Enter your Email Address to subscribe to our newsletters
२१ मे-मासः भारतस्य इतिहासे एकया अतीव दुःखदया निर्णायकया च घटनया स्मर्यते। १९९१ तमे वर्षे अस्मिन् एव दिने देशस्य पूर्वप्रधानमन्त्रिणः राजीवगान्धिनः हत्यया समग्रं राष्ट्रं स्तब्धं अभवत्। एषा घटना भारतीयराजनीतेः सर्वाधिकदुःखदेषु अध्यायेषु परिगण्यते।
लोकसभानिर्वाचनप्रचारकाले राजीवगान्धी तमिलनाडु-प्रदेशस्य श्रीपेरुम्बुदूर-नगरं प्राप्तवान्, यत्र सः निर्वाचनसभां सम्बोधितुं प्रवृत्तः आसीत्। प्रचारकार्यक्रमे बहुसंख्यकाः समर्थकाः स्थानीयजनाश्च तेषां दर्शनार्थं समागताः आसन्। तस्मिन्नेव काले एका महिला पुष्पमालां गृहीत्वा तस्य समीपं आगत्य अभिवादनच्छलेन अतीव निकटं प्राप्तवती। क्षणमात्रेण एव भीषणः विस्फोटः अभवत्, येन सम्पूर्णं क्षेत्रं कम्पितम् अभवत्।
अनन्तरं अन्वेषणे ज्ञातं यत् एतत् आक्रमणम् आत्मघातिनः आसीत् तथा च अस्य पृष्ठे लिबरेशन टाइगर्स ऑफ तमिल ईलम इति संघटनस्य सहभागिता आसीत्। तदा इदं मन्यते स्म यत् एतत् संघटनं भारतस्य श्रीलङ्कायां शान्तिसेनाप्रेषणेन असन्तुष्टः आसीत्। भारतदेशेन श्रीलङ्कायां वर्धमानसंघर्षस्य समये शान्तिस्थापनार्थं सैन्यं प्रेषितम्, किन्तु अनेन पदक्षेपेण तमिल-उग्रवादिसंघटनेन सह सम्बन्धेषु अप्रियता उत्पन्ना।
विस्फोटः अतीव शक्तिशाली आसीत्, येन बहवः जनाः आहताः मृताश्च अभवन्। एषा घटना न केवलं भारतीयराजनीतिं कम्पितवती, अपितु देशस्य सुरक्षा-व्यवस्थायाः तथा अति-विशिष्टजनसुरक्षायाः विषये बहून् प्रश्नान् अपि उद्भावितवती।
राजीवगान्धिनः मृत्योः पश्चात् सम्पूर्णे देशे शोकतरङ्गः प्रवृत्तः। पश्चात् तस्य मरणोत्तरं भारतस्य सर्वोच्चनागरिकसम्मानं “भारत-रत्न” इति प्रदत्तम्। अयं दिवसः अद्यापि तस्याः घटनायाः स्मरणरूपेण मन्यते, यया भारतीयराजनीतेः दिशा परिवर्तिता।
महत्त्वपूर्णाः घटनाः
१५०२ - पुर्तगालदेशीयः जोआओ दा नोवा दक्षिण-अटलाण्टिकमहासागरे सन्तं हेलेना द्वीपं अन्विष्टवान्।१८१९ - अमेरिकादेशस्य न्यूयॉर्कनगरस्य मार्गेषु प्रथमवारं द्विचक्रिका दृष्टा।१८४० - न्यूजीलैण्डदेशः ब्रिटेनस्य उपनिवेशः इति घोषितः।१८५१ - दक्षिण-अमेरिकायाः कोलम्बिया-देशे दासप्रथा समाप्ता।१८८१ - अमेरिकीय-रेडक्रॉस-संस्थायाः स्थापना।१९०४ - पेरिस-नगरे अन्ताराष्ट्रिय-पादकन्दुक-संघस्य स्थापना।१९१८ - अमेरिकीय-प्रतिनिधिसभया स्त्रीणां मतदानाधिकारः स्वीकृतः।१९२७ - चार्ल्स लिण्डनबर्गः न्यूयॉर्कतः पेरिसपर्यन्तं प्रथमं निरन्तर-अटलाण्टिक-उड्डयनं कृतवान्।१९३५ - क्वेटा-नगरं भीषणभूकम्पेन नष्टम्, बहूनां जनानां मृत्यु।१९६१ - मोंटगोमेरी-नगरे जातीयसंघर्षः, मार्टिनलूथरकिङ्ग-इत्यस्य सभायां कोलाहलः।१९८१ - पियरे मोरुआ फ्रान्सदेशस्य प्रधानमन्त्री नियुक्तः।१९९१ - श्रीपेरुम्बुदूर-नगरे आत्मघातिविस्फोटेन राजीवगान्धिनः हत्या।१९९४ - दक्षिणयमनः उत्तरयमनात् पृथक्करणं घोषितवान्।१९९४ - सुष्मितासेन विश्वसुन्दरी इति उपाधिना सम्मानिता।१९९६ - पेप्सी-संस्था अन्तरिक्षे विज्ञापननिर्माणस्य घोषणां कृतवती।१९९८ - सुहार्तो इत्यस्य इण्डोनेशियादेशस्य राष्ट्रपतिपदत्यागः।२००२ - बाङ्गलादेशस्य पूर्वराष्ट्रपतिः एच.एम.इरशादः कारावासदण्डं प्राप्तवान्।२००३ - विश्वस्य बहवः देशाः तम्बाकुनिरोधार्थं अन्ताराष्ट्रियसन्धिं स्वीकृतवन्तः।२००८ - भारतीयस्टेटधनागारः कृषिऋणसम्बन्धिनं आदेशं प्रत्याहृतवान्।२०१० - ओडिशातटे ब्रह्मोस-मिसाइल-इत्यस्य सफलपरीक्षणम्।
जन्म
१८५७ - सरसुन्दरलालः - प्रसिद्धः विधिवेत्ता समाजसेवी च।१९३० - मैल्कम फ्रेजरः - ऑस्ट्रेलियादेशस्य पूर्वप्रधानमन्त्री।१९३१ - शरदजोशी - प्रसिद्धः व्यङ्ग्यलेखकः।१९४० - नरेशभारतीयः - प्रवासी हिन्दीलेखकः।
निधनम्
१९६० - गामापहलवानः - अपराजितः मल्लयुद्धवीरः।१९७९ - जानकीदेवी बजाजः - गांधीवादीविचारधारायाः समर्थिका।१९९१ - राजीवगान्धी - भारतस्य पूर्वप्रधानमन्त्री।२०२१ - सुन्दरलालबहुगुणः - प्रसिद्धः पर्यावरणविद् चिपकोआन्दोलनस्य नेता।
महत्त्वपूर्णावसराः
•आतंकवादविरोधबलिदानदिवसः (राजीवगान्धिनः पुण्यतिथिः)। • अन्ताराष्ट्रिय-चाय-दिवसः।
Hindusthan Samachar / Divya Ranjan