Enter your Email Address to subscribe to our newsletters
इतिहासे २० मई इत्यस्य दिवसस्य बहूनि महत्त्वपूर्णानि घटनानि अभवन्, किन्तु भारतीयस्वातन्त्र्यआन्दोलनस्य सन्दर्भे अयं दिवसः विशेषमहत्त्वं वहति। अद्य एव दिने वर्षे १९३२ तमे महान् स्वातन्त्र्यसेनानी प्रखरराष्ट्रवादी नेता बिपिनचन्द्रपालस्य निधनम् अभवत्। सः भारते उग्रराष्ट्रवादस्य क्रान्तिकारीविचारधारायाश्च प्रमुखप्रेरकेषु गणितः भवति।
बिपिनचन्द्रपालः प्रसिद्धस्य राष्ट्रवादीत्रयस्य ‘लाल-बाल-पाल’ इत्यस्य प्रमुखसदस्यः आसीत्। अस्मिन् समूहे लाला लाजपतरायः, बालगङ्गाधरतिलकः, बिपिनचन्द्रपालश्च अन्तर्भूताः आसन्। एते नेतारः भारतीयस्वातन्त्र्यआन्दोलनाय नवीनां दिशां प्रदत्तवन्तः तथा च ब्रिटिशशासनस्य विरुद्धं व्यापकं जनजागरण-अभियानम् अचालयन्।
तस्मिन् काले भारतीयराष्ट्रीयआन्दोलने द्वे प्रमुखे धारये आस्ताम्। एकः पक्षः संवैधानिकसुधारैः शान्तिपूर्णोपायैश्च स्वातन्त्र्यप्राप्तेः समर्थकः आसीत्, अपरः पक्षः अधिकदृढस्य आक्रामकनीतेः पक्षधरः आसीत्। बिपिनचन्द्रपालः अस्य विचारस्य समर्थकः आसीत् यत् केवलं राजनीतिकयाचनाभिः स्वातन्त्र्यप्राप्तिः सम्भवा न भविष्यति, अपि तु जनानां मध्ये राष्ट्रीयचेतनाया आत्मनिर्भरताभावनायाश्च जागरणम् अत्यावश्यकम्।
तेन स्वदेशीआन्दोलनस्य, विदेशीवस्तूनां बहिष्कारस्य, राष्ट्रीयशिक्षायाश्च प्रोत्साहने महत्त्वपूर्णा भूमिका निभाविता। सः प्रभावशाली वक्ता, लेखकः, पत्रकारश्च आसीत्, येन स्वकीयैः लेखनैः भाषणैश्च जनानां मध्ये देशभक्तेः भावना दृढीक्रियते स्म।
भारतीयस्वातन्त्र्यसंग्रामे बिपिनचन्द्रपालस्य योगदानं केवलं राजनीतिकनेतृत्वपर्यन्तं सीमितं नासीत्, अपि तु वैचारिकस्तरेऽपि तेन आन्दोलनाय नूतना ऊर्जा प्रदत्ता। अद्यापि सः तेषु नेतृषु स्मर्यते ये स्वातन्त्र्यसंग्रामं जनआन्दोलनस्य स्वरूपं दातुं महत्त्वपूर्णां भूमिकां निभावितवन्तः।
महत्त्वपूर्णघटनाचक्रम्
१४९८ – वास्कोडीगामस्य भारतागमनम्।
१६०९ – विलियमशेक्सपियरस्य कवितासंग्रहः “सॉनेट्स” प्रथमवारं प्रकाशितः।
१८७३ – लिवाइस-जीन्स् इत्यस्य उद्भवः वस्त्रजगति क्रान्तिं च अकरोत्।
१८७५ – मीट्रिकपद्धत्यै अन्तरराष्ट्रीयमान्यता प्राप्ता।
१९२७ – प्रथमैकल-अटलाण्टिक-पारविमानयात्रायाः आरम्भः।
१९९५ – रूसदेशेन मानवविहीन-अन्तरिक्षयानस्य ‘स्पेक्त्र’ इत्यस्य सफलप्रक्षेपणम्।
१९९९ – कुर्दविद्रोहीनेता सेमडिमसाकिक मृत्युदण्डेन दण्डितः।
२००० – फिजीदेशे बन्दूकधारिणां नेता जार्जस्पेट अन्तरिमप्रधानमन्त्रिरूपेण शपथं गृहीतवान्।
२००१ – अफगानिस्तानदेशे तालिबानसंगठनेन हिन्दूनां पृथक्परिचयार्थं वस्त्रनियमः स्थापितः।
२००३ – पाकिस्तानदेशेन उग्रवादीसंगठनस्य हिज्बुलमुजाहिद्दीन इत्यस्य उपरि प्रतिबन्धः स्थापितः।
२००४ – ताइवानदेशे नवगठितसरकारेण शपथग्रहणम् अभवत्। यूरोपीयसङ्घस्य अनन्तरम् अमेरिकादेशेन अपि कृषिनिर्यात-अनुदान-ह्रासस्य घोषणा कृता।
२००६ – चीनदेशेन उक्तं यत् ताइवानदेशः विश्वस्वास्थ्यसंगठनस्य सदस्यतायाः योग्यः नास्ति।
२०११ – प्रधानमन्त्री मनमोहनसिंहेन मध्यप्रदेशस्य बीना-नगरे सहस्रकोटिरूप्यकव्ययेन निर्मिता तेलशोधकसंस्था राष्ट्राय समर्पिता। एषा परियोजना भारतपेट्रोलियमलिमिटेड्, ओमान्-ऑयलकम्पनी, मध्यप्रदेशसरकारस्य च संयुक्तप्रयत्नैः निर्मिता।
२०११ – झारखण्डस्य पर्वतारोही प्रेमलताअग्रवालः विश्वस्य सर्वोच्चपर्वतशिखरं माउण्ट्-एवरेस्ट् आरोह्य सर्वाधिकवयोवृद्धभारतीयमहिलारूपेण कीर्तिम् अलभत।
जन्म
१९०० – सुमित्रानन्दनपन्तः — प्रसिद्धः हिन्दीकविः।
१९१८ – पीरूसिंहः — भारतीयसेनायाः वीरअमरशहीदेषु अन्यतमः।
१९२६ – गोदेमुरहारी — षष्ठलोकसभायाः उपसभापतिः आसीत्।
१९४१ – गोहचोकटोंगः — सिङ्गापुरदेशस्य द्वितीयः प्रधानमन्त्री।
１９७७ – अञ्जुमचोपड़ा — भारतस्य राष्ट्रीयमहिलाक्रिकेट्-दलस्य सदस्याऽभूत् पूर्वकप्ताना च।
निधनानि
१७६६ – मल्हाररावहोल्करः — इन्दौरस्य होल्करवंशस्य प्रवर्तकः।
१९२९ – राजकुमारशुक्लः — स्वातन्त्र्यसेनानी चम्पारणसत्याग्रहस्य प्रमुखेषु अन्यतमः।
１９३२ – बिपिनचन्द्रपालः — भारते ‘क्रान्तिकारीविचाराणां जनकः’।
１９५७ – टीप्रकाशम् — प्रसिद्धः स्वातन्त्र्यसेनानी आन्ध्रराज्यस्य प्रथममुख्यमन्त्री च।
１９७२ – गयाप्रसादशुक्लः ‘सनेही’ — ब्रजभाषायाः प्रसिद्धः कविः।
１９９४ – कासुब्रह्मानन्दरड्डी — भारतीयराष्ट्रीयकाङ्ग्रेसस्य राजनीतिज्ञः, आन्ध्रप्रदेशस्य मुख्यमन्त्री च आसीत्।
２０１२ – लीलादुबे — प्रसिद्धा मानवविज्ञानिनी नारीवादीविदुषी च।
Hindusthan Samachar / Dheeraj Maithani