वाराणसीनगरम्, १९ मे-मासः (हि. स.)। मलमासस्य (पुरुषोत्तममासे) अवसरसमये वाराणस्याः हौज-कटोरा-प्रदेशे स्थिते पुरुषोत्तम-मन्दिरे बहुसंख्यकाः श्रद्धालवः मालपूपान् अर्पयितुं समागताः दृश्यन्ते। तस्मात् मन्दिरस्य समीपे मालपूप-विक्रेतृभ्यः सुन्दरं दिनम् आगतम् इव प्रतिभाति। विक्रेतारः वदन्ति यत् मलमासमासस्य ते प्रतीक्षां कुर्वन्ति; वर्षपर्यन्तं यत् मालपूपं निर्मीयते तत् अस्मिन् मासे बहुप्रमाणेन निर्मीयते। मन्दिरे भगवते विष्णवे मालपूपान् अर्पयितुं श्रद्धालूनां अपारभक्तिः श्रद्धा च दृश्यते।

हौज-कटोरा-प्रदेशस्य पार्षदः इन्द्रेश-कुमारः अवदत् यत् मलमासे पुरुषोत्तम-मन्दिरं श्रद्धायाः केन्द्रम् अस्ति। अत्र प्रातःकाले बहुसंख्यकाः श्रद्धालवः आगच्छन्ति। विशेषतः प्रभवे अर्पणीयं मालपूपं समर्प्य स्वकीयं श्रद्धाभावम् अर्पयन्ति। तेन क्षेत्रीयविक्रेतृभ्यः अपि आर्थिकलाभः भवति। काश्यां मलमासस्य विशेषमहत्त्वम् अस्ति।

स्थानीयः निवासी बलवन्तः अवदत् यत् हौज-कटोरा-गली अद्यतनकाले मालपूपगन्धेन सुगन्धिता भवति। मालपूपः विशेषतः मलमासे भगवते विष्णवे अर्प्यते; एषा काश्याः परम्परा वर्षेभ्यः प्रचलिता अस्ति। स्थानीयजनाः प्रातःकाले मन्दिरे दर्शन-पूजनं कुर्वन्ति।

उल्लेखनीयम् अस्ति यत् हिन्दु-पञ्चाङ्गानुसारं त्रयस्त्रिंशद्-मासानन्तरं अतिरिक्तः चान्द्रमासः अर्थात् मलमासः आगच्छति। अस्मिन् मासे पुरुषोत्तम-मन्दिरे भगवत: विष्णोः दर्शनाय श्रद्धालवः आगच्छन्ति तथा मालपूपान् अर्पयन्ति। काश्यां अन्येषु विष्णुमन्दिरेषु अपि यत्र पूजनम् आरती च भवति, तत्र अपि श्रद्धालवः दर्शनाय समागच्छन्ति।

Hindusthan Samachar / Divya Ranjan