अनूपपुरम् - श्रीकल्याणसेवा-आश्रम अमरकंटकस्य पुस्तकालये संरक्षितानां प्राचीनपांडुलिपीनां डिजिटलरूपेण संरक्षणम्
अनूपपुरम्, 22 मईमासः (हि.स.)। मध्यप्रदेशस्य अनूपपुरजिलायाः धार्मिकनगरी पर्यटकस्थलं च अमरकंटक स्थिते श्रीकल्याणसेवाश्रमस्य पुस्तकालये संरक्षिताः प्राचीनपाण्डुलिपयः ताडपत्राणि दुर्लभाभिलेखाश्च संरक्षणार्थं भाविसन्ततिषु तेषां सुलभप्रवेशाय च प्रायः १६६
प्राचीन पांडुलिपियाँ का डिजिटल संरक्षण करते हुए


अनूपपुरम्, 22 मईमासः (हि.स.)। मध्यप्रदेशस्य अनूपपुरजिलायाः धार्मिकनगरी पर्यटकस्थलं च अमरकंटक स्थिते श्रीकल्याणसेवाश्रमस्य पुस्तकालये संरक्षिताः प्राचीनपाण्डुलिपयः ताडपत्राणि दुर्लभाभिलेखाश्च संरक्षणार्थं भाविसन्ततिषु तेषां सुलभप्रवेशाय च प्रायः १६६ प्राचीनपाण्डुलिपीनाम् अवलोकनं कृत्वा ताः ज्ञानभारतम् एप्प इत्यत्र अपलोडकर्तुं कार्यं शुक्रवासरे आरब्धम्। अस्य अभियानस्य अन्तर्गतं ताः पाण्डुलिपयः डिजिटलरूपेण संरक्ष्यन्ते।

ज्ञातव्यं यत् ज्ञानभारतम् मिशनस्य अन्तर्गतं राष्ट्रीयपाण्डुलिपिसर्वेक्षणम् आरब्धम् अस्ति। देशव्यापी राष्ट्रीयपाण्डुलिपिसर्वेक्षणाभियानं मार्चमासस्य १६ दिनाङ्कात् जूनमासस्य १५ दिनाङ्कपर्यन्तं सञ्चाल्यते। अस्मिन् अभियानमध्ये जनभागीदारीद्वारा देशस्य विविधेषु परिवारेषु, देवालयेषु, संस्थासु च उपलब्धाः पाण्डुलिपयः ज्ञानभारतम्-एप्प माध्यमेन जिओ-टैग् कृत्वा सूचीबद्धाः डिजिटलरूपेण संरक्षिताश्च क्रियन्ते।

अमरकंटक स्थिते श्रीकल्याणसेवाश्रमे अस्मिन् अवसरे मध्यप्रदेश-पर्यटनमण्डलस्य पर्यटनप्रबन्धकः अजय अग्रवाल, भारतीयपुरातत्त्वसर्वेक्षणमण्डलात् आगतः जेएसए समरेश आनंद, तथा श्रीकल्याणसेवाश्रमस्य पुस्तकालयप्रभारी स्वामी सुन्दरानंद पुरी उपस्थिताः आसन्।

मोबाइल-एप्प माध्यमेन स्वयमेव अपलोडं कर्तुं शक्यते

भारतसर्वकारस्य संस्कृतिमन्त्रालयेन प्राचीनानाम् अमूल्यानां च पाण्डुलिपीनां डिजिटलरूपान्तरणार्थं निःशुल्कप्रक्रिया आरब्धा अस्ति। एतदर्थं मोबाइल-एप्प अपि विमोचितम् अस्ति, येन माध्यमेन जनाः स्वसमीपे सुरक्षितानां पाण्डुलिपीनां विवरणं सर्वकाराय प्रेषयितुं शक्नुवन्ति। तेषां क्यूआर-कोड् स्कैन कृत्वा स्वपाण्डुलिपेः विवरणं नोदनीकरणीयम्। यदि कस्यचित् पाण्डुलिपेः अवस्था सम्यक् नास्ति, तर्हि तस्याः संरक्षणकार्यं मन्त्रालयस्य दलं करिष्यति। चिन्हिताः पाण्डुलिपयः राष्ट्रीय-डिजिटल-रेपोजिटरी मध्ये सुरक्षिताः स्थाप्यन्ते। अस्मिन् अभियाने पाण्डुलिपिधारकाणां स्वामित्वम् पूर्णतया सुरक्षितं भविष्यति। एप्प इत्यत्र २३ भारतीयभाषाणां विकल्पः प्रदत्तः अस्ति। अस्मिन् व्यक्तिः, संस्था, नागरिकः, सर्वेक्षकः इत्यादीनि प्रोफाइलरूपेण चयनं कृत्वा आवेदनं कर्तुं शक्नोति।

७५ वर्षात् अधिकप्राचीनपाण्डुलिपीनां प्राधान्यम्

ज्ञानभारतम्-अभियानस्य अन्तर्गतं प्रायः ७५ वर्षात् अधिकप्राचीनाः पाण्डुलिपयः प्राधान्येन गृहीष्यन्ते। अनेन उपक्रमेण जिल्लायाः ऐतिहासिकी धरोहरः सुरक्षितः भविष्यति तथा सांस्कृतिकसंपदः संरक्षणम् अपि सुदृढीभविष्यति।

Hindusthan Samachar / Dheeraj Maithani