धार-नगरम्, १९ मे-मासः (हि.स.)। मध्यप्रदेशे उच्चन्यायालयस्य हालिय-ऐतिहासिक-निर्णयानन्तरं धार-स्थिते भोजशाला-परिसरे मङ्गलवासरे उत्साहस्य श्रद्धायाश्च वातावरणं दृष्टिगोचरम् अभवत्। बहुवर्षेभ्य: प्रति-मङ्गलवासरे प्रचलिते सत्याग्रहे अस्मिन् समये बहुसंख्यया श्रद्धालवः सहभागिन: अभवन्। परिसरे माता-वाग्देव्याः चित्रेण सह नवग्रह-पूजनम् अखण्ड-ज्योतेः स्थापनं च कृतम्। श्रद्धालुभिः आतिशबाजी-इति कृत्वा हर्षोऽपि प्रकटितः।

सत्याग्रहस्य समये अतुलानन्द-सरस्वती अवदत् यत् एषा दीर्घकालीन-संघर्षस्य जनान्दोलनस्य च महती उपलब्धिः अस्ति। तेन उक्तं यत् भोजशालां माता-सरस्वत्याः प्राचीन-मन्दिररूपेण मन्यमानः हिन्दू-समाजः बहुवर्षेभ्यः अत्र पूजार्चनायाः अधिकारार्थं प्रयत्नशीलः आसीत्। तेन एतत् सनातन-परम्परायाः सांस्कृतिक-परम्परायाश्च विजयः इति कथितम्।

अन्यतः हिन्दू-पक्षस्य पक्षतः न्यायालये चर्चां कुर्वन् अधिवक्ता मनीष-गुप्तः अवदत् यत् बहुवर्षेभ्यः प्रचलितः सत्याग्रहः अद्यापि समाप्तः न जातः, केषाञ्चन प्रमुख-याचनानां विषये अग्रेऽपि प्रयासाः प्रचलिष्यन्ति। तेन केन्द्र-सर्वकाराय प्रेषितानां त्रयाणां प्रमुख-याचना-पत्राणां उल्लेखः कृतः।

एतासु याचनासु लन्दन-नगरे स्थितां माता-वाग्देव्याः प्रतिमां पुनः भारतं प्रत्यानेतुं प्रक्रियायाः तीव्रीकरणम्, भोजशाला-परिसरे विद्यमानानां इस्लामिक-लेखानां निष्कासनम् तथा परिसरे सम्भाव्यरूपेण भूमौ निहितानां प्राचीन-अवशेषाणां मूर्तीनां च भारतीय-पुरातत्त्व-सर्वेक्षण-विभागेन उत्खननस्य यचना समाविष्टा अस्ति।

हिन्दू-पक्षस्य कथनम् अस्ति यत् परिसरस्य मन्दिररूपेण घोषणानन्तरं तत्र धार्मिक-गतिविधीनां विषये नवीनाः परिस्थितयः उत्पन्नाः सन्ति। अन्यतः प्रशासनस्य पक्षतः सम्पूर्ण-परिसरे सुरक्षा-व्यवस्था सुदृढतया धृता आसीत्।

उल्लेखनीयं यत् भोजशालायाः विषये दीर्घकालात् विवादः न्यायालयीय-प्रक्रिया च प्रचलितौ आस्ताम्। सम्प्रति निर्णयानन्तरं क्षेत्रे अस्य विषयस्य विषये चर्चाः तीव्राः अभवन्।

Hindusthan Samachar / Divya Ranjan