नवदिल्ली, 17मेमासः सतीशन् दामोदर मेनन वडस्सेरी (वी. डी. सतीशनः) सोमवासरे केरलस्य नूतनमुख्यमन्त्रीरूपेण शपथं ग्रहीष्यति। एतेन राज्ये काङ्ग्रेस्-पक्षः पुनः सत्तां प्राप्नुयात् इति निश्चयः अस्ति। पूर्ववर्षे काङ्ग्रेस्-पक्षस्य ओमनचण्डी इत्येषः राज्यस्य मुख्यमन्त्री आसीत्। केन्द्रीय-क्रीडाङ्गणे शपथग्रहण-समारोहः भविष्यति।

राजधान्यां तिरुवनन्तपुरम्-नगरे समारोहस्य तयारीः अन्तिमस्तरे अस्ति। सम्पूर्णे मन्त्रिमण्डले वी. डी. सतीशन् वर्येण सह शपथग्रहणस्य सम्भावना वर्तते। युनैटेड्-डेमोक्राटिक्-फ़्रण्ट् (यू. डी. एफ़्.) इत्यस्य घटकानां मध्ये बहुधा मेलनं भवति स्म, यत्र विविधसहयोगीभ्यः मन्त्रालयानां वितरणस्य विषये, मन्त्रिणां सङ्ख्यायाः विषये च चर्चां भवति स्म।

शपथग्रहणसमारोहे प्रायः एकलक्षजनाः उपस्थिताः भविष्यन्ति इति अपेक्ष्यते। काङ्ग्रेस्-पक्षः अपि एतत् शक्तेः प्रमुख-राजनैतिक-प्रदर्शनरूपेण पश्यति। काङ्ग्रेस्-पक्षस्य अध्यक्षः मल्लिकार्जुन खर्गे, लोकसभायाः विपक्षनेता राहुलगान्धी, काङ्ग्रेस्-पक्षस्य सदस्या प्रियङ्कागान्धी वाद्रा च अस्मिन् कार्यक्रमे भागं ग्रहीष्यन्ति इति सम्भावना अस्ति। एतदतिरिच्य कर्णाटकस्य तेलङ्गाना-राज्यस्य च मुख्यमन्त्रिणः अपि अस्मिन् समारोहे उपस्थिताः भविष्यन्ति।

140 सदस्येषु केरल-विधानसभायां 102 स्थानानि जित्वा यू. डी. एफ़्. स्पष्ट-बहुमतम् अवाप्नोत्। काङ्ग्रेस्-पक्षः स्वयमेव 63 स्थानानि प्राप्नोत्। अयं परिणामः राज्यस्य पारम्परिकां राजनैतिकव्यवस्थां प्रतिबिम्बयति, यत्र यू. डी. एफ़्. तथा वाममोर्चा च प्रतिपञ्चवर्षे सत्तां पर्यवर्तयन्ति। भारतीयसाम्यवादिपक्षस्य (मार्क्सवादी) नेतृत्वे वाममोर्चा राज्ये विगतदशवर्षाणि यावत् सत्तायाम् आसीत्।

विशेषतया, दिल्ली-केरल-प्रदेशयोः मुख्यमन्त्रीपदस्य विषये गतदशदिनानि यावत् निरन्तरं राजनैतिक-मन्थनं प्रचलति स्म। अन्ते, काङ्ग्रेस्-पक्षस्य हाइकमाण्डः वी. डी. सतीशन् इत्यस्य नामम् अङ्गीकृतवान्। निर्णायकस्य चरणस्य आरम्भः तदा अभवत् यदा के. सी. वेणुगोपालः दिल्लीनगरे राहुलगान्धीवर्यस्य निवासस्थानं प्रति आहूतः। मूलानाम् अनुगुणं, प्रायः घण्टत्रयं यावत् प्रचलिते मेलने, राहुलगान्धी-वर्यः नेतृत्वस्य अन्तिमनिर्णयं सूचितवान् तथा सतीशनस्य नाम मुद्रितम् अभवत्।

दलस्य मूलानाम् अनुगुणं, प्रियङ्का गान्धी वाद्रा इत्येषा अपि दलस्य अन्तः सर्वसम्मतं निर्मातुं महत्त्वपूर्णां भूमिकां निरवहत्। राहुलगान्धी वरिष्ठनेत्रा रमेश् चेन्निथला इत्यनेन सह अपि वार्तालापं कृतवान्, यः निर्णयस्य विषये असन्तोषं प्रकटितवान् इति कथ्यते। तदनन्तरं मुकुल वास्निकः, अजय माकन, जैराम रमेशः, दीपा दासमुंशी इत्यादयः अनेके वरिष्ठनेतारः खर्गे-वर्यस्य निवासस्थाने समागच्छन् यत्र सतीशन्-वर्यस्य नाम औपचारिकरूपेण घोषितम्। एतेन दलस्य अन्तः प्रचलितः नेतृत्व-भ्रमः समाप्तः अभवत्।

छात्रराजनीत्याः मुख्यमन्त्रीपदपर्यन्तम् यात्रा

वी. डी. सतीशनस्य जन्म 1964 तमे वर्षे कोच्चि-नगरस्य समीपे नेट्टूर्-नगरे अभवत्। वृत्त्या अधिवक्ता सतीशनः छात्रराजनीतेः सार्वजनिकजीवनम् आरब्धवान्, क्रमेण केरल-काङ्ग्रेस्-राजनीत्यां प्रबलं मुद्रां कृतवान्।

सः केरल-छात्रसङ्घेन (के. एस्. यू.) स्वस्य राजनैतिकजीवनम् आरब्धवान्। छात्रराजनीत्यां सक्रियां भूमिकां निर्वहन्, सः युवकाङ्ग्रेस्-मध्ये सम्मिलितः अभवत्, तथा च शीघ्रमेव संस्थायां उदयोन्मुखनेतृरूपेण स्वयं प्रतिष्ठापितवान्। सतीशनः पूर्वमुख्यमन्त्रिणः के. करुणाकरन् इत्यस्य निकटः निष्ठावान् च समर्थकः इति मन्यते।

सतीशनस्य राजनैतिकयात्रा संघर्षैः परिपूरिता अस्ति। सः प्रथमवारं 1990 तमस्य दशकस्य मध्यभागे परवूर्-विधानसभाक्षेत्रात् स्पर्धाम् अकरोत् परन्तु पराजितः अभवत्। परन्तु, सः असफलतायाः कारणात् स्वस्य राजनैतिकयात्रायाः समाप्तिः न अभवत्, अपि च संस्थायां सक्रियः भूत्वा दृढं मुद्रां कृतवान्।

सः प्रथमवारं 2001 तमे वर्षे परवूर्-निर्वाचनक्षेत्रात् निर्वाचने विजयी भूत्वा विधानसभां प्राप्नोत्। ततः सः राज्यराजनीतेः प्रमुखेषु मुखेषु अन्यतमः अभवत्, 2006,2011,2016,2021 तथा 2026 तमे वर्षेषु क्रमानुसारेषु पदेषु विजयी अभवत्। एवं विधानसभाराजनीतेः तस्य यात्रा 25 वर्षेभ्यः अपि अधिका विस्तृता अस्ति।

सद्य एव आयोजिते 2026 तमे वर्षे विधानसभानिर्वाचने सतीशनः परवूर्-मण्डलात् प्रचण्डं विजयं प्राप्नोत्। सः आहत्य 78,658 मतान् प्राप्य भारतीयसाम्यवादिपक्षस्य (सि. पि. ऐ.) अभ्यर्थिं ई. टी. टैसन् मास्टर् इत्येनं 20,600 मतानां विशालान्तरेण पराजयत। अस्मिन् विजयेन सः निरन्तरं षष्ठवारं एम्. एल्. ए. अभवत्।

राजनैतिकविश्लेषकानां मतेन, वी. डी. सतीशनस्य स्वच्छं स्वरूपं, प्रभावपूर्णं वक्तृत्वं, दृढं सङ्गठनात्मकक्षमता च राज्यराजनीतेः विषये तस्य विशिष्टतां प्रकटयन्ति। विपक्षनेतारूपेण अपि सः अनेकेषु विषयेषु सर्वकारस्य पक्षम् अगृह्णात्, जनसमूहेषु च सक्रियां उपस्थितिं धारयति स्म। अतः सः मूलभूतः प्रभावशाली च नेता इति मन्यते।

राजनैतिकपण्डिताः मन्यन्ते यत् नूतनसर्वकारस्य प्रथमशताधिकदिनानि अतीव महत्त्वपूर्णानि भविष्यन्ति इति। अस्मिन् काले सर्वकारस्य प्रशासनिकक्षमता, निर्णयनशैली, जनान् प्रति कृतानां प्रतिज्ञानां परिपूरणस्य दिशा च स्पष्टा भविष्यति।

-------

Hindusthan Samachar / Dheeraj Maithani