वाराणसी-नगरम्, १९ मे-मासः (हि.स.)। विश्व-आईबीडी-दिवसस्य अवसरे मङ्गलवासरे काशी-हिन्दू-विश्वविद्यालयस्य चिकित्सा-विज्ञान-संस्थानस्य गैस्ट्रोएण्टरोलॉजी-विभागस्य प्रयत्नेन सर-सुन्दरलाल-चिकित्सालयस्य चिकित्सक-लाउञ्ज-इत्यत्र जनजागरूकता-कार्यक्रमस्य आयोजनं कृतम्। कार्यक्रमे ३०० अधिकाः रोगिणः तेषां परिजनाश्च उत्साहपूर्वकं सहभागितां कृतवन्तः। अस्य कार्यक्रमस्य उद्देश्यं समाजे इन्फ्लेमेटरी-बॉवेल-डिजीज (आईबीडी) इत्याख्यास्य जटिल-दीर्घकालिक-रोगस्य विषये जागरूकतां प्रसारयितुम्, तस्य समयोचित-निदानस्य आधुनिक-चिकित्सा-पद्धतीनां च सूचनां दातुम् तथा रोगिणः सन्तुलितां स्वस्थां च जीवनशैलीं स्वीकर्तुं प्रेरयितुम् आसीत्।

कार्यक्रमे मुख्यातिथिरूपेण बीएचयू-कुलपतिः प्रो.अजित-कुमार-चतुर्वेदी स्वस्थ-जीवनाय जीवनशैली-प्रबन्धनस्य महत्त्वं विशेषतया प्रतिपादितवान्। तेन उक्तं यत् यदि व्यक्तिः स्व-जीवनशैलीं सन्तुलितां धारयेत्, दैनिक-दिनचर्यायाः गुणवत्तायां सुधारं कुर्यात्, सन्तुलित-आहारं स्वीकरोतु तथा अनुशासितं जीवनं यापयेत्, तर्हि सः स्वस्थ-जीवनस्य दिशि प्रथमं महत्त्वपूर्णं च पदं स्थापयितुं शक्नोति।

प्रो.चतुर्वेदिना मधुमेहस्य उच्च-रक्तचापस्य च जीवनशैली-सम्बद्ध-रोगरूपेण उल्लेखः कृतः। तेन उक्तं यत् परिवर्तित-जीवनशैल्याः कारणेन एताः समस्याः शीघ्रतया वर्धन्ते, किन्तु सन्तुलित-आहारस्य, नियमित-दिनचर्यायाः, समयोचित-औषध-सेवनस्य उचित-जागरूकतायाश्च माध्यमेन एताः प्रभावी-रूपेण नियन्त्रयितुं शक्यन्ते।

विशिष्टातिथिभिः चिकित्सा-विज्ञान-संस्थानस्य निदेशकः प्रो.एस.एन.संखवारः, चिकित्सा-संकायस्य प्रमुखः प्रो.संजय-गुप्तः तथा सर-सुन्दरलाल-चिकित्सालयस्य चिकित्सा-अधीक्षकः प्रो.के.के.गुप्तः गैस्ट्रोएण्टरोलॉजी-विभागस्य प्रयासानां प्रशंसा कृता।

अन्यैः विशेषज्ञैः उक्तं यत् आईबीडी मुख्यतया आन्त्रेषु शोथ-सम्बद्धः रोगः अस्ति, यस्य कारणेन उदर-पीडा, पुनः पुनः अतिसारः, दुर्बलता, भार-ह्रासः तथा मले रक्तस्रावः इत्यादयः समस्याः उत्पद्यन्ते। समये उपचाराभावे अयं रोगः गम्भीरः प्राणघातकश्च भवितुम् अर्हति।

गैस्ट्रोएण्टरोलॉजी-विभागाध्यक्षः प्रो.देवेश-प्रकाश-यादवः अवदत् यत् गत-केषुचित् वर्षेषु आईबीडी-रोगिणां संख्या निरन्तरं वर्धते, किन्तु समये निदानेन उचित-उपचारेण च रोगिणः सामान्य-जीवनं व्यतीतं कर्तुं शक्नुवन्ति। तेन सूचना दत्ता यत् विभागे वर्ष २०१८ तः सञ्चालिते समर्पित-आईबीडी-क्लीनिक-इत्यत्र अद्यावधि प्रायः २००० रोगिणः पञ्जीकृताः सन्ति।

तेन उक्तं यत् आईबीडी-सदृश-रोगाणां विषये जागरूकता-प्रसारणम् अत्यावश्यकम् अस्ति, यतः प्रारम्भिक-अवस्थायां परिचयेन तस्य प्रभावी-उपचारः सम्भवः भवति। कार्यक्रमस्य समये डॉ.अङ्किता उपस्थित-जनान् सम्बोधयन्ती आईबीडी-सदृश-जटिल-रोगाणां विषये जागरूकतावृद्धेः आवश्यकतां विवेचितवती। कार्यक्रमे प्रो.एस.के.शुक्लः, प्रो.अनुराग-कुमार-तिवारी, प्रो.-विनोद-कुमारः तथा प्रो.-ब्रजेश-कुमारः इत्येतै: सह वरिष्ठ-संकाय-सदस्याः, वरिष्ठ-रेजिडेण्ट्स्, शोधार्थिनः स्वास्थ्यकर्मिणश्च सक्रिय-सहभागितां निर्वुढवन्तः।

रोगिणां कृते आहार-जीवनशैली-प्रबन्धनयोः विषये विशेष-सत्रम्

विभागस्य आहार-विशेषज्ञा शिवानी-त्रिपाठी रोगिभ्यः तेषां परिजनेभ्यश्च पोषण-सम्बद्ध-परिचर्यायाः विषये विस्तृत-सूचनां दत्तवती। तया रोगिभ्यः स्वल्पं सुपाच्यं पौष्टिकं च भोजनं स्वीकर्तुं परामर्शः दत्तः। फलानि, उत्प्लवित-शाकानि, दधि, पर्याप्त-जलम् तथा प्रोटीन-युक्त-भोजनं लाभकरम् इति कथितम्। मसालायुक्तं भोजनम्, जंक-फूड्, तैल-भर्जित-खाद्य-पदार्थाः, धूम्रपानम्, मद्यपानम् तथा अत्यधिक-कैफीन-सेवनात् परिहर्तुं परामर्शः दत्तः, यतः एते आन्त्र-शोथं वर्धयितुं शक्नुवन्ति।

कार्यक्रमे प्रश्नोत्तर-सत्रस्य परामर्श-शिविरस्य च आयोजनमपि अभवत्, यस्मिन् रोगिणः तेषां परिजनाश्च सक्रियतया सहभागं कृत्वा रोग-सम्बद्धान् अनेकान् प्रश्नान् अपृच्छन्। रोगिणां प्रश्नानां उत्तराणि प्रो.देवेश-प्रकाश-यादवः, प्रो.विनोद-कुमारः तथा प्रो.अनुराग-कुमार-तिवारी इत्येते दत्तवन्तः।

Hindusthan Samachar / Divya Ranjan