लखनऊनगरम्, २० मे-मासः (हि.स.)। उत्तरप्रदेशस्य योगी-सर्वकारः परिषदीय-विद्यालयेषु अध्ययनशीलान् बालकान् पुस्तकीय-ज्ञानेन सह देशस्य उद्भवमान-नवाचारैः प्रौद्योगिकी-परिवर्तनैश्च संयोज्य भविष्याय सज्जीकर्तुं प्रवृत्तः अस्ति। ‘भारत-इनोवेट्स् २०२६’ अभियानस्य माध्यमेन प्रथमवारं ग्राम-नगरक-क्षेत्रेषु स्थितेषु सर्वकारीय-विद्यालयेषु पठतां बालकानां कृते गहन-प्रौद्योगिकी, अनुसंधानम्, नवाचारः, वैज्ञानिक-चिन्तनं इत्येतैः च सह सम्बद्धीकरणस्य महान् प्रयत्नः आरब्धः अस्ति।

योगी-सर्वकारस्य लक्ष्यं वर्तते यत् समाजस्य अन्तिम-पङ्क्तौ स्थितः बालकः अपि तादृशं आधुनिक-अध्ययन-वातावरणं प्राप्नुयात्, यत् अद्यावधि केवलं विशिष्ट-संस्थासु महानगरेषु च सीमितम् आसीत्। सर्वकारेण अधुना परिषदीय-विद्यालयेषु केजीबीवी-विद्यालयेषु च संगोष्ठ्यः, प्रौद्योगिकी-आधारित-विशेष-कक्ष्याः, नवाचार-प्रश्नोत्तरी, सृजनात्मक-क्रियाकलापाः इत्यादिनां माध्यमरूपेण बालकेषु वैज्ञानिक-चिन्तनस्य नवाचार-संस्कृतेश्च विकासाय योजना क्रियते।

शिक्षामंत्रालयः, भारतसर्वकारेण प्रदत्त-निर्देशानुसारं प्रदेशस्य सर्वेषु परिषदीय-विद्यालयेषु कस्तूरबा-गांधीबालिका-विद्यालय-विद्यालयेषु च ‘भारत-इनोवेट्स् २०२६’ कार्यक्रमः आयोज्यते। अस्य अन्तर्गतं मे-मासे २०२६ तमे वर्षे विद्यालयेषु शिक्षकाणां छात्र-छात्राणां च सहभागितया विविधाः नवाचार-आधारित-क्रियाकलापाः आयोजयिष्यन्ते।

कार्यक्रमस्य अन्तर्गतं विद्यालयेषु ‘विकसित-भारतस्य नवाचार-परिदृश्यम्’ इति विषये संगोष्ठी, ‘गहन-प्रौद्योगिकी’ इति विषये विशेष-कक्ष्याः, ‘भारत-प्रश्नोत्तरी — भारतस्य नवाचारं कः जानाति?’ इति प्रतियोगिता तथा निबन्ध-लेखनम् इत्यादयः क्रियाकलापाः आयोजयिष्यन्ते। एतेषां क्रियाकलापानां उद्देश्यं बालकेभ्यः केवलं सैद्धान्तिक-ज्ञानं दातुं न, अपितु तेषु जिज्ञासा, सृजनात्मक-चिन्तनम्, समस्या-समाधान-क्षमतां च विकसितुं वर्तते।

योगी-सर्वकारस्य रणनीतिः अस्ति यत् सर्वकारीय-विद्यालयेषु अध्ययनशीलाः बालकाः अपि देशे विश्वे च प्रचलितैः प्रौद्योगिकीय-परिवर्तनैः नवाचारैश्च परिचिताः भवेयुः। अतः अधुना परिषदीय-विद्यालयेषु अपि नवाचार-अनुसंधान-आधारित-क्रियाकलापानां प्रोत्साहनं दीयते। यदा बालकाः प्रारम्भिक-स्तरे एव वैज्ञानिक-चिन्तनेन, प्रौद्योगिक्या, नवाचारेण च सह सम्बद्धाः भविष्यन्ति, तदा ते भविष्यस्य समस्याभ्यः उत्तमरीत्या सज्जाः भविष्यन्ति।

प्रदेश-सर्वकारस्य प्रवक्ता अवदत् यत् विद्यालयेषु कार्यक्रमाणाम् आयोजनार्थं स्थानीय-स्वयंसेवी-संस्थाः विशेषज्ञाश्च सहयोगं दास्यन्ति। शासनस्य निर्देशाः सन्ति यत् एताः क्रियाः अधिक-प्रभावी-सहभागितापूर्णाः च क्रियेरन्, येन अधिकाधिकाः छात्र-छात्राः तासु सहभागिनः भवितुं शक्नुयुः। तेन सह विद्यालयेषु आयोजितानां क्रियाकलापानां छायाचित्राणि, चलचित्राणि, नवाचार-संबद्ध-सूचनाः च लिखिताः भविष्यन्ति।

योगी-सर्वकारः पूर्वमेव निपुणभारत-अभियानम्, स्मार्ट्कक्षा, डिजिटल-मॉनिटरिङ्ग तथा विद्यालय-कायाकल्प-अभियानैः शिक्षाव्यवस्थायाः आधुनिकी-करणाय कार्यं करोति। अधुना ‘भारत-इनोवेट्स २०२६’ अभियानम् अपि तस्यैव व्यापक-दृष्टेः अंशरूपेण दृश्यते, यस्यान्तर्गतं सर्वकारीय-विद्यालयेषु अध्ययनशीलान् बालकान् भविष्यस्य प्रौद्योगिक्या नवाचार-संस्कृत्या च सह संयोजयितुं प्रयासः क्रियते।

Hindusthan Samachar / Divya Ranjan