला, मण्डी, पालम्पूर्, सोलन् इत्येतेषु चतुर्णां नगरनिगमाणां सहितं 25 नगरपरिषदानां 22 नगरपञ्चायतानां च निर्वाचनं प्रचलति। आहत्य 449 विभागेषु 10 विभागेषु कौन्सिलर्-जनाः निर्विरोधरूपेण निर्वाचिताः सन्ति, 439 विभागेषु मतदानं प्रचलति। एतेषां स्थानानां कृते 1147 अभ्यर्थिनः स्पर्धायां सन्ति। भाजप-काङ्ग्रेस्-पक्षान् अतिरिच्य, बहुसङ्ख्यकाः स्वतन्त्र-अभ्यर्थिनः अपि स्पर्धायां सन्ति, येन बहूनां स्थानेषु स्पर्धां रोचकं भवति।

सम्पूर्णे राज्ये प्रायः 360,000 मतदातारः स्वमतदानस्य प्रयोगं करिष्यन्ति। एतेषु 1.8 लक्षतः अधिकाः पुरुषाः, प्रायः 1.79 लक्षाः महिलाः च सन्ति। 1808 निर्वाचकाः प्रथमवारं मतदानं कुर्वन्तः सन्ति। महिलानां कृते 196 विभागाः आरक्षितानि सन्ति।

राज्य-निर्वाचन-आयोगेन शान्तिपूर्ण-मतदानार्थं विस्तृत-सुरक्षा-व्यवस्था कृता अस्ति। सम्पूर्णे राज्ये 589 मतदानकेन्द्राणि स्थापितानि सन्ति तथा च 1170 आरक्षकाः 2340 मतदान-कर्मचारिभिः सह निर्वाचन-कर्तव्ये नियुक्ताः सन्ति। निर्वाचने प्रायः 1300 ई. वी. एम्-यन्त्राणि उपयुज्यन्ते। अपराह्णे 3 वादने यावत् मतदानं भविष्यति। नगरपरिषदानां, नगरपञ्चायतानां च मतानां गणना मतदानस्य समाप्तेः अनन्तरं आरभ्यते, नगरनिगमाणां परिणामानां घोषणा 31दिनांके मेमासीये भविष्यति।

गत-नगर-निकाय-निर्वाचने राज्ये प्रायः 73 प्रतिशतं मतदानम् अभिलिखितम्। अस्मिन् समये निर्वाचन-आयोगः गतनिर्वाचनात् अधिका मतदानस्य अपेक्षां करोति।

--------

Hindusthan Samachar / Dheeraj Maithani